Camera canh rừng
Thanh Hóa có thảm rừng trồng với cơ cấu loài cây chủ yếu là phi lao, keo, bạch đàn và gần 10.000 ha thông thuần loài phân bố ở khu vực đồng bằng, duyên hải. Dưới tán rừng phát sinh lớp phủ thực vật dày, tiềm ẩn nguy cơ cháy rừng rất cao.
Từ năm 2020, tỉnh từng bước đầu tư, lắp đặt hệ thống camera giám sát, canh lửa rừng. Sau khi khảo sát, chọn vị trí lợi thế, 14 trạm camera chuyên dụng đã được lắp đặt tại các khu vực trọng điểm, có thể quan sát 70.000 ha rừng. Các camera quay 360 độ, dừng quan sát tại 24 vị trí, thời gian dừng từ 3-6 giây, bao quát thảm rừng cả ngày lẫn đêm. Mỗi trạm camera lắp đặt trên đồi cao có thể quan sát trong bán kính từ 5-10 km, tương ứng diện tích được giám sát tới hàng nghìn héc-ta rừng.
Ở các xã, phường vùng duyên hải phía nam của tỉnh từng liên tiếp xảy ra cháy rừng vào kỳ nắng nóng và có hơn 3.220 ha rừng được xác định có nguy cơ cháy cao. Cùng với việc cải tạo rừng thông thuần loài, hình thành thêm các vành đai xanh, thi công đường băng trắng, tuyến cơ động phòng cháy, chữa cháy rừng gắn với kết nối, phát huy hiệu quả mạng lưới giao thông; lực lượng kiểm lâm tham mưu, hướng dẫn, chủ động đốt trước thực bì vào kỳ cây thông “ngủ đông”.
Bên cạnh đó, hệ thống camera được triển khai, lắp đặt, phát huy hiệu quả “canh rừng”. Hạt trưởng Hạt kiểm lâm Nghi Sơn Nguyễn Trần Phương ghi nhận: Kể từ khi lắp đặt, đưa 4 trạm camera “canh rừng” vào hoạt động, có tới 60% vụ việc liên quan đến cháy rừng được phát hiện sớm, xử lý kịp thời nên mấy năm trở lại đây trên địa bàn không xảy ra cháy rừng gây thiệt hại lớn.
Camera ghi hình, kết nối không dây, truyền dữ liệu tới máy điện thoại thông minh của các cá nhân, máy chủ đặt tại các hạt, chi cục kiểm lâm, chính quyền cơ sở. Trong khoảng cách quan sát dưới 6 km, camera thấy rõ từng tán cây rừng; khoảng cách 9-10 km, camera có thể phân biệt được từng đám cây rừng có tán lá tươi non, xanh đậm, nhạt, ở độ cao, thấp khác nhau.
Trên nền tối các khu rừng về đêm, dễ dàng phát hiện đám lửa, kích thước vài chục xen-ti-mét đến một vài mét, tùy khoảng cách đặt camera xa hay gần. Kết quả từ năm 2020 đến nay, hệ thống camera ở Thanh Hóa thiết thực trợ giúp lực lượng chức năng phát hiện sớm 27 đám cháy rừng, đáp ứng yêu cầu chỉ huy, điều hành, huy động nhân lực, phương tiện, thiết bị chữa cháy kịp thời.
Phó Trưởng phòng Bảo vệ rừng và Xử lý vi phạm, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa Trịnh Đăng Tình đánh giá: Các trạm camera đã trở thành công cụ hữu hiệu, nâng cao khả năng cảnh báo, dự báo nguy cơ cháy, sớm phát hiện lửa rừng, đáp ứng chỉ huy, điều hành chữa cháy kịp thời, hiệu quả. Qua đó, bảo vệ an toàn các khu rừng, góp phần phát triển kinh tế-xã hội, xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an ninh, quốc phòng.
Ứng dụng camera chuyên dụng vào công tác phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn tỉnh đã phát huy hiệu quả trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, môi trường sinh thái, bảo tồn và phát triển nguồn gen động, thực vật quý hiếm, đặc hữu; ngăn chặn, hạn chế xói mòn, lũ lụt, sa mạc hóa đất đai; giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, phục vụ tham quan, du lịch, giải trí, nghiên cứu khoa học, giảm tác động bởi biến đổi khí hậu.
Ứng dụng công nghệ trong quản lý, bảo vệ, phát triển rừng
Thanh Hóa có 393.361 ha rừng tự nhiên, 254.311 ha rừng trồng. Nhiều năm qua, cùng với việc quy hoạch, xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia, tỉnh ứng dụng thiết bị công nghệ phục vụ điều tra, bảo tồn đa dạng động, thực vật. Trong quản lý, bảo vệ, phát triển rừng, lực lượng kiểm lâm ứng dụng định vị vệ tinh, kết hợp tổ chức các hoạt động thực địa, cập nhật vào phần mềm quản lý, theo dõi diễn biến tài nguyên rừng.
Tuy nhiên, diện tích rừng tự nhiên phân bố chủ yếu ở khu vực đồi núi cao, hiểm trở, chia cắt, trong khi lực lượng kiểm lâm mỏng nên gặp nhiều khó khăn trong giám sát biến động rừng, phát hiện các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, cháy rừng. Do đó, ứng dụng công nghệ số, nhất là đầu tư thiết bị bay không người lái có ghi hình (flycam) phục vụ giám sát rừng là yêu cầu cấp thiết, phù hợp với định hướng chuyển đổi số, hiện đại hóa ngành lâm nghiệp.
Phó Trưởng phòng Quản lý rừng và Bảo tồn đa dạng sinh học, Chi cục Kiểm lâm Thanh Hóa Nguyễn Đức Vụ phân tích: Thiết bị bay không người lái vượt địa hình hiểm trở, hỗ trợ ghi nhận hình ảnh từ xa, theo dõi diện rộng, góp phần giám sát biến động rừng, phát hiện nhanh các vụ việc xâm hại tài nguyên rừng, hỗ trợ chỉ đạo bảo vệ, chữa cháy rừng kịp thời, hiệu quả. Hiện ngành chủ quản tham mưu cho cấp có thẩm quyền thực hiện dự án mua sắm, trang cấp flycam phục vụ công tác giám sát biến động rừng, thực thi các biện pháp bảo đảm an ninh rừng. Flycam có gắn camera chụp ảnh số cùng máy tính xách tay, phần mềm quản lý thiết bị, giám sát bay có ý nghĩa đột phá trong bảo vệ vốn rừng.
Phần mềm cung cấp nền tảng điều khiển thiết bị bay, cho phép người dùng quản lý các tác vụ, giao nhiệm vụ cho thiết bị bay không người lái thông qua máy tính hoặc thiết bị di động. Người điều khiển từ xa có thể theo dõi video trực tiếp, sát thời gian thực và truy cập dữ liệu chuyến bay. Đi đôi với tổ chức đào tạo vận hành thiết bị flycam chuyên dụng phục vụ giám sát, phát hiện, ngăn chặn các hành vi xâm hại tài nguyên rừng, Kiểm lâm Thanh Hóa lập hồ sơ đề nghị cấp phép bay. Phạm vi bay đề xuất phê duyệt là các khu rừng thuộc quản lý của các hạt kiểm lâm trên địa bàn Thanh Hóa, không thuộc khu vực cấm bay, hạn chế bay.
Theo Chi cục trưởng Kiểm lâm Thanh Hóa Đàm Văn Hùng: Đầu tư mua sắm, trang cấp thiết bị bay không người lái có ghi hình phục vụ giám sát biến động rừng góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ, phát triển rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng, nhất là bảo vệ tốt diện tích rừng hiện có, thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực lâm nghiệp, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về rừng và đất lâm nghiệp.
