Đáng chú ý, từ vùng đất ven biển Quảng Ninh, Trà Việt Tú mới đây có 6 sản phẩm được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia, cho thấy khả năng kết hợp giữa gìn giữ truyền thống và phát triển sản phẩm theo yêu cầu mới.
Dấu ấn độc đáo của danh trà miền biển
Tại lễ công bố kết quả phân hạng sản phẩm OCOP Trung ương năm 2025 vừa diễn ra tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Hà Nội), Trà Việt Tú là một trong những trường hợp ấn tượng khi có 6 sản phẩm đạt chuẩn 5 sao cấp quốc gia, chiếm 15% tổng số 40 sản phẩm được vinh danh, trong bối cảnh hệ thống OCOP cả nước có gần 20 nghìn sản phẩm tham gia đánh giá, phân hạng.
Trong tổng thể hàng chục nghìn sản phẩm, việc đạt được thứ hạng cao nhất đòi hỏi sự đồng bộ từ chất lượng, quy trình sản xuất đến câu chuyện làm nghề.
Trước đó, thương hiệu này đã tạo nền tảng từ địa phương với 10 sản phẩm đạt OCOP cấp tỉnh Quảng Ninh, thuộc nhóm những đơn vị có số lượng sản phẩm nổi bật. Bên cạnh đó, 6 sản phẩm trà từng được trao giải thưởng quốc tế The Golden Leaf Awards 2024 (Australia Tea Masters), góp phần khẳng định chất lượng ở một sân chơi có tiêu chuẩn cao. Những kết quả này không chỉ là sự ghi nhận đơn lẻ mà phản ánh quá trình đầu tư dài hạn vào nghiên cứu, chế biến và phát triển sản phẩm.
Tại sự kiện công bố, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam đã khẳng định Chương trình OCOP ngày càng thể hiện vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn góp phần định vị thương hiệu Việt. Những sản phẩm đạt 5 sao được xem là đại diện tiêu biểu cho năng lực cạnh tranh và bản sắc nông sản Việt Nam trong giai đoạn mới.
Nếu hình dung về trà Việt, nhiều người sẽ nghĩ tới những vùng trung du, cao nguyên, nơi sương mù và đồi chè tạo nên những không gian quen thuộc. Nhưng ở xã Đường Hoa (tỉnh Quảng Ninh), cây chè lại sinh trưởng trong một hoàn cảnh khác: gió biển, độ mặn và những biến động thời tiết không dễ đoán.
Điểm đặc biệt của Trà Việt Tú không chỉ nằm ở số lượng sản phẩm đạt chuẩn cao mà còn ở hướng tiếp cận khác biệt. Khí hậu, thổ nhưỡng cùng những yếu tố tự nhiên đặc trưng đã tạo nên hương vị riêng biệt, góp phần định hình bản sắc sản phẩm. Khi yếu tố bản địa được khai thác một cách sáng tạo, sản phẩm không chỉ có giá trị sử dụng mà còn mang theo giá trị văn hóa, tạo vị thế trên thị trường.
Chia sẻ về định hướng phát triển Trà Việt Tú, nữ giám đốc Phạm Thị Thanh Hương cho biết đơn vị luôn đặt mục tiêu làm ra sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng trong nước, đồng thời từng bước nâng cao chất lượng để tiếp cận thị trường quốc tế. Từ những trải nghiệm gắn bó với nghề, các yếu tố như khí hậu, con người và điều kiện tự nhiên được coi là nền tảng tạo nên đặc trưng của sản phẩm.
Giữ hồn trà xưa, mở lối đi mới
Đằng sau các sản phẩm của Trà Việt Tú là tâm huyết, kinh nghiệm của nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh, người đã dành nhiều năm nghiên cứu và phát triển dòng trà mang đặc trưng vùng biển. Với bà, làm trà không đơn thuần là sản xuất mà còn là cách gìn giữ những giá trị gắn với đất và nước của quê hương Đường Hoa.
Từng công đoạn từ thu hoạch, chọn nguyên liệu, sao trà đến đóng gói… đều được thực hiện với sự cẩn trọng khi kết hợp giữa công nghệ hiện đại và kỹ thuật thủ công truyền thống của cư dân vùng biển. Đó cũng là triết lý mà thương hiệu theo đuổi: đưa trà trở thành một trải nghiệm văn hóa chứ không chỉ là sản phẩm tiêu dùng.
Chia sẻ về hành trình làm nghề, nghệ nhân Hà Ngọc Quỳnh cho biết mình có khởi đầu giản dị và đầy khó khăn như nhiều người làm nghề truyền thống khác, gắn với những điều rất cụ thể như trồng cây, chăm cây, theo dõi từng mùa vụ.
Cây chè vùng biển với đặc điểm thổ nhưỡng, khí hậu khác biệt nên đòi hỏi sự vun trồng, theo dõi, xử lý với những kinh nghiệm rút ra từ quá trình lâu dài. Bà nhấn mạnh mong muốn trước hết là tạo ra những phẩm trà ngon, sạch dành cho người Việt Nam thưởng thức. Tiếp đó, giấc mơ không dừng lại ở thị trường trong nước, các sản phẩm của Trà Việt Tú đã và đang chinh phục những thị trường có truyền thống lâu đời về trà như Trung Quốc, Nhật Bản. Đây được xem là những thị trường có tiêu chuẩn cao, đòi hỏi khắt khe cả về chất lượng lẫn câu chuyện sản phẩm.
Trong bối cảnh nhiều sản phẩm OCOP tập trung vào công nghiệp hóa và cạnh tranh về sản lượng, câu chuyện của Trà Việt Tú cho thấy một hướng đi vừa đáp ứng yêu cầu chất lượng, vừa giữ được bản sắc vùng miền.
Thực tế cho thấy, người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến sản phẩm, mà còn chú ý đến câu chuyện phía sau - từ nguồn gốc, quy trình sản xuất đến giá trị văn hóa. Khi những yếu tố này được kết nối chặt chẽ, sản phẩm có thể tạo được chỗ đứng bền vững và vươn xa.
Nhìn rộng hơn, OCOP không chỉ là chương trình nâng hạng sản phẩm mà còn là cơ hội để các địa phương “kể” câu chuyện của riêng mình, tạo nên sự khác biệt trong phát triển kinh tế nông thôn, góp phần quảng bá hình ảnh.
Từ Đường Hoa - một địa danh nhỏ ven biển Quảng Ninh, nơi ít ai nghĩ đến trà như một thế mạnh, Trà Việt Tú đã vươn lên trở thành đại diện tiêu biểu ở cấp quốc gia. Thành công bước đầu này không chỉ tạo động lực cho những người làm nên Trà Việt Tú tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm và thị trường, mà còn gợi mở và truyền cảm hứng cho nhiều mô hình khác nhằm phát huy tiềm năng đặc thù vùng ven biển, góp phần làm phong phú thêm bản đồ nông sản chất lượng cao của Việt Nam, đồng thời khẳng định vai trò của bản sắc văn hóa trong phát triển kinh tế.
