Tọa đàm, giao lưu nhân chứng lịch sử “Đoàn Cải lương Nam Bộ - một thời hoa lửa”

Ngày 8/11, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tọa đàm, giao lưu nhân chứng lịch sử “Đoàn Cải lương Nam Bộ - một thời hoa lửa” nhân kỷ niệm 70 năm Hiệp định Geneva và Chuyến tàu tập kết (1954-2024) và Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11.
Các bạn trẻ chụp ảnh lưu niệm với các nhân chứng lịch sử tại buổi giao lưu.
Các bạn trẻ chụp ảnh lưu niệm với các nhân chứng lịch sử tại buổi giao lưu.

Đây cũng là dịp để các nhân chứng lịch sử ôn lại thời kỳ hào hùng của nền nghệ thuật nước nhà, khi những làn điệu cải lương Nam Bộ đã trở thành ngọn lửa tinh thần, động viên và cổ vũ quân dân ta trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống Mỹ cứu nước.

Sau Hiệp định Geneva năm 1954, những chuyến tàu tập kết đã chở hơn 200.000 đồng bào, cán bộ, chiến sĩ, thiếu niên từ miền nam ra miền bắc trong đó có hơn 100 văn nghệ sĩ đã rời miền nam ra miền bắc tập kết.

Nghệ sĩ Ưu tú Ca Lê Hồng nhắc lại những kỷ niệm khi còn tham gia Đoàn Cải lương Nam Bộ.

Nghệ sĩ Ưu tú Ca Lê Hồng nhắc lại những kỷ niệm khi còn tham gia Đoàn Cải lương Nam Bộ.

Năm 1956, Đoàn Cải lương Nam Bộ được thành lập trên cơ sở tách ra từ Đoàn Văn công Nam Bộ do đồng chí Nguyễn Ngọc Bạch làm Trưởng đoàn. Đoàn Cải lương Nam Bộ là nơi tập trung nhiều soạn giả, đạo diễn, họa sĩ, diễn viên giỏi nghề và nhiệt tâm đã tạo nên những tác phẩm gây được tiếng vang như: Phụng Nghi Đình, Kiều Nguyệt Nga, Dệt gấm, Khuất Nguyên, Nàng tiên mẫu đơn, Thạch Sanh, Võ Thị Sáu, Máu thắm đồng Nọc Nạn... Với sức ảnh hưởng của mình, Đoàn đã trở thành ngôi sao sáng đem lời ca, tiếng hát đậm chất Nam Bộ phục vụ nhân dân trên đất bắc.

Đoàn đã đạt được nhiều huy chương, giải thưởng cao quý như Huân chương Kháng chiến, Huân chương Lao động và nhiều huy chương, giải thưởng nghệ thuật cao quý khác. Sau năm 1975, một số nghệ sĩ trong đoàn vào nam và trở thành nòng cốt để xây dựng Nhà hát Ca kịch Cải Lương Trần Hữu Trang ở Thành phố Hồ Chí Minh (nay là Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang).

Nghệ sĩ Ưu tú Lê Thiện và Đạo diễn Thanh Hạp biểu diễn một tiết mục trong buổi giao lưu.

Nghệ sĩ Ưu tú Lê Thiện và Đạo diễn Thanh Hạp biểu diễn một tiết mục trong buổi giao lưu.

Trong những cuộc chiến gian khổ, ý chí chiến đấu của các chiến sĩ dù là ở mặt trận nào cũng rất cần sự động viên. Và một trong những sự động viên lớn cho các diễn viên trong đoàn Cải lương Nam Bộ đó là sự quan tâm, yêu mến của khán giả, của nhân dân và đặc biệt là từ vị cha già kính yêu của dân tộc, Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Tại buổi tọa đàm, giao lưu, các bạn trẻ đã được nghe những nhân chứng lịch sử như Nghệ sĩ Ưu tú Ca Lê Hồng, Đạo diễn Thanh Hạp, Nghệ sĩ Ưu tú Lê Thiện, Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Nghệ sĩ Ưu tú Phi Điểu, Nghệ sĩ Nhân dân Thanh Vy,... chia sẻ về bối cảnh ra đời, những kỷ niệm trong tháng ngày tham gia Đoàn Cải lương Nam Bộ, nhất là những lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh. Qua đó, chương trình giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về vai trò quan trọng của Đoàn Cải lương Nam Bộ trong việc gìn giữ và phát huy tinh hoa văn hóa dân tộc, đồng thời tôn vinh những đóng góp to lớn của các nghệ sĩ đã cống hiến cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng.

Lãnh đạo Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh tặng Kỷ niệm chương cho Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu.

Lãnh đạo Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh tặng Kỷ niệm chương cho Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu.

Theo bà Đoàn Thị Trang, Phó Giám đốc phụ trách Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh, thực hiện định hướng của Thành phố Hồ Chí Minh về bảo tồn và phát huy giá trị của Nghệ thuật Cải lương, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh triển khai công tác sưu tầm hiện vật, tư liệu, hình ảnh liên quan Đoàn Văn công Nam Bộ, Đoàn Cải lương Nam Bộ.

Nghệ sĩ Ưu tú Phi Điểu chia sẻ tại buổi tọa đàm, giao lưu.

Nghệ sĩ Ưu tú Phi Điểu chia sẻ tại buổi tọa đàm, giao lưu.

Đầu năm 2024, Bảo tàng đã tiếp nhận 243 hiện vật, tư liệu của Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu gửi tặng. Nhóm hiện vật gồm Huân chương Kháng chiến, Huy chương Hội diễn sân khấu và Huy hiệu văn hóa của ông Nguyễn Ngọc Bạch; giấy tờ cá nhân; các bản viết tay, bài viết, tờ quảng cáo về âm nhạc, sân khấu cải lương; sách, tài liệu về nghệ thuật sân khấu cải lương. Nhóm tư liệu gồm ảnh của ông Nguyễn Ngọc Bạch về hoạt động của Đoàn Cải lương Nam Bộ và Đoàn Kịch nói Nam Bộ (tiền thân là Văn công Nam Bộ), ảnh một số nghệ sĩ Sài Gòn, từ năm 1957 đến năm 1984.

Hướng tới bảo tồn và phát huy giá trị bộ sưu tập hiện vật tư liệu của gia đình Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Bảo tàng bước đầu sẽ số hóa mảng tư liệu hình ảnh để bổ sung trưng bày trong phòng trưng bày cố định “Văn hóa-Nghệ thuật”.

Ban tổ chức tặng hoa cho các khách mời.

Ban tổ chức tặng hoa cho các khách mời.

Trong thời gian sắp tới, Bảo tàng Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục sưu tầm tư liệu, hình ảnh liên quan các kịch bản, vở diễn của đoàn như Phụng Nghi Đình, Kiều Nguyệt Nga, Dệt gấm; tư liệu, hình ảnh liên quan đến các thành viên của Đoàn Văn công Nam Bộ, Đoàn Cải lương Nam Bộ trong thời gian hoạt động ở miền bắc để hướng tới trưng bày chuyên đề riêng đối với Nghệ thuật Cải lương Nam Bộ.

Có thể bạn quan tâm

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại. 

Hơn 50.000 khán giả có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình thưởng thức chương trình “Tổ quốc trong tim”. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa bứt phá

Ngày 24/4, Quốc hội chính thức thông qua Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam với tỷ lệ tán thành cao (477/489 đại biểu). Nghị quyết đánh dấu bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế, tạo đà cho văn hóa thật sự bứt phá, trở thành nguồn lực nội sinh và động lực đưa đất nước phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới.

Nguyễn Bảo Yến (áo vàng) và các thành viên Hội đồng đánh giá luận án và các giảng viên hướng dẫn của Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov.

Nguyễn Bảo Yến: Từ Quán quân Sao Mai đến Tiến sĩ âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ở nước ngoài

Tại Nhạc viện Quốc gia S.V.Rachmaninov bên dòng sông Đông của nước Nga vừa diễn ra một sự kiện đáng nhớ khi Quán quân Sao Mai năm 2015 Nguyễn Bảo Yến bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ chuyên ngành âm nhạc. Cô cũng là nữ ca sĩ Việt Nam đầu tiên được nhận học vị Tiến sĩ âm nhạc ở nước ngoài.

Các đại biểu cắt băng khai trương Tuần văn hóa Thanh Hóa-Hội An.

Tuần văn hóa kỷ niệm 65 năm kết nghĩa Thanh Hóa-Hội An

Kỷ niệm 65 năm ngày kết nghĩa giữa đô thị tỉnh lỵ Thanh Hóa và Hội An, thành phố Đà Nẵng (1961-2026), tại Công viên Hội An ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa diễn ra chuỗi hoạt động, sự kiện trong khuôn khổ Tuần lễ văn hóa tôn vinh nghĩa tình Thanh Hóa-Hội An.

Khuôn viên di tích Giồng Bốm là toàn bộ khu vực của Thánh thất Ngọc Minh gồm 3 ngôi nhà: Hiệp thiên đài, Cửu trùng đài và Bát quái đài. (Ảnh: Mộng Thường)

Giồng Bốm 80 năm: Hào khí “đạo không rời đời”

Tám mươi năm là một quãng lùi đủ dài để khói lửa chiến tranh tan vào hư không, nhường chỗ cho màu xanh trù phú phủ lên mảnh đất Phong Thạnh kiên cường. Thế nhưng, thời gian dẫu có bào mòn vạn vật cũng chẳng thể xóa nhòa ký ức bi tráng về rực lửa năm 1946 tại vùng đất cực nam Tổ quốc.