Trong bài phát biểu kỷ niệm 70 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, yêu cầu thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý y tế, tăng cường ứng dụng AI và dữ liệu lớn (Big Data) trong chẩn đoán, điều trị và phân tích xu hướng bệnh. Đây cũng là yêu cầu cấp thiết đặt ra đối với ngành y tế trong điều kiện cả nước đang đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới đề ra nhiệm vụ: Nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học-công nghệ y tế, dược, y sinh học; đẩy mạnh ứng dụng, chuyển giao kỹ thuật tiên tiến. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 1/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đặt nhiệm vụ này ở tầm cao hơn. Đó là hoàn thiện chính sách, pháp luật, đẩy mạnh xã hội hóa để cơ cấu lại các ngành dịch vụ dựa trên nền tảng công nghệ hiện đại, nhất là trong y tế, giáo dục. Đặc biệt, Nghị quyết số 57 đã thể hiện tầm nhìn và tư duy mới của Trung ương, với quyết tâm chính trị cao để đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia thật sự là tiền đề, động lực, điều kiện tiên quyết đẩy mạnh sản xuất thông minh trong tất cả các ngành, lĩnh vực, trong đó có y tế.
Chương trình chuyển đổi số quốc gia xác định y tế là một trong tám lĩnh vực ưu tiên, hướng tới đổi mới mạnh mẽ tổ chức bộ máy ngành y tế gắn với sử dụng công nghệ cao, bảo đảm hiệu quả, nhân văn, hướng tới phục vụ tốt người dân. Ban Cán sự đảng (trước đây), Đảng ủy Bộ Y tế chỉ đạo ban hành và triển khai kế hoạch chuyển đổi số ngành y tế đến năm 2025, tầm nhìn 2030, với ba trụ cột: Y tế thông minh, bệnh viện thông minh và quản lý y tế số.
Từ Trung ương đến địa phương, các cấp ủy, tổ chức đảng thuộc ngành y tế đã đưa ứng dụng công nghệ cao, AI vào chương trình hành động thực hiện nghị quyết chuyên đề và sinh hoạt chi bộ định kỳ, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh phục vụ nhân dân.
Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh xây dựng hệ thống điều hành y tế thông minh; các tỉnh: Quảng Ninh, Bình Dương, Nghệ An, thành phố Đà Nẵng phát triển bệnh viện không giấy tờ.
Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ứng dụng AI trong chẩn đoán sớm và điều trị loãng xương; sử dụng robot phẫu thuật thay khớp phức tạp, giảm chi phí, giữ bệnh nhân điều trị trong nước và thu hút bệnh nhân quốc tế. Bệnh viện Chợ Rẫy ứng dụng định vị 3D, in 3D kết hợp AI.
Bệnh viện Bạch Mai sử dụng AI hỗ trợ chẩn đoán hình ảnh... Các ứng dụng này đã nâng cao tỷ lệ thành công trong phẫu thuật phức tạp lên hơn 95%.
Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ hạn chế do cán bộ, đảng viên, nhân viên y tế chưa chủ động học hỏi, tiếp cận công nghệ mới; năng lực thực hiện chưa đồng đều, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng yêu cầu. Nhiều cấp ủy, lãnh đạo đơn vị thiếu quyết liệt, người đứng đầu cấp ủy chưa làm gương, ngại tiếp cận cái mới. Đó chính là các “điểm nghẽn” cần được nhận diện và khắc phục triệt để.
Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực y tế không chỉ là bước tiến về kỹ thuật mà trước hết là bước chuyển về tư duy, cách tiếp cận, thể hiện ý thức chính trị, tinh thần đổi mới và trách nhiệm đối với Đảng và nhân dân của đội ngũ cán bộ, đảng viên ngành y tế. Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh: Chuyển đổi số không đơn thuần là việc ứng dụng công nghệ số vào các hoạt động kinh tế-xã hội, mà còn là quá trình xác lập một phương thức sản xuất mới tiên tiến, hiện đại.
