Thiết kế đúng “bài toán” PPP từ đầu để hút vốn đầu tư đường cao tốc

Thực tiễn các dự án doanh nghiệp bỏ vốn tham gia đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông thời gian qua cho thấy, phương thức đối tác công-tư (PPP) chính là giải pháp huy động hiệu quả nguồn lực tư nhân khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng thiết kế đúng bài toán ngay từ đầu.

Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đến năm 2030. (Ảnh: HUY VŨ)
Hội nghị xúc tiến đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam đến năm 2030. (Ảnh: HUY VŨ)

Ngày 29/9, tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030 do Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh chủ trì, các đại biểu tham gia đã tập trung trao đổi định hướng phát triển, mở rộng mạng lưới đường cao tốc và các giải pháp huy động nguồn lực xã hội theo phương thức PPP.

Muốn hút vốn dài hạn, phải nhìn cả doanh thu và rủi ro

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, trong 5 năm tới, nhu cầu vốn đầu tư cao tốc khoảng 1,269 triệu tỷ đồng, trong đó ngân sách Nhà nước dự kiến cân đối 423.000 tỷ đồng, còn khoảng 846.000 tỷ đồng cần huy động từ các nguồn ngoài ngân sách. Bộ Xây dựng đồng thời công bố danh mục 29 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư theo phương thức PPP, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 923.000 tỷ đồng. Nhu cầu vốn lớn mở ra dư địa cho khu vực tư nhân, đồng thời đặt ra yêu cầu cấu trúc dự án phù hợp để thu hút và duy trì nguồn vốn trong suốt vòng đời đầu tư.

ndo_br_1790682717652-6703719610286136532-6703719610286136532-87f07f20a1430d5203e7b737cab61a84-3278.jpg
Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh. (Ảnh: HUY VŨ)

Từ góc nhìn của doanh nghiệp nhiều năm trực tiếp đầu tư, xây dựng và vận hành các dự án PPP, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả Hồ Minh Hoàng cho rằng, chủ trương khuyến khích khu vực tư nhân tham gia đầu tư kết cấu hạ tầng là đúng đắn. Tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW cũng mở ra một cách nhìn mới đối với kinh tế tư nhân: không đơn thuần tham gia thị trường mà cần trở thành lực lượng cùng Nhà nước tổ chức và phát triển nền kinh tế.

Về nhu cầu huy động khoảng 846.000 tỷ đồng ngoài ngân sách để phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026-2030, ông Hoàng cho rằng, muốn thu hút nguồn vốn dài hạn, mỗi dự án cần được chuẩn bị trên cơ sở dữ liệu minh bạch, cấu trúc phù hợp và phân bổ rủi ro rõ ràng. Trong lĩnh vực giao thông, huy động tốt nguồn lực tư nhân sẽ giảm áp lực lớn cho ngân sách Nhà nước. “Tuy nhiên, không nên hiểu huy động tư nhân đơn giản là có dự án rồi giao cho doanh nghiệp nghiên cứu và tự thu xếp vốn. Muốn dự án PPP thành công, Nhà nước và doanh nghiệp phải cùng thiết kế được cấu trúc của dự án ngay từ đầu”, ông Hoàng chia sẻ.

Khi Bộ trưởng trình bày biểu đồ tăng trưởng doanh thu của các dự án PPP hiện nay, ông Hoàng đặt thêm vấn đề: Bên cạnh “biểu đồ doanh thu”, cần có “biểu đồ rủi ro” đi cùng trong suốt vòng đời dự án. Nếu biểu đồ doanh thu phản ánh cơ hội và khả năng hoàn vốn thì “biểu đồ rủi ro” cần nhận diện những biến số có thể làm thay đổi hiệu quả đầu tư, từ chậm giải phóng mặt bằng, biến động giá vật tư, nhiên liệu, thay đổi thể chế, chính sách đến khả năng lưu lượng và doanh thu thực tế thấp hơn phương án tài chính.

“Nhìn thấy cơ hội tăng trưởng là cần thiết, nhưng phải nhìn rõ những biến số có thể làm thay đổi hiệu quả dự án. Rủi ro nào kiểm soát được, ai có khả năng kiểm soát và cơ chế xử lý ra sao cần được xác định từ khi chuẩn bị đầu tư?”, đại diện nhà đầu tư nêu quan điểm.

Thực tiễn triển khai các dự án thời gian qua cho thấy, biến động giá nhựa đường, vật liệu xây dựng, nhiên liệu và các đầu vào khác có thể tác động đáng kể đến chi phí, tiến độ. Nếu phương án tài chính chỉ được xây dựng trên một kịch bản thuận lợi, dự án có thể mất cân đối khi điều kiện thực tế thay đổi.

Vì vậy, năng lực của nhà đầu tư PPP không chỉ thể hiện ở khả năng huy động vốn hay tổ chức xây dựng, mà còn ở khả năng nhận diện, lượng hóa và quản trị rủi ro trong suốt quá trình xây dựng, khai thác. Đồng thời, những rủi ro thuộc trách nhiệm của Nhà nước cũng cần được xác định cùng cơ chế xử lý tương ứng ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư.

Không có công thức chung cho mọi dự án

Theo đánh giá của nhiều doanh nghiệp, không nên có một công thức tài chính chung cho tất cả các dự án PPP. Có dự án Nhà nước không cần bỏ vốn; có dự án Nhà nước cần tham gia với tỷ lệ phù hợp; có dự án Nhà nước thực hiện giải phóng mặt bằng; có dự án cần đầu tư một số hạng mục kết nối; cũng có những dự án có thể huy động nguồn lực từ nhiều chủ thể khác nhau. Phương thức đầu tư cần được lựa chọn theo đặc điểm, khả năng hoàn vốn và cấu trúc rủi ro của từng dự án, kể cả khi phương thức phù hợp không phải PPP.

Đối với việc mở rộng tuyến cao tốc bắc-nam, phần mở rộng kết nối trực tiếp với công trình đang khai thác, liên quan kết cấu, bảo hành, bảo trì, tổ chức giao thông và trách nhiệm chất lượng lâu dài, không đơn thuần là thực hiện thêm một gói xây lắp mới. Vừa qua, Chính phủ đã ban hành Nghị định 349/2026/NĐ-CP, cho phép chỉ định thầu đối với các gói cần thực hiện ngay để bảo đảm kết nối, đồng bộ giữa các công trình thuộc dự án, đáp ứng yêu cầu quản lý, khai thác và vận hành đồng bộ, liên tục.

ndo_br_1790682717658-6703719610286136532-6703719610286136532-1903dccda540bc6cd2e80720091369f1.jpg
Ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Đèo Cả.

Các doanh nghiệp, nhà đầu tư kiến nghị nghiên cứu vận dụng cơ chế này đối với những đoạn, những gói thầu thật sự cần bảo đảm tính liên tục, đồng bộ, trên cơ sở lựa chọn nhà thầu đã chứng minh năng lực, kiểm soát chặt giá thành, chất lượng và trách nhiệm. Dự án đường cao tốc Bắc Giang-Lạng Sơn, Tập đoàn Đèo Cả tham gia tái cấu trúc và huy động nguồn lực để hoàn thành một dự án từng gặp nhiều khó khăn.

Nếu lưu lượng và doanh thu thực tế không đạt phương án ban đầu thì trong 20-30 năm tiếp theo, dự án vẫn có thể tiếp tục gặp khó khăn. Đây cũng là minh chứng cho yêu cầu phải quản trị rủi ro trong toàn bộ vòng đời dự án, thay vì chỉ tập trung thu xếp vốn và hoàn thành xây dựng. Hiệu quả của PPP không chỉ đo bằng số vốn tư nhân huy động được, mà còn ở khả năng tổ chức các nguồn lực, phân bổ trách nhiệm, kiểm soát rủi ro và duy trì hiệu quả của công trình trong dài hạn.

ndo_br_1790682731567-6703719610286136532-6703719610286136532-b50855d8a7d2c32a5716b9c572ac2001-7749.jpg
Một đoạn tuyến đường cao tốc Đồng Đăng-Trà Lĩnh, huy động vốn và triển khai theo mô hình PPP++.

Phát biểu ý kiến bế mạc, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, quyết tâm mục tiêu hoàn thành hơn 5.000km đường bộ cao tốc vào năm 2030, đẩy mạnh huy động nguồn lực ngoài ngân sách; đồng thời đề nghị các bộ, ngành, địa phương, tổ chức tín dụng và nhà đầu tư phối hợp tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ để các cam kết tại hội nghị sớm trở thành những dự án, hợp đồng cụ thể.

Có thể bạn quan tâm

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên họp. (Ảnh: DUY LINH)

Sửa Luật Đấu thầu: Mở rộng quyền tự chủ phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát

Thẩm tra dự án Luật Đấu thầu (sửa đổi), Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đồng tình việc tăng cường phân cấp, phân quyền, tự chủ trong hoạt động đấu thầu, song đề nghị việc mở rộng quyền tự chủ phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và khả năng kiểm soát.

Bài 3: "Bệ đỡ" nguồn lực thể chế

Bài 3: "Bệ đỡ" nguồn lực thể chế

Việc hoàn thiện khung thể chế, quy hoạch hạ tầng và phát triển nhân lực chính là “chìa khóa” để biến tài nguyên biển thành năng lực công nghiệp nội tại, đóng góp thiết thực vào "hải trình" xây dựng Việt Nam thành một quốc gia biển mạnh và phát triển bền vững.

Cao tốc Bến Lức-Long Thành kết nối giao thông Đông Nam Bộ với Tây Nam Bộ. (Ảnh: THIÊN VƯƠNG)

Hoàn thành xây dựng 5.000km đường cao tốc vào năm 2030

Sau hơn 25 năm, cả nước ta đã hoàn thành xây dựng gần 3.350km đường cao tốc, hoàn thành vượt mức mục tiêu 3.000km vào năm 2025. Từ đó, phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại tiếp tục được xác định là một trong những đột phá chiến lược trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.

Khách hàng giao dịch tại Ngân hàng Agribank chi nhánh Thanh Hóa. (Ảnh: HIỀN HƯƠNG)

Ưu tiên vốn vay cho người dân có nhu cầu an cư

Hiện nay, trong bối cảnh tín dụng bất động sản đã vượt 5,1 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng một phần tư dư nợ toàn nền kinh tế, yêu cầu đặt ra là giảm chi phí vốn, quan trọng hơn là phải đưa vốn đúng địa chỉ: Ưu tiên nhà ở xã hội, nhà ở phù hợp khả năng chi trả và các dự án phục vụ nhu cầu ở thực... 

Chăn nuôi bò vỗ béo tuần hoàn mang lại hiệu quả về kinh tế, xã hội và môi trường.

Thay đổi tư duy chăn nuôi

Những năm qua, tỉnh Thái Nguyên triển khai nhiều dự án, mô hình khuyến nông giúp hộ nông dân được hưởng lợi trực tiếp, từ đó góp phần thay đổi tư duy của người dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa theo hướng tuần hoàn, VietGAP

Gieo niềm tin cho người tiêu dùng từ mô hình “Tick xanh trách nhiệm”

Gieo niềm tin cho người tiêu dùng từ mô hình “Tick xanh trách nhiệm”

Mô hình hợp tác kiểm soát chất lượng hàng hóa (mô hình “Tick xanh trách nhiệm”) do Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phát động và Sở Công thương Thành phố triển khai thời gian qua đang cho thấy những hiệu quả khi tạo ra cơ chế bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, sức khỏe học sinh và nâng sức cạnh tranh cho thị trường.

Tỉnh Vĩnh Long tập trung phát triển công nghiệp, tạo động lực tăng trưởng hai con số trong năm 2026. (Ảnh: TRUNG HIẾU)

Khơi thông nguồn lực, đẩy nhanh đầu tư công

Tám tháng năm 2026, nhiều lĩnh vực kinh tế chủ lực của tỉnh Vĩnh Long tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Điều này tạo nền tảng quan trọng để tỉnh tăng tốc, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn, phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số năm 2026.

Xuất khẩu ròng là một trong các cấu phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. (Ảnh: ANH QUÂN)

Giữ vững mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số

Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đặt quyết tâm phấn đấu mục tiêu tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. 

Lâm Đồng "mở" về không gian, trở thành một vùng kinh tế trải dài từ đại ngàn xuống duyên hải. Đây là cơ hội để tỉnh tổ chức lại các nguồn lực phát triển theo một cấu trúc mới, một tầm nhìn mới. (Ảnh: BẢO VĂN)

“Đột phá thể chế-hợp lực công tư” nâng cao giá trị nguồn lực tại Lâm Đồng

Việc Vòng đối thoại địa phương trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 được tổ chức tại Lâm Đồng, là cơ hội để địa phương nhìn nhận thực trạng bức tranh kinh tế và tiếp nhận kinh nghiệm quý từ các chuyên gia kinh tế hàng đầu để kiến tạo môi trường đầu tư kinh doanh năng động, minh bạch và giàu sức cạnh tranh.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt nền tảng triển lãm số Expo Platform. (Ảnh: Ban tổ chức)

Thành phố Hồ Chí Minh số hóa xúc tiến thương mại với nền tảng Expo Platform

Nhằm giải quyết hạn chế về không gian và thời gian của các hội chợ truyền thống, Thành phố Hồ Chí Minh chính thức ra mắt nền tảng triển lãm số Expo Platform. Tích hợp AI và hạ tầng thương mại điện tử B2B, công cụ này là cánh tay nối dài giúp doanh nghiệp Việt kết nối liên tục với nhà mua hàng quốc tế tại HCMC Export 2026.

Quang cảnh phiên họp chiều 29/9 của Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Cà Mau đẩy nhanh tiến độ, quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ năm 2026

Chiều 29/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau tổ chức phiên họp kiểm điểm công tác chỉ đạo, điều hành quý III và 9 tháng đầu năm 2026. Dự và chủ trì hội nghị có đồng chí Lữ Quang Ngời, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau; cùng các Phó Chủ tịch Ngô Vũ Thăng và Huỳnh Chí Nguyện.

Ông Trần Minh Sơn, thành viên Hội đồng Sáng lập, Phó Chủ tịch Thường trực Tập đoàn Sun Group, đại diện đơn vị thi công, phát biểu tại lễ khởi công. (Ảnh: SUN GROUP)

Sun Group cam kết bảo đảm tuyệt đối về chất lượng và tiến độ Dự án phục hồi Điện Kính Thiên

Ngày 29/9, Lễ khởi công Dự án đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Điện Kính Thiên đã chính thức diễn ra. Được tín nhiệm lựa chọn là đơn vị thi công công trình mang tính biểu tượng lịch sử này, Tập đoàn Sun Group đưa ra cam kết mạnh mẽ: Huy động tối đa nguồn lực, bảo đảm tuyệt đối về chất lượng và tiến độ.