7 vị trí tiếp nhận trên bờ và ngoài khơi
Theo danh sách vừa được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh công bố, 7 vị trí tiếp nhận trên bờ và một khu vực ngoài khơi nhận chìm bùn nạo vét, tổng khối lượng hơn 26 triệu m3, phần lớn thuộc địa bàn Bà Rịa-Vũng Tàu (cũ).
Lớn nhất là dự án Khu công nghiệp Vạn Thương tại phường Tân Hải với tổng diện tích hơn 387ha, có thể tiếp nhận khoảng 8 triệu m3, phục vụ san lấp. Khu vực này dự kiến tiếp nhận bùn đất từ năm 2027 hoặc sớm hơn khi nhà đầu tư hoàn tất thủ tục liên quan.
Tại phường Phú Mỹ có hai địa điểm, gồm: dự án bến cảng tổng hợp Long Sơn Mỹ Xuân, diện tích gần 40ha, có thể tiếp nhận khoảng 969.400m3 và khu đất giai đoạn hai thuộc dự án Cảng quốc tế SP-PSA, diện tích khoảng 16ha, tiếp nhận khoảng 250.000m3. Ngoài ra, còn có vị trí nằm ở xã Thanh An (Bình Dương cũ) có khả năng tiếp nhận khoảng 60.000m3.
Ngoài các địa điểm trên bờ, thành phố công bố một khu vực nhận chìm chất nạo vét ngoài khơi biển Vũng Tàu, với khối lượng khoảng 13,61 triệu m3...
Theo chính quyền thành phố, các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu đổ đất, bùn nạo vét có thể lựa chọn địa điểm trong danh mục nêu trên và đề xuất cấp thẩm quyền xem xét.
Việc thi công, vận chuyển, đổ chất nạo vét chỉ được thực hiện sau khi hoàn tất các thủ tục liên quan đến như môi trường, tài nguyên, khoáng sản, xây dựng… Đơn vị quản lý khu vực, điểm tiếp nhận cũng phải đáp ứng quy định về đất đai. Cơ quan chuyên môn ở thành phố sẽ hướng dẫn, giải quyết thủ tục và kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện.
Cần xử lý căn cơ cho 17 triệu m3 bùn thải
Ghi nhận trên thực tế, Thành phố Hồ Chí Minh hiện chưa có nhà máy xử lý bùn thải do thành phố đầu tư để tiếp nhận nguồn thải, nhất là bùn thải ô nhiễm phát sinh từ các công trình nạo vét kênh rạch, thi công hạ tầng. Trong khi, lượng bùn thải hiện nay chủ yếu được các công ty tư nhân xử lý thông qua hình thức dịch vụ. Do đó đã phát sinh chi phí đối với các dự án sử dụng nguồn vốn ngân sách, chưa kể đơn vị thi công phải tốn chi phí và thời gian vận chuyển bùn thải từ công trình đến khu vực xử lý.
Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị Thành phố Hồ Chí Minh (Ban Hạ tầng), giai đoạn 2026-2030, ban đang được giao làm chủ đầu tư 55 dự án thuộc lĩnh vực hạ tầng kỹ thuật, môi trường và thủy lợi với tổng khối lượng bùn, đất phát sinh từ các công tác thi công, nạo vét khoảng 17,2 triệu m³ (trong đó bùn thải khoảng 8,4 triệu m³). Trong số đó, có bốn dự án trọng điểm với quy mô lớn đang được ban khẩn trương triển khai, tuy nhiên vẫn chưa có nơi đổ và xử lý bùn thải nên tác động lớn đến tiến độ hoàn thành công trình.
Điển hình như dự án cải tạo tuyến kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên với khối lượng nạo vét khoảng hơn 4 triệu m³, là dự án có lượng bùn thải nhiều nhất thành phố đang gặp vướng mắc do chưa bố trí được các bãi đổ. Trong khi bùn thải là chất thải phát sinh từ quá trình xử lý nước thải, từ công trình chứa nhiều kim loại nặng ảnh hưởng môi trường và sức khỏe con người. Chính vì thế, các chủ nguồn thải phải thực hiện nghiêm túc việc xử lý.
Ông Võ Viết Cường, Phó Trưởng ban Quản lý dự án 4 - Dự án cải tạo tuyến kênh Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên cho biết: Dự kiến các hạng mục thi công chỉnh trang hạ tầng và tuyến kè của dự án sẽ hoàn thành trong năm nay. Tuy nhiên, việc nạo vét lòng kênh để xử lý ô nhiễm môi trường lẽ ra phải thực hiện đồng thời, nhưng hiện không có bãi đổ vật liệu bùn nạo vét nên chưa thể xúc tiến.
Hay Dự án cải tạo bờ bắc kênh Đôi (quận 8 cũ) có tổng vốn hơn 7.300 tỷ đồng, khởi công cách đây một năm cũng loay hoay chỗ tập kết nguồn thải. Công trình này cải tạo 4,3km bờ kênh, nạo vét sâu gần 2m, dự kiến phát sinh khoảng 329.000m3 đất, bùn, cùng lượng lớn xà bần sau khi giải tỏa nhà hai bên ven bờ kênh. Tuy nhiên, phần lớn đất, bùn hiện chưa tìm được nơi tiếp nhận.
Theo Ban Quản lý dự án 1 - Dự án cải tạo bờ bắc kênh Đôi, thuộc Ban Hạ tầng, trong 329.000m3 đất có khoảng 65.000m3 đất, bùn ô nhiễm cần xử lý; hơn 264.000 m3 còn lại không ô nhiễm, chiếm hơn 80%.
Ban đầu, hai loại bùn đất được dự kiến đưa về khu xử lý Đa Phước (huyện Bình Chánh cũ) thông qua hợp đồng với Công ty Sài Gòn Xanh. Tuy nhiên, doanh nghiệp sau đó thông báo không còn khả năng tiếp nhận phần không ô nhiễm, buộc dự án tìm phương án khác.
“Hiện đất đào ở nhiều đoạn phải tập kết tạm trên công trường, xen giữa vật liệu và các cấu kiện chờ lắp đặt, làm thu hẹp mặt bằng thi công”, đại diện một nhà thầu thi công gói thầu xây lắp 1 Dự án bờ bắc kênh Đôi chia sẻ.
Ban Giao thông cho rằng, khó khăn hiện tập trung ở bùn không ô nhiễm do loại này chiếm tỷ trọng lớn nhưng thành phố chưa có các bãi tiếp nhận được quy hoạch sẵn.
Ngoài ra, không chỉ bùn thải (loại ô nhiễm và không ô nhiễm) phát sinh khối lượng lớn mà khối lượng xà bần (đất đá, bê-tông) do giải phóng mặt bằng từ các dự án chỉnh trang kênh rạch đẩy ra với khối lượng lên đến hàng trăm nghìn m3 cũng chưa biết xử lý như thế nào. Vì vậy mỗi chủ đầu tư phải tự tìm địa điểm, làm việc với địa phương nên rất bị động cho công tác thi công công trình.
Ban Hạ tầng tính toán, việc thực hiện nạo vét và đổ thải của dự án Tham Lương-Bến Cát-rạch Nước Lên, cộng với việc phát sinh chi phí xử lý rác và bùn thải dự kiến sẽ tiêu tốn của ngân sách nhà nước khoảng 300 tỷ đồng, chiếm một khoản không nhỏ trong nguồn kinh phí thực hiện dự án.
Do đó, thành phố cần sớm thúc đẩy đầu tư các dự án xây dựng nhà máy hoặc trung tâm xử lý bùn thải, nhất là trong giai đoạn đang đẩy mạnh quá trình chỉnh trang đô thị, ưu tiên cho các dự án chỉnh trang nhà ở trên và ven kênh rạch, cải thiện môi trường.
