Theo Sở Công thương tỉnh Thái Nguyên, tỉnh sở hữu nhiều lợi thế để phát triển điện mặt trời mái nhà. Cường độ bức xạ mặt trời đạt từ 3,8-4,5 kWh/m²/ngày; số giờ nắng trung bình từ 1.400-1.690 giờ mỗi năm là điều kiện thuận lợi để khai thác hiệu quả nguồn năng lượng mặt trời theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Thái Nguyên có hơn 18.000ha đất công nghiệp. Hàng trăm nhà máy với diện tích mái rất lớn được xem như một “nguồn tài nguyên” đặc biệt để phát triển điện mặt trời phân tán.
Điểm thuận lợi là phụ tải điện của các doanh nghiệp chủ yếu tập trung vào ban ngày, cũng là thời điểm các hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này giúp doanh nghiệp sử dụng trực tiếp phần lớn sản lượng điện tạo ra, giảm đáng kể chi phí điện năng, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư.
Theo tính toán sơ bộ, riêng tiềm năng phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) tại các khu, cụm công nghiệp đã được thành lập trên địa bàn tỉnh đến năm 2030 có thể đạt khoảng 1.623MW, cao gấp nhiều lần so với công suất hiện nay.
Không chỉ khu vực công nghiệp, hệ thống cơ quan hành chính, trường học, bệnh viện cũng sở hữu quỹ mái lớn với tiềm năng khoảng 6,5MW. Trong khi đó, toàn tỉnh có khoảng 426 nghìn hộ dân, trong đó khoảng 250 nghìn hộ có điều kiện lắp đặt điện mặt trời mái nhà.
Từ tiềm năng này, đến ngày 30/6/2026, Thái Nguyên đã có tổng công suất điện mặt trời mái nhà kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 73,46MW.
Trong đó, khu vực khu công nghiệp, cụm công nghiệp đạt 20,56MW; doanh nghiệp ngoài khu công nghiệp đạt 18,67MW; hộ gia đình đạt 34,23MW và khối cơ quan công sở đạt 25kW.
Khu vực dân cư chiếm khoảng 46,6% và khối doanh nghiệp chiếm 53,4% tổng công suất toàn tỉnh cho thấy nhận thức về lợi ích của điện mặt trời ngày càng được nâng lên, đồng thời mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ đã bước đầu được đón nhận rộng rãi.
Tuy nhiên, nếu đặt trong tương quan với quy mô phát triển công nghiệp của Thái Nguyên, kết quả này vẫn còn khá khiêm tốn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chi phí đầu tư ban đầu còn lớn; cơ chế mua bán điện chưa thật sự hấp dẫn; các quy định về đấu nối, phòng cháy chữa cháy còn nhiều nội dung doanh nghiệp cần được hướng dẫn cụ thể…
Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên Vương Quốc Tuấn, việc phát triển điện mặt trời áp mái không chỉ làm nhiệm vụ chính trị của tỉnh mà còn là nhu cầu tự thân của doanh nghiệp, người dân. Với các cơ chế hỗ trợ cụ thể, tỉnh kỳ vọng sẽ tạo một làn sóng chuyển đổi năng lượng mạnh mẽ, góp phần hoàn thành các chỉ tiêu về năng lượng tái tạo và phát triển kinh tế xanh.
Hiện thực hóa chủ trương này, Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên đã thống nhất mục tiêu giai đoạn 2026-2030 là đạt và vượt chỉ tiêu được giao trong Quy hoạch điện VIII về phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh dự kiến là khoảng 1.150MW.
Trong đó, tỉnh dự kiến giao chỉ tiêu trong các khu công nghiệp, cụm công nghiệp khoảng 1.000MW, ngoài khu công nghiệp, cụm công nghiệp khoảng 150MW. Trên cơ sở đó và căn cứ điều kiện thực tế, Sở Công thương tham mưu phân bổ chỉ tiêu cho các khu vực khu công nghiệp, cụm công nghiệp theo từng năm cụ thể.
Ủy ban nhân dân tỉnh giao các sở, ngành tham mưu tỉnh ban hành cơ chế hỗ trợ tổ chức, cá nhân lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, báo cáo tỉnh trong tháng 9/2026. Phối hợp các tổ chức tín dụng, ngân hàng đề xuất giải pháp, chính sách cho vay vốn.
Tỉnh cũng giao ngành chuyên môn lựa chọn hai đối tượng là hộ dân, doanh nghiệp trong Khu công nghiệp triển khai thí điểm việc mua bán điện dư bảo đảm quyền lợi phù hợp với hai bên mua bán điện.
