Thủ đô Hà Nội là cái nôi của hơn 1.350 làng nghề và làng có nghề. Tuy nhiên, theo đánh giá của Sở Công thương Hà Nội, tại nhiều địa phương, các sản phẩm làng nghề và sản phẩm OCOP vẫn chủ yếu được tiêu thụ theo phương thức quen thuộc như bán tại hộ gia đình, chợ truyền thống hoặc thông qua các kênh nhỏ lẻ…
Đem tới không gian trải nghiệm
Đáng nói, không gian giới thiệu sản phẩm thiếu tính trải nghiệm, việc kết nối với du lịch còn manh mún. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thiết kế, câu chuyện và trải nghiệm, những hạn chế này khiến sản phẩm khó tạo dấu ấn.
Chính từ thực tiễn đó, Sở Công thương Hà Nội đã chỉ đạo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội phát triển mô hình Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch.
Tại làng gốm Bát Tràng, Trung tâm thiết kế, sáng tạo, bảo tồn, phát triển nghề gốm di sản quốc gia, thương mại và du lịch làng gốm được hình thành trên khu vực có diện tích khá rộng. Nơi đây không chỉ trưng bày những sản phẩm nổi bật nhất của làng nghề mà còn có không gian giới thiệu về lịch sử làng nghề, trải nghiệm quy trình làm gốm, nơi giao lưu, đổi mới thiết kế sản phẩm.
Tương tự, tại xã Mê Linh, làng nghề hoa, cây cảnh không chỉ nổi tiếng với hoạt động sản xuất, chăm sóc và cung ứng hoa cho thị trường Thủ đô mà còn đang được định hướng phát triển theo mô hình trải nghiệm. Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu quảng bá và bán sản phẩm OCOP gắn với du lịch tại đây chú trọng kể câu chuyện về nghề trồng hoa gắn với cảnh quan sinh thái và xu hướng thiết kế không gian xanh, phục vụ du lịch tham quan, chụp ảnh và giáo dục trải nghiệm nông nghiệp.
Cách làm này mang lại lợi ích kép. Với nghệ nhân và chủ thể OCOP, đây là cơ hội để hiểu rõ hơn nhu cầu thị trường, tiếp cận tư duy thiết kế mới, từ đó, điều chỉnh sản phẩm phù hợp hơn với thị hiếu người tiêu dùng. Với khách tham quan, trải nghiệm làng nghề không còn là hoạt động “xem cho biết”, mà trở thành hành trình khám phá, mua sắm gắn với cảm xúc và ký ức.
Chủ nhiệm Hợp tác xã nông nghiệp Phú Chuyên (xã Chuyên Mỹ) Vũ Văn Đình chia sẻ: “Người dân mong muốn khách du lịch khi đến làng nghề không phải đi từng ngõ trong thôn mới có thể trải nghiệm về sản phẩm làng nghề, mà chỉ cần đến Trung tâm thiết kế, sáng tạo sẽ có đủ các sản phẩm để lựa chọn cũng như trải nghiệm với nghề truyền thống”.
Chị Dương Minh Anh (trú tại phường Đống Đa, Hà Nội) nhận xét: “Với cách trưng bày truyền thống, các không gian thiết kế-sáng tạo không chỉ hướng đến trưng bày, bán sản phẩm, mà còn chú trọng yếu tố trải nghiệm. Đến các trung tâm thiết kế sáng tạo, tôi có thể trực tiếp quan sát quy trình sản xuất, trò chuyện với nghệ nhân, tìm hiểu về lịch sử làng nghề và giá trị văn hóa ẩn sau mỗi sản phẩm”.
Phát triển các trung tâm thiết kế, sáng tạo
Đại diện Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại (Sở Công thương Hà Nội) cho biết, năm 2025, để phát triển, hình thành điểm đến về thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch, Trung tâm đã tổ chức bốn hoạt động triển lãm tại các xã Mê Linh, Thạch Thất, Thanh Oai, Bát Tràng. Mỗi triển lãm có quy mô 80 đến 100 gian hàng, thu hút hàng chục nghìn lượt khách tham quan.
Qua các kỳ triển lãm, các tổ chức, cá nhân có thể tiếp cận, tìm hiểu, kết nối các hoạt động thiết kế sáng tạo, phát huy những ý tưởng, thiết kế ra những mẫu sản phẩm mới, có giá trị kinh tế, kỹ thuật, mỹ thuật đáp ứng và phù hợp nhu cầu, thị hiếu khách hàng. Đây là cơ hội để tạo liên kết giữa nghệ nhân, đội ngũ thiết kế trẻ với các viện nghiên cứu, trường đại học chuyên ngành, tổ chức quốc tế phát huy ưu thế văn hóa địa phương, khát vọng phát triển kinh tế của cộng đồng tại làng nghề truyền thống.
Cũng trong năm 2025, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại đã phối hợp các xã triển khai thực hiện hướng dẫn, tư vấn lập hồ sơ tham gia đánh giá, công nhận thêm Mô hình Trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch cấp xã tại năm địa điểm, bao gồm: Làng nghề cỏ tế cổ truyền Lưu Thượng, xã Phượng Dực; Làng nghề chẻ tăm hương thôn Cầu Bầu, xã Ứng Thiên; Làng nghề chế biến chè búp khô thôn Đồng Dài, xã Suối Hai; Làng nghề cây cảnh hoa giấy Phù Đổng, xã Phù Đổng; Làng nghề truyền thống mộc dân dụng và chế biến lâm sản Ngô Sài, xã Quốc Oai; Điểm du lịch Làng cổ Đường Lâm, phường Sơn Tây.
Đến thời điểm hiện tại, Trung tâm đã tham mưu trình lãnh đạo Sở ký ban hành Quyết định thành lập Hội đồng đánh giá, công nhận Mô hình Trung tâm cấp xã năm 2025.
Song hành với việc nhân rộng mô hình, năm nay, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại còn phối hợp các phường, xã, hội, hiệp hội, Câu lạc bộ nghề và các đơn vị liên quan tổ chức 5 hội thảo về bảo tồn, khôi phục và phát triển văn hóa thiết kế sáng tạo cho các cơ sở làng nghề; 10 lớp tập huấn chuyên đề định hướng phát triển nguồn nhân lực tham gia công tác phát triển, quản lý, vận hành Trung tâm thiết kế sáng tạo; 10 lớp tập huấn nâng cao năng lực sáng tạo mẫu mã cho các nghệ nhân thiết kế, nhà thiết kế trẻ...
“Qua những lớp Hội thảo và tập huấn, các cơ sở được tiếp cận xu hướng thiết kế mới, cải tiến mẫu mã để phù hợp thị hiếu khách du lịch, kết hợp yếu tố truyền thống và sáng tạo hiện đại giúp sản phẩm làng nghề trở nên độc đáo, khác biệt. Các nghệ nhân và nhà thiết kế trẻ có cơ hội trao đổi, học hỏi lẫn nhau, kết nối cộng đồng sáng tạo, góp phần bảo tồn giá trị văn hóa, đồng thời, đưa sản phẩm vào đời sống hiện đại”, lãnh đạo Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại nhấn mạnh.
