Theo các chuyên gia, khi lợi thế cạnh tranh về chi phí và khả năng thích ứng dần thu hẹp, Thành phố Hồ Chí Minh cần chuyển từ mục tiêu đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế sang chủ động tạo ra những giá trị mới, có thể định hình chuẩn mực và trở thành hình mẫu tham chiếu trên thị trường quốc tế.
Các yêu cầu về hàng rào kỹ thuật thế hệ mới, bao gồm cơ chế kiểm kê carbon, chuẩn mực ESG (môi trường, xã hội, quản trị), tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc, cùng hạ tầng đô thị và vận hành bền vững ngày càng tác động trực tiếp tới khả năng tham gia thị trường của doanh nghiệp.
Cạnh tranh vì thế không còn chỉ xoay quanh giá thành hay tốc độ sản xuất, mà ngày càng được quyết định bởi năng lực tạo ra chất lượng ổn định, khả năng đổi mới và mức độ tin cậy có thể duy trì trên quy mô lớn.
Ông Mohammad Mudasser, Phó Tổng Giám đốc PwC Việt Nam nhận định, lợi thế cạnh tranh dựa trên chi phí và gia công đang thu hẹp. Việt Nam và Thành phố Hồ Chí Minh đã đi qua giai đoạn chỉ cần đáp ứng tiêu chuẩn để tham gia chuỗi giá trị. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi khả năng làm chủ chất lượng, công nghệ, quản trị và từng bước tạo ra những giá trị có sức tham chiếu.
Thực tế này cho thấy năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trước hết phụ thuộc vào khả năng đổi mới và phát triển của doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp không chỉ đáp ứng mà còn chủ động duy trì, nâng cao tiêu chuẩn, chất lượng của toàn chuỗi giá trị sẽ được cải thiện. Xa hơn, nếu có đủ năng lực tạo ra những sản phẩm, công nghệ và quy trình mới, doanh nghiệp có thể góp phần nâng vị thế của cả ngành trên thị trường quốc tế.
Tuy nhiên, từ tiềm năng đến kết quả thực tế vẫn còn khoảng cách. Ông Huỳnh Công Thắng, Chủ tịch InnoLab Asia cho biết, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lịch sử khi nằm ở tâm điểm làn sóng tái định hình toàn cầu. Dù vậy, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở khoảng cách công nghệ, mà nằm ở khoảng cách thực thi.
Theo ông, để biến tiềm năng thành sức mạnh cạnh tranh thực chất, phải thu hẹp khoảng cách này bằng mô hình kết nối 5 bên (5-Helix), đưa đổi mới sáng tạo trở thành chiến lược sống còn dài hạn của doanh nghiệp.
Yêu cầu này đặt ra cho Thành phố Hồ Chí Minh đồng thời hai nhiệm vụ: phát huy năng lực đổi mới của doanh nghiệp và xây dựng môi trường thuận lợi để các nguồn lực khoa học, công nghệ được kết nối, ứng dụng vào thực tiễn.
Ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việt Nam đang trong một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân được xác định là những động lực quan trọng của tăng trưởng.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, đây không chỉ là một định hướng phát triển, mà còn là yêu cầu đặt ra đối với một đô thị đầu tàu cả nước, có quy mô lớn, sức lan tỏa mạnh và đang đứng trước một không gian phát triển mới.
Việt Nam đang trong một giai đoạn phát triển mới, trong đó khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và khu vực kinh tế tư nhân được xác định là những động lực quan trọng của tăng trưởng. Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, đây không chỉ là một định hướng phát triển, mà còn là yêu cầu đặt ra đối với một đô thị đầu tàu cả nước, có quy mô lớn, sức lan tỏa mạnh và đang đứng trước một không gian phát triển mới.
Cùng với đó, Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến tăng cường kết nối với các trung tâm kinh tế, khoa học và công nghệ trong khu vực và trên thế giới, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.
Luật Phát triển đô thị có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 đã mở ra các chính sách vượt trội về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và thử nghiệm có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm, mô hình mới.
Đây là điều kiện quan trọng để Thành phố Hồ Chí Minh không chỉ thu hút nguồn lực, mà còn tạo ra môi trường để nguồn lực được thử nghiệm, kết nối và chuyển hóa thành kết quả phát triển. Đó chính là vai trò của Thành phố Hồ Chí Minh: kiến tạo môi trường, hoàn thiện thể chế, kết nối nguồn lực và đồng hành cùng doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà đầu tư trong quá trình đổi mới sáng tạo.
Thành phố xác định doanh nghiệp là đối tác phát triển và mong muốn doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho công nghệ và đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp lớn trở thành hạt nhân kết nối với doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Viện nghiên cứu, trường đại học gắn kết chặt chẽ hơn với nhu cầu của thị trường, và các nhà đầu tư, đối tác quốc tế tìm thấy tại Thành phố Hồ Chí Minh những cơ hội hợp tác lâu dài.
Với một không gian phát triển mới, một khung thể chế mới, một cộng đồng doanh nghiệp năng động và một mạng lưới đối tác ngày càng rộng mở, Thành phố Hồ Chí Minh mong muốn tạo nên những dòng chảy mới của đổi mới sáng tạo, dòng chảy của tri thức, công nghệ, vốn, thị trường và hợp tác quốc tế.
Từ đó, hướng tới một mục tiêu lớn hơn: biến đổi mới sáng tạo thành năng suất, thành sản phẩm, thành doanh nghiệp, thành thị trường và thành những giá trị tốt hơn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.
