Ngày 5/3/2026, tại căn nhà cổ số 13 Trần Phú (phường Ba Đình, thành phố Hà Nội), Hội Di sản Văn hóa Việt Nam đã tổ chức lễ công bố, trao quyết định (số 09/QĐ-HDSVHVN), chính thức công nhận Không gian di sản văn hóa Hoàng Liên cổ thụ trà trong khuôn viên nhà số 13 Trần Phú, trở thành hội viên tổ chức thuộc Hội Di sản Văn hóa Việt Nam.
Quyết định của Hội Di sản Văn hóa Việt Nam khẳng định giá trị văn hóa của một không gian thưởng trà được dày công vun đắp qua nhiều năm, ghi nhận tâm huyết của những người sáng lập trong việc bảo tồn và phát huy giá trị trà cổ thụ trên dãy núi Hoàng Liên Sơn (thuộc tỉnh Lào Cai).
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Trụ (Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam): “Về trà, Hội Di sản Văn hóa Việt Nam từ lâu đã rất quan tâm. Trà Việt Nam có truyền thống rất lâu đời, gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân. Qua nghiên cứu, trà Việt Nam vô cùng phong phú và đa dạng, gắn bó với nhiều sự kiện, lễ hội. Tổ chức UNESCO cũng đã có những đánh giá cao về trà Việt Nam”.
“Riêng Hoàng Liên cổ thụ trà là đặc sản quý hiếm của Việt Nam. Vì sản lượng thu hái được mỗi năm không nhiều, nên giá trị của nó rất đặc biệt. Hôm nay, tôi rất vui khi các đồng chí có sáng kiến tổ chức không gian di sản văn hóa trà như thế này. Không gian này là nơi hội tụ của các nghệ sĩ, nhà trí thức và những người quan tâm đến trà, để giới thiệu cho mọi người biết trà Hoàng Liên cổ thụ quý như thế nào, cách chế biến và pha chế cầu kỳ ra sao”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Văn Trụ chia sẻ.
Ông Phan Quốc Tuấn, chủ nhiệm ban điều hành Không gian di sản văn hóa Hoàng Liên cổ thụ trà cho biết, Hoàng Liên cổ thụ trà không phải là loại trà thông thường. Loại trà này chỉ có ở vùng núi Hoàng Liên Sơn thuộc tỉnh Lào Cai. Những búp trà được thu hái từ những cây trà cổ thụ có tuổi đời hàng trăm năm tuổi, sinh trưởng hoàn toàn tự nhiên ở độ cao hơn 2.000m so với mực nước biển.
“Ở độ cao này, cây trà hấp thụ tinh khí của trời đất, quanh năm bao phủ bởi sương mù và gió lạnh, tạo nên những búp trà trắng như tuyết với hương vị thanh khiết, khác biệt hoàn toàn so với trà trồng công nghiệp. Mỗi năm sản lượng trà khô chỉ giới hạn ở mức vài tấn, cho thấy sự quý hiếm và giá trị đặc biệt của dòng trà này.
“Để có được những chén trà thơm, những người thực hiện dự án đã phối hợp chặt chẽ với đồng bào dân tộc địa phương để trông nom, bảo vệ từng gốc trà cổ thụ, tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng cao. Không vội vã chạy theo thương mại hóa, tôi và cộng sự chọn cách đi chậm nhưng chắc, đó là tích lũy giá trị và xây dựng thương hiệu di sản”, ông Phan Quốc Tuấn nói.
TS Nguyễn Thế Hùng - Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Di sản Văn hóa Việt Nam cho rằng, sau khi được Hội Di sản Văn hóa Việt Nam chính thức công nhận, nhóm điều hành không gian di sản tại 13 Trần Phú (Hà Nội) cần duy trì ba trụ cột chính của di sản Hoàng Liên cổ thụ trà, gồm: Hoàn thiện kỹ thuật chế biến trà qua nhiều thế hệ; Định hình nghệ thuật thưởng trà, xây dựng văn hóa trà riêng biệt của người Việt; Tạo sinh kế bền vững, gắn quyền lợi của đồng bào địa phương với việc gìn giữ bảo tồn rừng trà cổ thụ.
