Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Tôn vinh võ thuật dân tộc trong trường học

Trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày càng mạnh mẽ, nhiều giá trị văn hóa truyền thống của Việt Nam đang bị che lấp bởi sự du nhập của các trào lưu văn hóa và thể thao từ nước ngoài. Điều này thể hiện rõ nét qua việc các môn võ nước ngoài như Taekwondo, Karate, Judo đã trở thành một phần không thể thiếu trong các chương trình giáo dục thể chất tại nhiều trường học, trung tâm giảng dạy. Trong khi võ thuật dân tộc của Việt Nam vẫn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức…
Hệ thống trường FPT đã đưa Vovinam vào chương trình học.
Hệ thống trường FPT đã đưa Vovinam vào chương trình học.

Có định hướng, vẫn thờ ơ…

Sự thiếu vắng của võ thuật dân tộc trong môi trường giáo dục đã gây những tác động đáng kể. Võ thuật dân tộc không chỉ là những kỹ thuật chiến đấu mà còn chứa đựng những triết lý sâu sắc về đạo đức, lòng kiên nhẫn và sự tôn trọng lẫn nhau. Việc không đưa võ thuật dân tộc vào giảng dạy chính khóa làm mất đi cơ hội phát triển một nguồn nhân lực võ thuật chuyên nghiệp, tạo ra sự thụt lùi trong việc quảng bá văn hóa võ thuật của Việt Nam ra thế giới. Điều này đồng nghĩa với việc bỏ lỡ cơ hội phát huy một ngành nghề tiềm năng không chỉ về mặt thể thao mà còn cả về văn hóa, du lịch, kinh tế.

Những năm qua, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy việc bảo tồn và phát triển võ cổ truyền Việt Nam. Một trong những văn bản quan trọng là Nghị định 77/2021/NĐ-CP về hoạt động thể thao chuyên nghiệp, quy định rõ ràng về việc tổ chức và phát triển các môn võ thuật dân tộc. Quyết định 1450/QĐ-TTg về chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 cũng khẳng định võ thuật dân tộc là một yếu tố quan trọng trong việc giữ gìn và phát triển bản sắc văn hóa dân tộc. Nhà nước đã đưa ra những kế hoạch dài hạn nhằm quảng bá, bảo tồn và phát huy giá trị của võ truyền thống không chỉ trong xã hội mà còn trong các chương trình giáo dục học đường.

Dù có nhiều văn bản và chỉ đạo khuyến khích nhưng thực tế cho thấy các môn võ cổ truyền của Việt Nam chưa thật sự có vị trí xứng đáng trong hệ thống giáo dục học đường. Chỉ có số ít trường đưa Vovinam - một trong những môn võ dân tộc của Việt Nam vào chương trình giảng dạy. Thầy Hồ Quang Hòa, giáo viên dạy Vovinam cho biết, hệ thống trường FPT đã đưa Vovinam vào chương trình học được hơn 15 năm. Phần lớn các em đều rất thích học và luyện tập Vovinam. Thầy còn khẳng định: “Chương trình học Vovinam ở trường rất đa dạng khi được tích hợp vào chương trình giáo dục thể chất của trường, cùng với các môn học khác như STEM, ngoại ngữ và công nghệ thông tin. Điều này giúp học sinh có một trải nghiệm học tập phong phú và toàn diện​”. Trong đó, nổi bật là hoạt động dự án Khơi nguồn võ Việt do nhà trường tổ chức hay trào lưu Vovinam + Dance của các bạn học sinh, sinh viên.

Sáng tạo để có đột phá

Để phát huy võ cổ truyền Việt Nam trong hệ thống giáo dục, cần có những giải pháp mang tính sáng tạo và đột phá. Thay vì chỉ dạy võ cổ truyền như một môn thể dục, chúng ta có thể tích hợp các kiến thức về võ cổ truyền vào các môn học khác như lịch sử, giáo dục công dân, hoặc thậm chí là văn học. Thí dụ, khi học về lịch sử chiến tranh Việt Nam, giáo viên có thể giới thiệu về những nhân vật anh hùng như Trần Hưng Đạo, Ngô Quyền đã sử dụng võ thuật như thế nào trong chiến đấu. Điều này không chỉ giúp học sinh hiểu rõ hơn về lịch sử mà còn tạo ra sự kết nối giữa võ thuật dân tộc và tinh thần yêu nước.

Trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, nên tận dụng công nghệ hiện đại như thực tế ảo (VR) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong việc giảng dạy võ thuật dân tộc. Các lớp học võ thuật có thể sử dụng công nghệ VR để mô phỏng các trận đấu lịch sử hoặc những thế võ phức tạp, giúp học sinh có cảm giác chân thực và hứng thú hơn. Đồng thời, AI có thể hỗ trợ học sinh tự luyện tập bằng cách đánh giá động tác và đưa ra phản hồi kịp thời.

Bên cạnh đó, nên phát triển, khuyến khích các cuộc thi, biểu diễn võ dân tộc trên các nền tảng mạng xã hội. Trong thời đại công nghệ số và sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội, việc tận dụng các nền tảng này để khơi dậy hứng thú và lan tỏa võ thuật dân tộc đến thế hệ trẻ là một hướng đi sáng tạo. Việc tổ chức các cuộc thi hay tạo các phong trào biểu diễn võ thuật dân tộc trên các nền tảng mạng xã hội phổ biến như TikTok, Instagram, Facebook và YouTube không chỉ giúp thu hút sự chú ý của giới trẻ mà còn mở rộng khả năng tiếp cận đến đông đảo công chúng trong và ngoài nước.

Các đề xuất sáng tạo như trên đều có thể giúp võ cổ truyền trở nên hấp dẫn và thiết thực hơn với thế hệ trẻ. Điều này không chỉ giúp võ thuật dân tộc tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong lòng các thế hệ học sinh, góp phần giữ gìn và phát huy tinh hoa văn hóa Việt Nam trong bối cảnh hiện đại.

Ngoài ra, các học sinh có thành tích xuất sắc trong học võ cổ truyền nên được chọn làm đại sứ văn hóa, tham gia vào các hoạt động tuyên truyền, quảng bá võ cổ truyền trong và ngoài nước. Điều này không chỉ giúp võ cổ truyền có thêm sức lan tỏa mà còn tạo động lực cho học sinh phấn đấu và tự hào khi được làm người truyền tải giá trị văn hóa dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Ảnh: ANH QUÂN

Những chuỗi hành trình nghệ thuật

Trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật cuối tuần qua (15 và 16/8) có một triển lãm ảnh song song với ra mắt sách của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (số 21 Phạm Ngọc Thạch, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Từng là biểu tượng của sự đơn sơ một thời, chiếc gáo dừa mộc mạc đang được các nghệ nhân làng nghề Bối Khê khoác lên mình “chiếc áo” khảm trai sang trọng.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Nồng nhiệt cuối hè

Nồng nhiệt cuối hè

Bước vào những ngày nghỉ cuối hè của giới học sinh, sinh viên, tuy cơn nắng nóng bất thường vừa trở lại, nhưng cùng với đó, là hàng loạt sự kiện văn hóa biểu hiện qua võ… và vẽ thật tưng bừng.

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ truyền thống tại chương trình "Kết duyên tơ hồng".

Tái hiện lễ cưới Nam Bộ xưa

Thân nghinh - một nghi lễ quan trọng trong đám cưới Nam Bộ truyền thống - vừa được tái hiện trọn vẹn tại sự kiện văn hóa “Kết duyên tơ hồng”. Điều đặc biệt là cả ban tổ chức lẫn khách tham dự đa phần là người trẻ. Họ cùng nhau trải nghiệm nét độc đáo của lễ cưới xưa thông qua chuỗi hoạt động giàu ý nghĩa.

Màn trình diễn tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Dọn đường đưa văn hóa vào kinh tế sáng tạo

Hiện nay, sức hấp dẫn của các sản phẩm văn hóa phần lớn được quyết định bởi năng lực sáng tạo, sản xuất và phân phối sản phẩm. Để văn hóa có sức sống bền vững và lan tỏa, Việt Nam cần phát triển hệ sinh thái sáng tạo một cách tương xứng.

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Triển lãm “Địa tầng ký ức" vào ngày khai mạc.

Cuộc đối thoại giữa đất và ánh sáng

Các tác phẩm trong triển lãm “Địa tầng ký ức”, diễn ra tại Bảo tàng nghệ thuật Quang San, TP Hồ Chí Minh từ ngày 24/7 đến 23/8 được họa sĩ Vũ Đức Hiếu (Hiếu Mường) bày chung với đồng nghiệp, được chắt lọc từ quá trình nghiên cứu và thực hành nghệ thuật của anh hơn hai mươi năm.