Kiến tạo niềm tin:

Từ lời hứa đến hành động thực thi

Trung tâm tài chính (TTTC) quốc tế không phải là ước vọng thuần túy về dòng vốn, mà hơn thế, đó là “bài kiểm tra năng lực” thể chế. Thế nên trên thực tế “tấm giấy thông hành” đầu tiên Việt Nam cần có không chỉ là quy hoạch, cơ sở hạ tầng hay các tòa cao ốc lộng lẫy, mà chính là niềm tin!

Các diễn giả tham gia thảo luận về các sáng kiến đột phá phát triển Trung tâm tài chính tại Việt Nam.
Các diễn giả tham gia thảo luận về các sáng kiến đột phá phát triển Trung tâm tài chính tại Việt Nam.

Khi thế giới gọi tên chữ “Tin”...

Mark Yeandle - “cha đẻ” chỉ số TTTC toàn cầu (Global Financial Centres Index - GFCI), từng nói: Nếu phải định nghĩa tóm tắt về TTTC quốc tế chỉ bằng một chữ, thì đó chính là chữ Trust (sự tin cậy).

Trên bản đồ TTTC quốc tế hàng đầu thế giới, từ London, New York đến Singapore và Dubai, có một yếu tố mang sức nặng quyết định đó là niềm tin vào thể chế, công lý, luật lệ được thực thi. Niềm tin rằng khi rủi ro xảy ra, vẫn có nơi để dựa vào, không chỉ bằng tiền, mà bằng luật pháp. Đó là lý do vì sao các quốc gia đều thấu hiểu về chân lý “chỉ mở cửa là không đủ, nếu thiếu niềm tin”, và tòa nhà văn phòng có thể là nơi đón nhận dòng tiền, còn tòa pháp lý mới là nơi níu giữ được niềm tin.

Trong bối cảnh hệ thống tài chính toàn cầu đang biến động bất thường chiến tranh, xung đột thương mại, thuế quan, khủng hoảng chuỗi cung ứng và bất ổn tiền tệ, niềm tin trở thành tài sản giữ giá cuối cùng. Quốc gia nào xây dựng được không gian thể chế cho niềm tin ấy nương náu, đó sẽ là nơi mà dòng vốn và quyết định đầu tư dài hạn tìm đến.

Nhưng niềm tin không đến từ lời hứa, mà từ sự chứng thực về khả năng giữ lời hứa đó trước thăng trầm, thử thách qua từng giai đoạn bất ổn.

Việt Nam chưa từng trải qua một cú sốc tài chính hệ thống đủ lớn để kiểm chứng tính chịu đựng, sự bền vững của không gian thể chế, vậy làm cách nào chứng minh?

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, chúng ta có thể thiết kế niềm tin sơ khai ấy bằng việc đồng hành một phần tín nhiệm từ hệ thống bên ngoài. Các hiệp định thương mại tự do, hiệp định đầu tư, hệ thống trọng tài quốc tế, hay tham chiếu các định chế xếp hạng độc lập toàn cầu chính là những “chiếc cầu tín nhiệm” tạm thời trong giai đoạn hình thành hệ thống pháp lý có bản sắc riêng.

Mặt khác trong khi các TTTC hàng đầu đang chạy đua về tốc độ và sự linh hoạt, Việt Nam xem ra đang chọn một hướng đi có vẻ nghịch xu thế: làm chậm nhưng chắc, ưu tiên sự bền vững của thể chế. Lựa chọn này có thể gây tranh luận, nhưng nếu được thiết kế đúng cách, sẽ là nền tảng tạo sự khác biệt.

Thực tế, niềm tin chỉ bền lâu nếu được xây từ chiều sâu, chứ không phải từ tốc độ. Ngược lại, nếu để chính sách rơi vào tình trạng trì trệ, hoặc quyết tâm chính trị bị lơ là thì chữ “Tin” có thể xói mòn ngay khi hình thành.

Và nếu chính sách chỉ quan tâm đến những việc như: “làm tổ cho các đại bàng”, phục vụ các tập đoàn lớn, mà không có cơ chế bảo vệ các doanh nghiệp nhỏ, không có khả năng xử lý tranh chấp công khai, thì niềm tin ấy sẽ bị bóp méo thành đặc quyền. Khi thiếu cơ chế bảo đảm lợi ích chung, TTTC quốc tế rất dễ trở thành không gian phục vụ riêng cho những “ông lớn” thay vì là tài sản chiến lược quốc gia.

Niềm tin không lạc trôi vô chủ, mà phải có chủ thể rõ ràng: ai là người có trách nhiệm tạo ra môi trường để niềm tin nảy nở? Và nếu lỡ có sự đổ vỡ, đứt gãy, ai là người có mặt chịu trách nhiệm cuối cùng để xử lý, vá lành?... Khi đặt được những câu hỏi ấy, và có câu trả lời thỏa đáng, cụ thể, chúng ta mới có thể bắt đầu cuộc đối thoại nghiêm túc về một TTTC mang tầm vóc quốc tế.

Định vị bản sắc riêng có

Thế giới đang biến động bất thường, giá trị tài chính không chỉ mất giá theo chu kỳ, mà có thể mất đi theo từng dòng cảm xúc trên mạng xã hội. Đây chính là thời cơ cho Việt Nam. Trong khi nhiều TTTC chọn lợi thế thuế, công nghệ, hay vị trí địa lý, Việt Nam có thể chọn một loại tài sản khác biệt: niềm tin - loại tài sản duy nhất có khả năng giữ nguyên giá trị.

Thực tế diễn ra tại các TTTC quốc tế có bề dày lịch sử và thành công cho thấy, niềm tin không đứng đơn lẻ, mà là “tấm thảm nền” thể chế đan bằng pháp lý, văn hóa ứng xử và cam kết chính trị. Muốn có được niềm tin ấy, cần chuyển đổi mang tính hệ thống từ tư duy thiết kế sang tư duy xây dựng nền tảng. Bốn giải pháp trọng tâm dưới đây hướng đến điều đó:

Thứ nhất, thiết kế vùng pháp lý hiện đại. Một trong những ẩn số then chốt cần xử lý trong hành trình dựng xây TTTC quốc tế là mô hình pháp lý. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy: hệ thống thông luật (common law) không chỉ là một khung pháp lý. Hiểu cho đúng, đó là một lớp niềm tin được mã hóa toàn bộ để trở thành thể chế.

Thông luật không dựa vào bộ luật cố định, vận hành theo nguyên tắc án lệ, với các phán quyết được công bố công khai và có thể dự báo được. Điều này mang lại ba lợi ích chiến lược: Khả năng dự đoán rủi ro pháp lý của nhà đầu tư và doanh nghiệp; Tính linh hoạt mềm dẻo trước những hiện tượng tài chính mới (blockchain, AI, tài sản số); Tạo cơ chế cân bằng quyền lực tư pháp - hành pháp, từ đó giảm thiểu cảm giác quyết định hành chính chi phối.

Tuy nhiên, thông luật không đủ để tạo ra một niềm tin thật sự! Đây là trường hợp điển hình về thất bại của TTTC quốc tế Abu Dhabi - nơi triển khai mô hình sử dụng thông luật, thuế thấp, thậm chí cả tòa án kỹ thuật số đầu tiên thế giới và cấu trúc pháp lý tiên tiến. Nhưng dòng vốn vẫn chạy mạnh sang các TTTC kế cận như Dubai, Riyadh và các thành phố toàn cầu khác. Bởi đằng sau thiết kế hiện đại ấy, nếu quyền lực phán quyết vẫn nằm trong tay một hệ thống kém minh bạch, thiếu cơ chế kiểm soát độc lập, thông luật trở thành vỏ thể chế - không phải nội dung thực thi.

Thứ hai, xây dựng chỉ số lượng hóa năng lực niềm tin chiến lược. Từ kinh nghiệm của TTTC Abu Dhabi cho thấy, niềm tin cần có thước đo để theo dõi biến động và công bố minh bạch để các chủ thể có sự tường minh. Một chỉ số tổng hợp, chẳng hạn như chỉ số niềm tin chiến lược, cần được nghiên cứu để đánh giá khả năng sinh ra và duy trì niềm tin theo thời gian. Chỉ số này có thể bao gồm các thành tố như: cam kết chính trị, mức độ dự đoán pháp lý, thời gian xử lý tranh chấp, minh bạch tài khóa, mức độ tiếp cận dữ liệu công, và năng lực phản hồi chính sách.

Thứ ba, cơ chế đồng giám sát quốc tế, tạo uy tín từ đầu. Ngay từ giai đoạn khởi tạo, Việt Nam có thể mời các định chế xếp hạng quốc tế (Z/Yen, Moody’s, Fitch...) đồng hành cùng với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước trong giám sát hoạt động. Đây là giải pháp “tạm mượn uy tín” của hệ thống các định chế toàn cầu đồng hành. Thực tế, Singapore từng mời Anh và Australia tham gia với tư cách thẩm phán quốc tế trong giai đoạn đầu hình thành.

Thứ tư, xây dựng Trust Lab - “phòng thí nghiệm tin cậy” về thể chế. Là một thành phần cốt lõi trong hệ sinh thái TTTC quốc tế, Trust Lab không phải nơi để trưng bày, mà là nơi thử nghiệm các mô hình quản trị tiên tiến: xét xử mở, cơ chế toà án điện tử (e-court), phản hồi chính sách theo thời gian thực, giải quyết tranh chấp nhanh gọn, minh bạch dữ liệu, và khung pháp lý linh hoạt, hiện đại (định hướng theo thông luật giai đoạn đầu).

Tất nhiên, khi Việt Nam phát đi thông điệp “Trust is not just a value - it’s our offer” -“Niềm tin là cách chúng tôi chọn để cống hiến”, cần có những cam kết và hành động cụ thể để thông điệp này không chỉ là khẩu hiệu, mà đó là định vị bản sắc - lời cam kết về một thể chế có thể đoán định, một nền pháp quyền minh bạch và một hệ thống công lý có thể kiểm chứng. Một khi thông điệp này được đính kèm với sự cam kết bằng luật pháp, hành xử nhất quán và phản ứng chính sách kịp thời, thì niềm tin sẽ là “giấy thông hành” để Việt Nam sánh bước cùng các TTTC hàng đầu khu vực và toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Giá nhà chung cư đang giảm nhưng thanh khoản vẫn thấp. Ảnh | Thanh Chương

Giá nhà giảm, thanh khoản vẫn “đóng băng”

Sau thời gian dài tăng nóng, giá nhà đang bắt đầu điều chỉnh ở nhiều phân khúc, nhưng vẫn cao so với thu nhập của phần đông người dân. Giá đã giảm, song nhà chưa trở nên dễ mua hơn, thanh khoản thị trường vẫn mắc kẹt giữa giá bán và khả năng chi trả.

Giá nhà giảm nhưng vẫn ngoài tầm với của nhiều người. Ảnh | Trần Hải

Hạ giá thành, mở đường an cư

Giá nhà không thể “bỗng dưng” trở nên vừa túi tiền chỉ bằng những đợt điều chỉnh của thị trường. Muốn người dân có thể mua được nhà, cần một cách tiếp cận khác: giảm giá thành, tạo đúng loại sản phẩm và đưa dòng vốn đến đúng nhu cầu ở thực.

Ông Nguyễn Cảnh Hồng, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ

“Cần chuyển từ tư duy kinh doanh đơn lẻ sang tư duy kiến tạo”

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, ông Nguyễn Cảnh Hồng, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Eurowindow, Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, trao đổi với phóng viên Nhân Dân hằng tháng về vai trò, tâm thế và trách nhiệm của doanh nhân trước mục tiêu tăng trưởng hai con số, cũng như yêu cầu tạo ra những động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Ca sản xuất tại Công ty cổ phần Thống Nhất Hà Nội.

Dám nghĩ lớn, làm lớn, vươn ra biển lớn

Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10 là dịp nhìn lại vai trò của những “chiến sĩ” trên mặt trận kinh tế. Trước mục tiêu tăng trưởng hai con số, doanh nhân được kỳ vọng phát huy vai trò tiên phong, tạo động lực mới cho kinh tế tư nhân và góp sức đưa nền kinh tế vươn xa.

Nhân viên Ngân hàng TMCP Tiên Phong hướng dẫn khách hàng làm thủ tục tín dụng. Ảnh | TIÊN PHONG

Ðừng để dòng vốn cản đà tăng trưởng

Cuối năm vốn đã là mùa cao điểm của nhu cầu vốn. Doanh nghiệp cần tiền để nhập nguyên liệu, hoàn tất đơn hàng và chạy nước rút cho những kế hoạch sản xuất, kinh doanh đã đặt ra từ đầu năm. Nhưng cũng vào thời điểm ấy, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay lại đồng loạt nhích lên. Chi phí vốn tăng đang trở thành một sức ép mới đối với doanh nghiệp, đặt ra bài toán cân bằng giữa ổn định hệ thống ngân hàng và duy trì động lực tăng trưởng.

Nhiều phụ huynh vẫn gặp khó khăn khi mua sách giáo khoa. Ảnh | Phước Sáng

Khẩn trương khắc phục điểm nghẽn

Một cơn sốt lạ đang diễn ra mỗi khi năm học mới bắt đầu: phụ huynh chạy qua nhiều nhà sách, gọi người thân ở tỉnh khác, thậm chí chờ từng chuyến hàng để tìm đủ sách giáo khoa (SGK) cho con. Vì sao một mặt hàng thiết yếu lại rơi vào cảnh khan hiếm cục bộ, những khoảng trống ấy đang gây ra hệ lụy gì và đâu là lời giải để câu chuyện thiếu SGK không lặp lại mỗi mùa tựu trường.

Cảng Cát Lái (Thành phố Hồ Chí Minh).

TÁI CẤU TRÚC KHÔNG GIAN PHÁT TRIỂN, MỞ DƯ ÐỊA TĂNG TRƯỞNG

Không gian phát triển của Việt Nam đang đứng trước một cuộc sắp xếp lại lớn: từ những địa phương phát triển tương đối riêng rẽ sang một cấu trúc đa cực, nơi các cực tăng trưởng, vùng động lực và hành lang kinh tế trở thành những đầu tàu mới. Sự chuyển dịch ấy đòi hỏi một cách tổ chức không gian khác. Và Nghị quyết 27-NQ/TW của Bộ Chính trị vừa ban hành đã đặt ra hướng đi: phát huy lợi thế, chức năng và khả năng liên kết của từng không gian, tập trung nguồn lực vào những nơi có sức dẫn dắt, qua đó mở thêm dư địa tăng trưởng cho cả nền kinh tế.

Mô hình mới hướng tới mục tiêu mỗi người lao động tạo ra nhiều giá trị hơn. Ảnh | Thành Đạt

Bước chuyển chiến lược mang tính thời đại

Sau bốn thập kỷ thực hiện công cuộc Đổi mới, mô hình tăng trưởng dựa vào vốn, lao động giá rẻ và khai thác tài nguyên đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử. Trong bối cảnh những động lực cũ dần tới hạn, Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã mở ra một bước chuyển chiến lược: Xây dựng mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo để đưa Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Ảnh | HOÀNG GIANG

40 năm đổi mới nhìn lại và đi tới

LTS: Bốn mươi năm Đổi mới là hành trình chuyển mình sâu sắc của đất nước từ những bước đi mở đường đến những thành tựu mang tầm vóc thời đại. Nhìn lại chặng đường ấy để nhận diện những giá trị đã làm nên sức bật Việt Nam và xác định hành trang cho một kỷ nguyên phát triển mới.

Tác giả Lê Minh Hoan.

Nhổ neo trong tư duy phát triển

Có một con thuyền nhỏ neo bên bến. Nước lớn, nước ròng, con thuyền vẫn ở đó. Không phải vì nó không thể đi xa, mà vì sợi dây neo buộc nó lại, đủ dài để lênh đênh một quãng, nhưng không bao giờ chạm tới chân trời.

Chi phí cho bữa ăn hằng ngày càng đắt đỏ. Ảnh | THÀNH ĐẠT

Vòng xoáy đắt đỏ và bài toán chi tiêu

Một bát phở tăng giá, tiền thuê nhà neo cao, chi phí chợ búa ngày càng nặng gánh… Hà Nội đang đối mặt với vòng xoáy đắt đỏ, nơi áp lực sống len vào từng bữa cơm và đồng lương của người lao động.

Mức doanh thu miễn thuế với hộ kinh doanh được nâng lên 1 tỷ đồng/năm. Ảnh | VNG

Hộ kinh doanh: Chờ một lối đi rộng hơn

Khu vực với hơn 6 triệu hộ kinh doanh, đóng vai trò “lớp đệm sinh kế” cho hàng chục triệu người Việt, đang cần một cách nhìn chính sách mềm hơn, thực tế hơn và đồng hành nhiều hơn.

Sản xuất, lắp ráp ô-tô tại Công ty cổ phần Tập đoàn ô tô Trường Hải tại Khu kinh tế mở Chu Lai (Đà Nẵng).

Hoàn thiện thể chế để “cỗ xe kinh tế” tăng tốc

Trong nỗ lực hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng “hai con số”, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) từ tổng hợp ý kiến doanh nghiệp và thực tiễn thị trường, đã gửi Bộ Tư pháp kiến nghị 7 nhóm giải pháp hoàn thiện thể chế theo hướng thực chất.

Kỹ sư nông nghiệp Phạm Ngọc Hồ chia sẻ về quy trình sản xuất phân bón hữu cơ.

“Chìa khóa vàng” phát triển nông nghiệp bền vững

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và các quy định khắt khe về phát thải toàn cầu, việc chuyển dịch từ phương thức canh tác, sản xuất, chăn nuôi truyền thống sang mô hình “kinh tế tuần hoàn” là đòi hỏi cấp thiết.

Mặt bằng lãi suất tăng là phép thử đối với thị trường bất động sản. Ảnh | KHIẾU MINH

Lãi suất tăng và “bài toán khó” của người vay mua nhà

Sau nhiều năm lãi suất thấp, thị trường tín dụng đang bước vào một giai đoạn điều chỉnh mới. Tại các đô thị lớn, lãi suất vay mua nhà đã tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2026, khiến nhiều người mua nhà đối mặt với áp lực trả nợ ngày càng lớn.

Trong năm 2025, lần đầu tiên Viettel thử nghiệm thành công và đưa vào sản xuất hàng loạt nhiều loại vũ khí chiến lược công nghệ cao. Ảnh | THÀNH ĐẠT

Minh định vị thế, vai trò dẫn dắt của kinh tế nhà nước

Kinh tế nhà nước (KTNN) phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Công nhân trong ca sản xuất tại Công ty TNHH Rhythm. Ảnh trong bài | THÀNH ĐẠT

Hiện thực hóa cơ hội, đón chu kỳ tăng trưởng mới

Cộng đồng kinh doanh đang dịch chuyển trạng thái, sẵn sàng đón nhận, hiện thực hóa các cơ hội của không gian phát triển mới. Đây là lúc doanh nghiệp tiếp tục cần thêm sự hậu thuẫn của môi trường kinh doanh công khai, minh bạch và an toàn.

Nhiều khu nhà ở xã hội có không gian sống và vui chơi cho người già và trẻ nhỏ.

Giá nhà và bài toán không chỉ của người mua

Khi Thủ tướng yêu cầu phải có câu trả lời vì sao giá nhà chung cư liên tục tăng và “cao mãi”, thị trường nghe đó như một câu chuyện nóng. Với kinh tế, đây là một câu hỏi tỉnh táo hơn: mô hình đô thị hiện nay đang phân bổ cơ hội và rủi ro như thế nào, và những ai đang bị cuốn theo các đường đi của giá nhà.

Cán bộ Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Nhà Constrexim kiểm tra tiến độ công trình. Ảnh trong bài | THÀNH ĐẠT

Bài toán năng suất và đầu tư của doanh nghiệp

Sự sôi động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh quý IV/2025 đang đặt doanh nghiệp vào các yêu cầu phải thay đổi cách nghĩ, cách làm. Nhưng đó cũng có thể là điểm khởi đầu cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh mới.