Sùng A Dia - "người thầy" trên nương cà-phê

Được rất nhiều người nông dân ở các xã: Tuần Giáo, Na Son, Mường Chà, Na Sang (tỉnh Điện Biên)… gọi bằng tên thương quý "thầy Dia", thế nhưng thầy Dia lại không đứng trên bục giảng với bảng đen phấn trắng; lớp học của Dia ở trên nương, đồi…

Anh Sùng A Dia (áo trắng) đang hướng dẫn người dân cách chăm sóc cây cà-phê trong giai đoạn đầu. (Ảnh: LÊ LAN)
Anh Sùng A Dia (áo trắng) đang hướng dẫn người dân cách chăm sóc cây cà-phê trong giai đoạn đầu. (Ảnh: LÊ LAN)

Dù đã hẹn trước nhiều ngày nhưng sớm một ngày đầu tháng 7/2026 khi đến nương mới chuẩn bị trồng cà-phê của người dân xã Na Sang thì chúng tôi vẫn phải đợi Sùng A Dia thêm một lúc. Bởi khi đó, Dia mới bắt đầu "bài giảng" hướng dẫn cách chọn cây để trồng. Tay cầm cây cà-phê, Dia cẩn thận chỉ vào từng lớp lá để hướng dẫn người học cách nhìn màu lá biết "sức khỏe" của cây; đồng thời Dia cũng hướng dẫn người học cách chọn cây tốt dựa vào bộ rễ.

Là người dân tộc H'Mông có kinh nghiệm trồng, chăm sóc cà-phê và có lợi thế là hiểu tập quán, ngôn ngữ của người H'Mông, bởi vậy khi hướng dẫn bà con cách chọn cây giống để trồng và cách trồng, chăm sóc cây cà-phê Dia đã khéo léo chuyển các thuật ngữ kỹ thuật thành cách giải thích gần gũi với ngôn ngữ, hiểu biết của bà con.

Bởi vậy, khi nghe thầy Dia giảng thì người học dễ hiểu, dễ nhớ cách làm; người nào chưa rõ thì thầy Dia giảng giải tới khi họ hiểu thấu mới thôi; với người nào thao tác chưa đúng thì thầy Dia cầm tay hướng dẫn. Sau mỗi buổi học, người dân tự làm để thầy kiểm tra, hướng dẫn lại ngay.

Cứ như thế, hết lớp học này tới lớp học khác, suốt mấy năm qua, Sùng A Dia luôn ngược xuôi trên các cung đường từ Quài Tở đến Mường Chà, Mường Mùn, Na Sang và nhiều địa bàn có kế hoạch phát triển cà-phê. Khi cây xuất hiện dấu hiệu bất thường, nhiều người chủ động chụp ảnh gửi qua điện thoại thì thầy Dia luôn sẵn lòng hướng dẫn cách điều trị bệnh chăm cây. Có cuộc gọi đến giữa buổi làm nương, cũng có khi vào tối muộn, nhưng thầy Dia vẫn kiên nhẫn lắng nghe rồi hướng dẫn cách xử lý.

1k2km199f-682110.jpg
Dưới đèo Tằng Quái thuộc xã Mường Ảng hiện là bạt ngàn vườn cà-phê đang cho thu hoạch, năng suất tốt. (Ảnh: LÊ LAN)

Tại xã Mường Chà, Sùng A Dia và Hợp tác xã cà-phê Pha-Đin đã hỗ trợ người dân chọn hạt, tổ chức gieo ươm và hướng dẫn người dân chăm sóc cây giống.

Ông Nguyễn Hữu Đại, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mường Chà chia sẻ, cà-phê là cây trồng mới đối với người dân xã Mường Chà cho nên ngoài nguồn giống thì bà con rất cần được hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây. Nhờ có sự hướng dẫn của anh Sùng A Dia nên người trồng cà-phê ở xã Mường Chà đã nắm bắt được kỹ thuật, người dân yên tâm khi có "thầy Dia" luôn sát cánh đồng hành.

Hỏi anh Sùng A Dia "cơ duyên nào đưa anh đến các nương đồi làm thầy giáo trồng cây" thì Dia cười hiền và khẽ nói: Là việc, là nghề do cuộc sống đưa đẩy chứ làm gì có sự chọn lựa nào khác. Và rồi Dia kể: "Mùa hè năm 2012, tôi tốt nghiệp đại học ngành tài chính-ngân hàng của Đại học Kinh tế quốc dân. Đó là tấm bằng mơ ước của tôi và cả gia đình, thế nhưng khi tôi cầm hồ sơ gõ cửa vài nơi đều nhận được lời hẹn chờ xem xét. Kiên nhẫn chờ thêm gần hai năm không có thông tin gì, tôi quyết định chuyên tâm với mấy héc-ta cây cà-phê của gia đình ở bản Hua Sa B, xã Quài Tở, tỉnh Điện Biên. Ban đầu, tôi tìm đọc các sách báo hướng dẫn trồng, chăm sóc, thu hái cà-phê để tích lũy kinh nghiệm; sau dần tôi tự học thêm cách chọn quả lấy hạt ươm cây giống. Dần dần, tôi đã hiểu rõ các loại bệnh hay xảy đến với cây; hiểu rõ tiến độ sinh trưởng của cây theo mùa và tôi hiểu cả các loại 'thức ăn' cây cần khi đậu quả, làm hạt".

1k2klqeic-682110.jpg
Anh Sùng A Dia (bên phải) đang hướng dẫn người dân bản Hua Sa B cách chọn quả cà-phê tại vườn cây đầu dòng để làm hạt giống.(Ảnh: LÊ LAN)

Cứ như thế, năm theo năm đi qua, đến năm 2023 được cán bộ Phòng Nông nghiệp huyện Tuần Giáo (cũ) động viên, hướng dẫn, Sùng A Dia chính thức thành lập Hợp tác xã cà-phê Pha Đin với tổng số 20 thành viên.

Từ khi có Hợp tác xã cà-phê Pha Đin tư cách pháp nhân, Dia chủ động mở rộng hoạt động trồng, thu mua cà-phê và sản xuất cây giống cà-phê để bán cho bà con trong toàn tỉnh.

Ngoài cam kết chất lượng cây giống, Sùng A Dia còn cam kết hướng dẫn tận tình trong suốt thời gian trồng, bảo đảm cây sống, cây cho quả. Chính sự nhiệt tình và cách truyền đạt dễ hiểu của Dia đã góp phần quan trọng giúp người mới trồng cà-phê ở Điện Biên yên tâm, tin tưởng giá trị kinh tế của loài cây này…

Có thể bạn quan tâm

Các cháu thiếu nhi ở khu vực biên giới Huổi Luông xã Phong Thổ biểu diễn văn nghệ tại Chương trình Biên cương-Đêm hội trăng rằm.

Đêm hội trăng rằm đến với 860 thiếu nhi ở biên giới Phong Thổ

Tối 17/9, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lai Châu, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Hội liên hiệp Phụ nữ tỉnh, Tỉnh Đoàn, xã Phong Thổ, VietinBank Lai Châu và Viettel Lai Châu phối hợp tổ chức Chương trình “Biên cương-Đêm hội trăng rằm” năm 2026 dành cho thiếu niên, nhi đồng trên địa bàn xã biên giới Phong Thổ.

Mưa lớn gây sạt lở nhiều nơi tại phường Cầu Thia. (Ảnh: Ủy ban nhân dân phường Cầu Thia)

Lào Cai tiếp tục chủ động ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai

Nhằm bảo đảm an toàn cho người dân trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, ngày 17/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục chủ động ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai; đồng thời khẩn trương rà soát, kiên quyết di dời người dân ra khỏi những khu vực không bảo đảm an toàn.

Đồng chí Nguyễn Tuấn Anh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh trao thưởng 200 triệu đồng cho Ban chuyên án. (Ảnh: THANH SƠN)

Lào Cai khen thưởng Ban chuyên án triệt phá băng nhóm tội phạm xuyên quốc gia

Công an tỉnh Lào Cai phối hợp Cục Cảnh sát hình sự, Cơ quan đại diện Bộ Công an Việt Nam tại Lào, Tổng cục Cảnh sát Bộ Công an Lào, triệt phá băng nhóm tội phạm “Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản” hoạt động xuyên quốc gia trên không gian mạng.

Quang cảnh buổi đối thoại. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Đối thoại, tháo gỡ vướng mắc tại Dự án khu công nghiệp Bản Qua, xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai

Tối 15/9, Thường trực Ủy ban nhân dân xã Bát Xát, tỉnh Lào Cai tổ chức đối thoại với các hộ dân có đất bị ảnh hưởng khi triển khai Dự án khu công nghiệp Bản Qua. Các vấn đề liên quan thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và bảo đảm đời sống sau khi nhường đất được người dân trao đổi trực tiếp với chính quyền địa phương.

Lực lượng chức năng lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ Đu-Động Đạt, xã Phú Lương. (Ảnh: DUY ĐỨC)

87 ngày đêm trong hành trình tìm tên cho đồng đội

87 ngày đêm, từ nghĩa trang này đến nghĩa trang khác, những người lính ở Thái Nguyên lặng lẽ thực hiện một công việc đặc biệt: tìm lại thông tin cho những đồng đội đã hy sinh vì Tổ quốc. Để rồi, 941 phần mộ tại 49 nghĩa trang đã hoàn thành lấy mẫu phục vụ giám định ADN, sớm hơn 1 tháng so kế hoạch Quân khu 1 giao.

Thiếu tướng Vũ Văn Đấu, Giám đốc Công an tỉnh Điện Biên cùng lãnh đạo Công an Luang Prabang ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác phòng, chống tội phạm. (Ảnh: Công an Điện Biên)

Công an tỉnh Điện Biên phối hợp với công an Lào phá phá nhiều chuyên án ma túy lớn

105 vụ án, 141 đối tượng; hơn 25kg hêrôin, hơn 1 triệu viên ma túy tổng hợp và 1 tấn tiền chất bị thu giữ cùng nhiều tang vật liên quan là minh chứng rõ nét cho hiệu quả phối hợp đấu tranh phòng, chống tội phạm xuyên biên giới giữa Công an tỉnh Điện Biên và Công an tỉnh Luang Prabang (Lào) trong thời gian qua.

Ông Lý Kim Báo, tổ 2B, phường Bắc Kạn chăm sóc rừng trồng. (Ảnh: TUẤN SƠN)

Thái Nguyên nâng cao hiệu quả kinh tế rừng trồng

Khai thác tiềm năng, lợi thế về quỹ đất, tỉnh Thái Nguyên tập trung chỉ đạo thực hiện tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng đi đôi với phát triển kinh tế lâm nghiệp. Những hướng chủ đạo là trồng rừng gỗ lớn, mở rộng diện tích được cấp chứng chỉ FSC và công nghiệp chế biến.

Đại biểu thực hiện nghi thức phát động cuộc thi. (Ảnh: ĐỨC THẮNG)

Tuyên Quang phát động cuộc thi trực tuyến tìm hiểu Nghị quyết 57 và chuyển đổi số

Ngày 14/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Tuyên Quang tổ chức Lễ phát động cuộc thi trực tuyến tìm hiểu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Quyết định số 1169/QĐ-TTg và các nhiệm vụ, giải pháp gắn với thực hiện kịch bản tăng trưởng kinh tế tỉnh Tuyên Quang.

Đồng chí Lò Văn Cương (đầu tiên bên phải ảnh), Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên kiểm tra sản xuất tại Nhà máy chế biến mủ cao-su Điện Biên. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên thực hiện tốt công tác an sinh xã hội, chăm lo đời sống công nhân

Kịp thời nắm bắt kết quả sản xuất, kinh doanh và các khó khăn của Công ty cổ phần Cao-su Điện Biên để chủ động chỉ đạo, tháo gỡ, tạo thuận lợi cho công ty, chiều 14/9, đồng chí Lò Văn Cương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã kiểm tra sản xuất tại Nhà máy chế biến mủ cao su tại xã Thanh Nưa, tỉnh Điện Biên.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai yêu cầu các sở, ngành, thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và Ủy ban nhân dân các xã, phường tập trung triển khai các biện pháp phòng, chống thiên tai. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Lào Cai chủ động ứng phó mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất

Nhằm chủ động ứng phó với thiên tai có thể xảy ra, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai vừa ban hành văn bản hỏa tốc yêu cầu các sở, ngành, thành viên Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh và Ủy ban nhân dân các xã, phường tập trung triển khai các biện pháp phòng ngừa, ứng phó, bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của nhân dân.

Đại tướng Phan Văn Giang chủ trì hội nghị thông qua dự thảo báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát đợt 3 đối với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên. (Ảnh: CTV)

Thông qua dự thảo báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát (đợt 3) đối với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên

Chiều 13/9, tại Thái Nguyên, Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Quốc phòng, Trưởng đoàn kiểm tra, giám sát số 225 của Bộ Chính trị, Ban Bí thư chủ trì hội nghị thông qua dự thảo báo cáo kết quả kiểm tra, giám sát (đợt 3) đối với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên.