Nguồn vật liệu cũng là thách thức lớn khi dự án cần khoảng 3,7 triệu m³ cát và 3 triệu m³ đá, nhưng đến nay mới tập kết được khoảng 150.000m³ cát, chủ yếu nhập khẩu từ Campuchia.
Hai điểm nghẽn lớn
Theo chỉ đạo của Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh, Cục Đường bộ Việt Nam đã thành lập đoàn công tác do Cục trưởng Bùi Quang Thái làm trưởng đoàn, trực tiếp kiểm tra hiện trường dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận.
Theo đại diện Công ty Trách nhiệm hữu hạn BOT Sài Gòn-Mỹ Thuận (doanh nghiệp dự án), toàn dự án đã huy động gần 1.000 nhân sự, 450 máy móc thiết bị, trong đó có 28 dây chuyền khoan cọc CDM và 30 dây chuyền cọc khoan nhồi, cùng các thiết bị công suất lớn. Công trường hiện tổ chức 62 mũi thi công, sản lượng đạt khoảng 1.054 tỷ đồng, tương đương gần 5% giá trị xây lắp.
Đại diện doanh nghiệp dự án báo cáo, dù diện tích mặt bằng cho đến nay đã được bàn giao cơ bản, đạt hơn 90%, song vẫn còn khoảng 117ha chưa được giải phóng, đặc biệt trong số này có 20ha ảnh hưởng trực tiếp đến tổ chức thi công tuyến chính, phân bổ tại Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh và Long An.
Doanh nghiệp dự án đã lên phương án rút ngắn tiến độ khoảng 6 tháng, tuy nhiên để bảo đảm thi công thuận lợi, doanh nghiệp dự án kiến nghị Bộ Xây dựng làm việc với các địa phương có tuyến đi qua, nhằm hoàn thành việc giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và ưu tiên bàn giao dứt điểm 20ha trên tuyến chính trong tháng 7/2026.
Bên cạnh mặt bằng, nguồn vật liệu cũng là thách thức lớn của dự án. Theo tính toán, dự án cần khoảng 3,7 triệu m³ cát và 3 triệu m³ đá, nhưng đến nay, sau rất nhiều nỗ lực, đơn vị mới tập kết được khoảng 150.000 m³ cát, chủ yếu từ nguồn cát thương mại nhập khẩu tại Campuchia. Còn nguồn vật liệu đá, dự án được phân khai khoảng 1 triệu m3 từ các mỏ tại Đồng Nai và Thành phố Hồ Chí Minh. Riêng tỉnh An Giang, nguồn vật liệu đá đang được ưu tiên phục vụ các công trình liên quan Hội nghị APEC nên không thể cấp cho dự án đường cao tốc. Để đáp ứng đủ nguồn vật liệu, doanh nghiệp dự án kiến nghị các địa phương có nguồn vật liệu đá như Vĩnh Long, Đồng Tháp đẩy nhanh việc hỗ trợ cấp mỏ trực tiếp cho nhà thầu theo cơ chế đặc thù của Chính phủ.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp dự án cũng kiến nghị các địa phương cập nhật, công bố giá vật liệu, nhiên liệu và các yếu tố đầu vào kịp thời, tránh biến động bất thường ảnh hưởng đến tiến độ dự án. Đồng thời, Đồng Tháp, Vĩnh Long, An Giang, Đồng Nai cần đẩy nhanh việc cấp phép khai thác mỏ phục vụ dự án theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết 66.4/2025/NQ-CP.
Tại hiện trường, sau khi nghe các đơn vị báo cáo tình hình, Cục trưởng Đường bộ Việt Nam Bùi Quang Thái đánh giá, dự án đã có chuyển biến tích cực, khối lượng triển khai cơ bản đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh áp lực về mặt bằng, vật liệu và thời gian thi công rất lớn. Hiếm có dự án nào chỉ trong khoảng 5 tháng đã cơ bản hoàn thiện hồ sơ thiết kế như dự án mở rộng cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm tiến độ triển khai tổng thể.
“Ngay sau đợt kiểm tra, Cục sẽ có báo cáo Bộ trưởng Xây dựng về vướng mắc mặt bằng và nguồn vật liệu, hai “đường găng” lớn nhất của dự án, để sớm xây dựng kế hoạch, tổ chức làm việc với các địa phương, giúp tháo gỡ khó khăn kịp thời, tạo điều kiện để dự án sớm hoàn thành, đưa vào khai thác”, Cục trưởng Bùi Quang Thái cho biết.
Áp dụng công nghệ CDM, rút ngắn tiến độ
Trong buổi kiểm tra hiện trường và làm việc tại dự án, ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả cho biết, điểm nổi bật của dự án là việc áp dụng giải pháp xử lý nền đất yếu bằng cọc xi măng đất (CDM) thay cho phương án bấc thấm đứng (PVD) truyền thống tại đoạn Trung Lương-Mỹ Thuận. Giải pháp này giúp kiểm soát độ lún lệch giữa nền đường cũ và nền đường mới, đồng thời rút ngắn tiến độ thi công khoảng 6 tháng. Ngoài ra, việc áp dụng CDM còn giúp giảm nhu cầu sử dụng cát từ khoảng 6,3 triệu m³ xuống còn 3,7 triệu m³.
Trước đó, phương án xử lý nền đất yếu bằng CDM đã được doanh nghiệp dự án thống nhất với Cục Đường bộ Việt Nam. Trong chuỗi chương trình làm việc của Thủ tướng Chính phủ với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Vĩnh Long ngày 26/5, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh đã báo cáo về công nghệ này cũng như tiến độ triển khai dự án đang có kết quả rất tốt và được Thủ tướng chỉ đạo áp dụng công tác triển khai tại các dự án có điều kiện tương tự. Theo ông Hồ Minh Hoàng, giải pháp này sẽ tiếp tục được Tập đoàn áp dụng cho đoạn Mỹ Thuận-Cần Thơ và đề xuất triển khai trên tuyến CT.33 với các cải tiến khác nhằm tối ưu chi phí.
Cùng với giải pháp CDM, Tập đoàn Đèo Cả sẽ tiếp tục nghiên cứu các kết cấu mới như dầm nhẹ, cầu cạn dạng bản bê tông trên cọc bê tông cốt thép ly tâm và các phương án nền thay thế nhằm tối ưu hiệu quả đầu tư. Mục tiêu là kiểm soát giá thành không chênh lệch quá lớn so với phương án đắp cát truyền thống, nhưng vẫn giải quyết được bài toán thiếu vật liệu, hạn chế khối lượng giải phóng mặt bằng và giảm tác động môi trường.
Tại gói thầu do Tổng cục Xây dựng số 2 Trung Quốc đảm nhiệm, ông Hồ Minh Hoàng đã trao đổi thẳng thắn về năng lực triển khai, phương án huy động thiết bị và yêu cầu bảo đảm tiến độ. Chủ tịch Tập đoàn Đèo Cả nhấn mạnh: “Chúng tôi sẵn sàng hợp tác để học hỏi công nghệ và kinh nghiệm tiên tiến. Tuy nhiên, nếu nhà thầu thi công chậm, không bảo đảm chất lượng, chủ đầu tư sẽ cắt giảm khối lượng để giao cho các đơn vị Việt Nam thực hiện”.
Ông Bùi Quang Thái cũng cho rằng, công nghệ thi công đường cao tốc hiện nay không còn là vấn đề quá mới và Việt Nam hoàn toàn có thể thực hiện tốt. Điều cần học hỏi từ phía Trung Quốc là phương thức quản lý, tổ chức thi công và điều hành dự án để nâng cao hiệu quả triển khai các công trình hạ tầng quy mô lớn.
Đại diện nhà thầu Trung Quốc bày tỏ dù là đơn vị có kinh nghiệm, tính chuyên nghiệp cao và có thế mạnh về công nghệ, quản lý, nhưng trong quá trình tham gia dự án tại Việt Nam, doanh nghiệp vẫn thu nạp được nhiều bài học thực tiễn quan trọng. Đại diện nhà thầu Tổng cục Xây dựng số 2 Trung Quốc đánh giá cao năng lực quản lý, điều hành dự án, tổ chức thi công của Tập đoàn Đèo Cả, đặc biệt trong việc xử lý các thủ tục đặc thù về mặt bằng, vật liệu, quản lý chi phí và tiến độ.
Tập đoàn Đèo Cả hiện đang hợp tác với hai đơn vị Trung Quốc gồm Hoa Thiết (trong lĩnh vực tư vấn) và Tổng cục Xây dựng số 2 Trung Quốc (lĩnh vực thi công). Các đơn vị này có thế mạnh về công nghệ và thiết bị, song để phát huy hiệu quả tại thị trường Việt Nam, cần có quá trình thích nghi với điều kiện triển khai thực tế, nhất là về mặt bằng, vật liệu, chi phí, đơn giá nhân công và phương thức tổ chức thi công. Việc tham gia dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương-Mỹ Thuận không chỉ là cơ hội hợp tác về công nghệ, thiết bị với phía Trung Quốc, mà còn là quá trình trao đổi kinh nghiệm hai chiều, tạo nền tảng để các bên tiếp tục phối hợp trong những dự án hạ tầng khác tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới.
