Những chiếc xe đạp sơn màu xanh thân thiện môi trường có mặt ở hàng chục điểm trên địa bàn thành phố Hà Nội vốn không còn xa lạ với người dân Thủ đô, nhất là sau khi hình ảnh Thủ tướng Phạm Minh Chính và người đồng cấp từ đất nước nổi tiếng về sử dụng xe đạp là Hà Lan cùng đạp xe trên đường phố Hà Nội đã lan tỏa thông điệp mạnh mẽ về chuyển đổi phương thức di chuyển, về lối sống xanh, giao thông sạch.
Hiện nay, để sử dụng xe đạp công cộng, người dùng cần cài đặt App, nạp tiền để thanh toán cho mỗi lần sử dụng. Người dân có thể trả xe ở các điểm cuối hành trình hoặc các điểm đỗ xe gần nhất, do đó, rất thuận tiện cho việc di chuyển trong nội đô. Với giá thuê rẻ, đi lại thuận tiện, xe đạp là phương tiện công cộng được khách du lịch ở nhiều thành phố lớn ưa chuộng. Vào những ngày đẹp trời, ở các khu vực trung tâm, phương tiện này thường “cháy hàng” khiến cho chủ sở hữu phải liên tục cho xe chở phương tiện từ các nơi khác về lấp chỗ trống.
Công ty cổ phần Dịch vụ vận tải số Trí Nam (Công ty Trí Nam) là một trong những doanh nghiệp tiên phong trong việc đưa xe đạp công cộng đến với người dân Hà Nội và một số tỉnh, thành phố trong cả nước. Tại Hà Nội, công ty cho ra mắt những trạm xe TNGo đầu tiên vào tháng 8/2023. Toàn bộ xe được đặt thiết kế riêng và nhập khẩu nguyên chiếc. Đến nay, đơn vị đã đặt được 105 trạm với hơn 1.000 xe đạp trên địa bàn trung tâm thành phố Hà Nội, nhất là tại các khu vực thường xuyên tập trung đông người, gần bến xe, ga tàu, trạm xe buýt và các địa điểm du lịch nổi tiếng.
“Thống kê sơ bộ cho thấy, từ tháng 8/2023 đến tháng 5/2025, tại Hà Nội đã có 571.447 lượt xe của công ty được mở khóa sử dụng. Số ki-lô-mét đã đi đạt gần 3 triệu, tương đương việc tiết kiệm khoảng 17.000 lít xăng, giảm phát thải khoảng 30.000 kg CO2, bằng khả năng hấp thụ khí nhà kính của 1.339 cây xanh trưởng thành trong một năm”, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Trí Nam Đỗ Bá Quân cho biết.
Nắm bắt nhu cầu thị trường, đồng thời góp phần giải quyết một phần khó khăn cho người dân khi chủ trương cấm xe máy tham gia giao thông trong vành đai 1 từ ngày 1/7/2026, Công ty Trí Nam đã chuẩn bị phương án triển khai hàng nghìn xe đạp và xe đạp máy, xe máy điện đặt tại các trạm xe có sẵn trên địa bàn thành phố. Phương thức thuê xe cũng được tính toán linh hoạt và phù hợp với từng đối tượng như thuê theo ngày, theo tháng, hoặc tính giờ… Tuy vậy, vấn đề triển khai các trạm xe đạp máy, xe máy điện phức tạp hơn nhiều so với xe đạp thông thường do liên quan đến hạ tầng, bảo dưỡng, bảo trì, kiểm soát tốc độ xe… Chưa kể nguồn vốn đầu tư cũng lớn hơn rất nhiều so với đầu tư cho xe đạp.
Xe đạp máy, xe máy điện cũng phải thực hiện cơ chế kiểm soát an toàn cao do đây là phương tiện có tốc độ nhanh hơn xe đạp, có thể gây ra tai nạn giao thông; đồng thời cũng dễ bị kẻ xấu trộm cắp hoặc sử dụng để tổ chức các hành vi vi phạm pháp luật.
Chủ trương “xanh, sạch” của Thủ đô tạo cơ hội cho các phương tiện có mức phát thải thấp, không gây ô nhiễm môi trường như xe điện, xe đạp, xe đạp máy có dư địa để phát triển; đây là một trong những nội dung xã hội hóa nhiệm vụ bảo vệ môi trường Thủ đô của lãnh đạo thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những mục tiêu nêu trên không thể không có những giải pháp hỗ trợ cụ thể và lâu dài nhằm khuyến khích doanh nghiệp, cá nhân tham gia, hoạt động.
Thí dụ như có cơ chế hỗ trợ về vốn, thuế nhập khẩu đối với phương tiện nhập khẩu. Ngoài ra, tại các trạm xe cần cho phép khai thác một số loại hình dịch vụ nhẹ như đặt cây nước tự động, biển quảng cáo…
Kể từ thời điểm bắt đầu khai thác dịch vụ xe đạp công cộng tại Hà Nội, so với số dân và lượng khách du lịch rất lớn trên địa bàn, số lượt người sử dụng xe đạp chưa đạt như kỳ vọng. Nguyên nhân một phần là do thời tiết Hà Nội vào mùa hè nắng nóng, mưa nhiều, không thuận tiện di chuyển bằng xe đạp, một phần do người dân có thói quen sử dụng phương tiện cá nhân để đi lại hơn là sử dụng phương tiện công cộng.
Trong bối cảnh Hà Nội chuẩn bị cấm xe máy xăng vào nội đô, chắc chắn các phương tiện như xe đạp, xe đạp máy và xe máy điện công cộng sẽ ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong hệ thống giao thông đô thị.
