Những tác động tích cực của AI
Đối với giáo dục đại học, AI không chỉ đơn thuần hỗ trợ hoạt động giảng dạy và quản lý, mà còn góp phần thiết kế lại trải nghiệm học tập cá nhân hóa, nâng cao sự gắn bó của giảng viên, thúc đẩy mô hình đồng sáng tạo giữa nhà trường và người học; thúc đẩy tái cấu trúc mô hình giáo dục đại học theo hướng lấy người học làm trung tâm.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Đăng Khoa (Đại học Kinh tế Quốc dân), AI trong giáo dục không chỉ cải thiện chất lượng giảng dạy, mà còn giúp các trường học và tổ chức giáo dục hoạt động hiệu quả hơn, tập trung vào việc cung cấp kiến thức chính xác và kịp thời đến người học. Nhất là, AI có thể hỗ trợ phân tích kết quả học tập, để từ đó đưa ra các đề xuất học tập phù hợp, đồng thời giúp giáo viên giảm tải công việc hành chính, tập trung hơn vào việc giảng dạy.
Các nền tảng AI trong giáo dục đại học cho phép giảng viên có thể tìm kiếm và ghi nhận các gợi ý, từ đó xây dựng các chương trình học tập mới, các bài giảng chất lượng cao cho nhà trường, tăng tương tác và khả năng tiếp thu kiến thức cho sinh viên. Việc ứng dụng AI trong giáo dục đại học có thể giúp giảm chi phí đào tạo, cho phép các trường đại học tiết kiệm chi phí và đầu tư vào các hoạt động đào tạo.
Nhiều chuyên gia giáo dục cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu và yêu cầu đổi mới chất lượng đào tạo, các trường đại học Việt Nam cần tiếp cận AI như một thành tố cốt lõi trong chiến lược phát triển - nơi công nghệ không thay thế con người, mà nâng tầm mối quan hệ giữa người dạy, người học và tổ chức giáo dục. Các xu thế ứng dụng của AI của giáo dục đại học phổ biến trong: Cá nhân hóa lộ trình học tập; dự đoán kết quả học tập; hỗ trợ tự động hóa các tác vụ của giảng viên; hỗ trợ tối ưu quản trị hành chính trong các cơ sở giáo dục đại học; hỗ trợ thiết kế chương trình, biên soạn bài giảng, tài liệu học tập.
Thực tế, nhiều cơ sở giáo dục đại học Việt Nam đã thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng AI trong đào tạo. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Huy Nhượng, Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân cho biết, trường đặt mục tiêu phát huy những năng lực nội tại, ứng dụng được thành tựu của khoa học công nghệ vào quá trình đào tạo, giảng dạy như: Viết giáo trình, đánh giá sinh viên, giúp bài giảng sinh động, truyền thụ kiến thức hiệu quả, tạo sự hứng thú học tập trong sinh viên...
Trường đại học CMC đã triển khai Trợ lý Đào tạo AI nhằm hỗ trợ sinh viên trong việc giải đáp thắc mắc về quy chế, lịch học, đăng ký môn học và các vấn đề liên quan đến đào tạo. Trường đại học FPT cho sinh viên thực hiện các dự án ứng dụng AI như phát triển nền tảng tuyển dụng thông minh và công cụ tự động cân bằng trắng cho hình ảnh. Trường đại học Hoa Sen, Trường đại học Fulbright, các chương trình đào tạo ngành Trí tuệ Nhân tạo của trường cho phép sinh viên thực hiện các dự án thực tế trên các nền tảng AI phổ biến...
Thách thức và giải pháp
Thực tế, sự phát triển mạnh mẽ của AI khiến đội ngũ giảng viên phải nhanh chóng thích nghi với những thay đổi và cải tiến cách thức làm việc phù hợp, kéo theo áp lực, đòi hỏi nâng cao trình độ công nghệ để có khả năng áp dụng các công cụ mới một cách hiệu quả vào giảng dạy. Cùng với đó, các rủi ro về bảo mật, bản quyền; việc nâng cấp cơ sở hạ tầng và thiết bị hiện có cho phát triển các ứng dụng AI... cũng là một thách thức đặt ra đối với các trường đại học.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Cẩm Vân, Trường Công nghệ (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, việc sử dụng AI trong giáo dục làm nảy sinh một số vấn đề về đạo đức và xã hội; sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ, thậm chí là lạm dụng AI để giải quyết vấn đề, ra quyết định, thực hiện nhiệm vụ... có thể hạn chế phát triển khả năng tư duy và phân tích độc lập.
Tiến sĩ Lê Quang Minh, Phó Viện trưởng Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia Hà Nội) nêu ý kiến, cần hướng dẫn cho người học biết cách dùng, sử dụng AI như công cụ hỗ trợ, có tri thức để đánh giá, khai thác các kết quả hỗ trợ đó; đồng thời công bố nguyên tắc, tạo sự công bằng, liêm chính trong học thuật đối với việc sử dụng các công cụ AI. Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Chí Ngọc, Trường Công nghệ thông tin và truyền thông (Đại học Bách Khoa Hà Nội), cần xây dựng khung đạo đức rõ ràng để AI chỉ nên là công cụ hỗ trợ, người học phải trung thực và có trách nhiệm khi sử dụng AI và giảng viên cần đánh giá công bằng. Các trường đại học trong kỷ nguyên AI không chỉ là nơi đào tạo, mà còn là đầu tàu nghiên cứu, phát triển công nghệ, lan tỏa giá trị đạo đức và xây dựng hệ sinh thái AI quốc gia.
Để thúc đẩy phát triển các ứng dụng AI trong giảng dạy và học tập tại các cơ sở giáo dục đại học, các trường đại học, các chuyên gia cho rằng, các cơ quan quản lý Nhà nước cần thể hiện rõ vai trò trong việc tạo ra một khung pháp lý cho sự phát triển ứng dụng AI trong lĩnh vực giáo dục; các quy định cần xác định rõ mục tiêu, yêu cầu kỹ thuật và tiêu chuẩn chất lượng, nhằm bảo đảm việc triển khai AI trong các cơ sở giáo dục sẽ được thực hiện một cách hiệu quả, an toàn và bền vững.
Cần đẩy mạnh hợp tác chuyển giao công nghệ với các doanh nghiệp công nghệ có thể cung cấp nền tảng AI và các công cụ hỗ trợ giảng dạy; đồng thời xây dựng các chương trình hợp tác quốc tế để học hỏi và áp dụng những kinh nghiệm tốt nhất từ các nền giáo dục tiên tiến, đồng thời tạo ra môi trường học tập linh hoạt, sáng tạo cho sinh viên. Việc tạo ra một nền văn hóa ứng dụng AI trong các tổ chức giáo dục đại học dựa trên các nguyên tắc sử dụng AI có đạo đức và trách nhiệm cũng là điều rất quan trọng khi ứng dụng AI trong giáo dục đại học.
