Tuy nhiên, để doanh nghiệp công nghệ Việt Nam vươn xa, theo ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, một thị trường vốn vững mạnh chính là chìa khóa mở cánh cửa đổi mới sáng tạo, tạo đà cho sự bứt phá.
Trong kỷ nguyên số, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo không chỉ là động lực mà còn là chìa khóa để Việt Nam bứt phá. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị (ban hành ngày 22/12/2024) nhấn mạnh: Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là "đột phá ưu tiên hàng đầu" trong mô hình tăng trưởng mới.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tại Tọa đàm "Tạo đòn bẩy thị trường vốn để các công ty công nghệ Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số", ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân cho biết, một thị trường vốn mạnh mẽ chính là chìa khóa thúc đẩy doanh nghiệp công nghệ đổi mới sáng tạo. Các quốc gia hàng đầu về công nghệ như Mỹ, Trung Quốc, Singapore đều có thị trường vốn phát triển, giúp startup huy động vốn thông qua IPO, từ đó tạo ra những “kỳ lân” - các công ty có định giá hơn 1 tỷ USD.
Trong khi đó, Việt Nam dù sở hữu hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động nhưng số lượng “kỳ lân” vẫn còn hạn chế, chủ yếu do vướng mắc trong cơ chế hỗ trợ và dòng vốn. Đến cuối năm 2021, Việt Nam có bốn kỳ lân công nghệ: VNG, MoMo, VNLife (VNPay) và Sky Mavis, xếp thứ ba Đông Nam Á sau Singapore và Indonesia.
Chỉ ra các lý do “cản bước” doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, Viện Chiến lược phát triển kinh tế số (IDS) cho rằng, Luật Chứng khoán 54/2019/QH14 yêu cầu doanh nghiệp phải có lợi nhuận trong hai năm liên tiếp trước khi IPO, trong khi hầu hết startup đều tập trung vào nghiên cứu và phát triển trong giai đoạn đầu. Điều này khiến việc huy động vốn mở rộng quy mô trở nên khó khăn.
Bổ sung thêm ý kiến, TS Trần Văn, Viện trưởng IDS, nhận định các hình thức huy động vốn chỉ phù hợp với startup ở giai đoạn đầu. Khi doanh nghiệp phát triển, IPO trở thành thước đo thành công và cột mốc quan trọng giúp họ hoàn thiện mô hình kinh doanh, đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế. Việt Nam có thể học hỏi từ các thị trường quốc tế như Trung Quốc, Mỹ, Singapore - những quốc gia đã linh hoạt điều chỉnh chính sách để hỗ trợ startup công nghệ IPO hiệu quả hơn.
“Doanh nghiệp công nghệ cần được niêm yết mà không bị ràng buộc bởi điều kiện “không lỗ lũy kế”, đặc biệt là trên các sàn như HoSE, HNX hoặc Trung tâm Tài chính quốc tế”, TS Trần Văn đề xuất.
IDS đề xuất chính sách hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ niêm yết cổ phiếu với điều kiện linh hoạt hơn, đồng thời thúc đẩy thành lập Trung tâm Tài chính quốc tế tại TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng nhằm thu hút dòng vốn trong và ngoài nước.
Đồng quan điểm, ông Il-Dong Kwon, Giám đốc Điều hành Boston Consulting Group Việt Nam, đánh giá cao những chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo của Chính phủ, điển hình như Quyết định số 1236/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển công nghệ chuỗi khối (blockchain) đến năm 2025, định hướng đến 2030. Ông Il-Dong Kwon cũng nhận định, Việt Nam có lợi thế lớn với dân số trẻ am hiểu công nghệ, lực lượng kỹ sư tài năng và tốc độ chuyển đổi số nhanh. Các lĩnh vực như fintech, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử hay blockchain đều có tiềm năng phát triển mạnh, nhưng vẫn gặp trở ngại về tiếp cận vốn và cơ chế thoái vốn.
Bên cạnh đó, để phát triển thị trường vốn, cần tháo gỡ các rào cản pháp lý và thể chế, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi thao túng nhằm xây dựng niềm tin cho nhà đầu tư. Ngoài vấn đề vốn, việc thu hút và giữ chân nhân tài cũng là yếu tố quan trọng, bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao cho sự phát triển của ngành công nghệ.
