“Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương” là những hình ảnh tiêu biểu cho văn hóa đất Thăng Long nghìn năm văn hiến. Trấn Vũ quán hay đền Quán Thánh là một trong những di tích hình thành lâu đời, một trong bốn di tích của tín ngưỡng thờ Tứ trấn của kinh thành. Nơi đây thờ Huyền Thiên Trấn Vũ, một vị thánh nhiều lần hiển linh. Trong đó, nổi tiếng nhất là huyền thoại Huyền Thiên Trấn Vũ giúp An Dương Vương xây thành Cổ Loa. Không chỉ đi vào thi ca, huyền thoại, về mặt vật thể, đền Quán Thánh còn có tượng đồng Huyền Thiên Trấn Vũ - một sản phẩm của làng đúc đồng Ngũ Xã được công nhận là Bảo vật quốc gia.
Những giá trị đó nay được hội tụ trong tour trải nghiệm đêm “Tiếng chuông Trấn Vũ”. Đúng như tên gọi, ba tiếng chuông ngân dài bắt đầu hành trình khám phá giá trị di sản trong không khí trang nghiêm, khách tham quan cảm nhận được sự linh thiêng của di tích khi nghi thức dâng chúc văn, cầu cho quốc thái dân an được tái hiện.
Các phần diễn xướng của chương trình được lấy cảm hứng từ lễ hội truyền thống mừng ngày Đức Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ giáng lâm ban phúc - nghi lễ được tổ chức hằng năm tại đền Quán Thánh. Màn trình diễn thực cảnh về những huyền tích được tái hiện dưới hình thức sân khấu hóa chiếm một nửa thời gian của 90 phút trải nghiệm. Du khách được sống trong không gian của các loại hình di sản văn hóa phi vật thể.
Đặc biệt là màn tuồng cổ về Thánh Huyền Thiên Trấn Vũ. Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Lộc Huyền (Nhà hát Tuồng Việt Nam) cho biết: “Tích tuồng kể về công lao của Huyền Thiên Trấn Vũ dưới góc nhìn sáng tạo của các nhà biên kịch, đạo diễn. Trên nền vũ đạo tuồng, biểu diễn tuồng, lối nói hát tuồng khiến huyền tích về vị Thánh được kể một cách sinh động hơn, giúp giới trẻ hiểu rõ hơn. Chúng tôi rất tự hào vì vừa được “khoe” nghệ thuật truyền thống, vừa được thể hiện dòng văn hóa-lịch sử của cha ông”.
Không chỉ tái hiện không khí nghi lễ, màn trình diễn thực cảnh còn tái hiện ký ức của không gian văn hóa bên hồ Trúc Bạch xưa, với những câu chuyện về làng đúc đồng Ngũ Xã hay nghề dệt lụa Trúc Bạch, gắn với các cung nữ thời chúa Trịnh. Qua đó, du khách có cơ hội tiếp cận di tích lịch sử, hiểu thêm về ký ức đô thị, văn hóa làng nghề và bản sắc địa phương. Sau phần trải nghiệm di sản, khách du lịch sẽ được tham quan kiến trúc, các hiện vật trong Di tích quốc gia đặc biệt đền Quán Thánh, đặc biệt là Bảo vật quốc gia tượng Huyền Thiên Trấn Vũ.
Giám đốc VICH Nguyễn Thị Lệ Quyên cho biết: “Để xây dựng chương trình, chúng tôi mời các bên tham gia gồm: Hợp tác xã trà Suối Giàng - đơn vị tạo ra sản phẩm trà cổ thụ dệt hương hoa bích đào (loài hoa gắn liền với đền Quán Thánh); Công ty cổ phục Nam Vóc - đưa phụ trách ý tưởng trải nghiệm cổ phục cho khách tham dự tour; thư pháp gia Lê Quốc Việt; đạo diễn Ninh Quang Trường; các nghệ sĩ Nhà hát Tuồng Việt Nam… để có thể tạo ra sản phẩm tối ưu nhất. Trong đó, điều chúng tôi muốn truyền tải là tính thiêng, là chất văn hóa của một vùng đất cổ”.
Mặc dù bước đầu đã chinh phục được khán giả, nhưng nhằm hướng tới xây dựng một tour bền vững, Ban Tổ chức đang triển khai khảo sát ý kiến của khoảng 40 đơn vị lữ hành, nhà nghiên cứu… để hoàn thiện sản phẩm. Nhiều ý kiến phản hồi tích cực, thí dụ như hạn chế sử dụng ánh sáng hiện đại, thay vào đó là đèn nến; chỉnh sửa phần nghi lễ chúc văn, dâng hương sao… để người tạo được “điểm chạm” về tính linh thiêng của trải nghiệm. Bà Nguyễn Thị Lệ Quyên cho biết, khoảng hai tháng nữa sẽ chính thức mở tour, VICH cùng các nghệ sĩ, nhà sáng tạo sẽ tập trung chỉnh sửa, tạo nên một tour phản ánh được “chất” của di tích, vùng đất, đồng thời đáp ứng được yêu cầu của khách du lịch, từ đó tăng sức hấp dẫn cho du lịch đêm Hà Nội.
