Bình luận quốc tế

Thách thức nghiêm trọng của châu Phi

Mặc dù “cơn sốt” giá lương thực đã hạ nhiệt trên toàn cầu, nhưng thách thức an ninh lương thực vẫn nghiêm trọng với các quốc gia châu Phi trong bối cảnh hạn hán và tình trạng bất ổn, thiếu điện vẫn đang đẩy hàng triệu người dân châu Phi lâm vào cảnh đói kém.
Nhiều người ở châu Phi phụ thuộc lương thực cứu trợ. (Ảnh WFP)
Nhiều người ở châu Phi phụ thuộc lương thực cứu trợ. (Ảnh WFP)

Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO) cho biết, trong tháng 1 vừa qua, giá lương thực thế giới đã giảm tháng thứ 10 liên tiếp và hiện đã giảm khoảng 18% so với mức cao kỷ lục ghi nhận hồi tháng 3 năm ngoái, sau khi Nga bắt đầu chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Tuy nhiên, những thông tin nêu trên chưa thể làm dịu đi nỗi lo an ninh lương thực của nhiều quốc gia châu Phi trong bối cảnh hạn hán diễn ra nghiêm trọng và tình trạng thiếu điện đang đe dọa sản xuất lương thực tại châu lục này.

Theo Báo cáo của Chương trình Lương thực thế giới (WFP), biến đổi khí hậu gây hạn hán tệ nhất trong khoảng 4 thập kỷ vừa qua tại vùng Sừng châu Phi. Theo đó, 12 triệu người ở Ethiopia, 5,6 triệu người ở Somalia và 4,3 triệu người ở Kenya đang trong tình cảnh mất an ninh lương thực trầm trọng. Tình trạng đói kém ở vùng Sừng châu Phi còn trở nên trầm trọng hơn do cuộc xung đột ở Ukraine, phần nào đã làm tăng giá lương thực và nhiên liệu, làm gián đoạn hoạt động tài trợ cho khu vực này.

Thiếu lương thực nghiêm trọng cũng xảy ra tại một quốc gia châu Phi khác là Kenya. Cơ quan quản lý hạn hán quốc gia của nước này (NDMA) cho biết 6 triệu người hiện đang lâm vào tình trạng mất an ninh lương thực ở 32/47 hạt do hạn hán ngày càng gay gắt. NDMA cảnh báo, tại Kenya hiện có hơn 970.000 trẻ em dưới 5 tuổi, 142.000 bà mẹ đang mang thai và cho con bú, đang bị suy dinh dưỡng và cần được hỗ trợ khẩn cấp để duy trì sự sống.

Ngoài hạn hán, an ninh lương thực của châu Phi còn bị đe dọa bởi việc cắt điện liên tục tại Nam Phi tác động tiêu cực đến sản xuất và thị trường lương thực. Hiệp hội các ngành nông nghiệp tại Nam Phi (AgriSA) vừa cho biết, khủng hoảng năng lượng diễn ra hằng ngày, hằng giờ trên toàn quốc đang gây thiệt hại nặng nề cho ngành thực phẩm của nước này. Việc cắt điện luân phiên nhằm giảm tải cho hệ thống truyền tải điện đã xảy ra liên tục do cơ sở hạ tầng điện than cũ kỹ; theo đó, đã gây ra tình trạng thiếu hụt một số mặt hàng chủ lực, làm tăng giá hàng hóa, nhất là thực phẩm.

Theo ước tính của Liên hợp quốc, “Lục địa đen” đang đối mặt với cuộc khủng hoảng lương thực nghiêm trọng nhất từ trước đến nay. Hơn 20% dân số châu Phi, tương đương 278 triệu người, đối mặt với nạn đói. Trong khi đó, Cơ quan Nhi đồng của Liên hợp quốc (UNICEF) cho biết, gần 2 triệu trẻ em trên khắp Ethiopia, Kenya và Somalia cần được điều trị khẩn cấp do bị suy dinh dưỡng cấp tính nghiêm trọng. Hồi tháng 9/2022, UNICEF cho biết, 730 trẻ em chết trong bảy tháng đầu năm 2022 tại các trung tâm dinh dưỡng ở Somalia. Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Các nước thành viên Liên minh châu Phi (AU) cần nghiêm túc tìm giải pháp trước mắt và lâu dài cho nạn đói và tình trạng di cư đang diễn ra ngày càng trầm trọng ở một số vùng của châu Phi.

Để tránh một cuộc khủng hoảng nhân đạo, cuối tháng 1 vừa qua, tại Hội nghị thượng đỉnh Lương thực châu Phi, Chủ tịch Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) cho biết, các đối tác phát triển cam kết tài trợ 30 tỷ USD nhằm thúc đẩy sản xuất lương thực tại châu Phi trong 5 năm tới. Liên minh châu Âu (EU) cuối tháng 1 vừa qua cũng đã tài trợ hơn 71 triệu USD giúp giải quyết khủng hoảng lương thực ở miền Đông và Nam châu Phi.

Tính đến cuối tháng 1 vừa qua, WFP đã nhận được 71,44 triệu USD do EU tài trợ để giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực tại 11 quốc gia thuộc miền Đông và miền Nam châu Phi. Phần lớn số tiền tài trợ nêu trên sẽ được dùng để đáp ứng nhu cầu về dinh dưỡng và thực phẩm cơ bản của hàng triệu người dân đang là “nạn nhân của giặc đói”.

Giới phân tích cho rằng, những nỗ lực của các nhà tài trợ nêu trên là kịp thời và vô cùng quan trọng với người dân tại các vùng nghèo, vùng bị hạn hán của châu Phi. Tuy nhiên, so với nhu cầu và mức độ nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng lương thực tại “Lục địa đen” thì số viện trợ nêu trên vẫn chỉ “như muối bỏ bể”. Thực tế này đòi hỏi các nước thành viên Liên minh châu Phi (AU) cần nghiêm túc tìm giải pháp trước mắt và lâu dài cho nạn đói và tình trạng di cư đang diễn ra ngày càng trầm trọng ở một số vùng của châu Phi do chịu tác động của xung đột vũ trang và thời tiết cực đoan.

Có thể bạn quan tâm

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.

Tàu chở dầu thô cập cảng ở Mundra, Ấn Độ sau khi băng qua eo biển Hormuz, ngày 18/3/2026. (Ảnh: ANI/TTXVN)

Đối phó cú sốc nguồn cung

“Nút thắt” tại eo biển Hormuz đang làm chao đảo nền kinh tế thế giới, khi hàng triệu thùng dầu biến mất khỏi thị trường mỗi ngày. Không dừng lại ở giá năng lượng, cú sốc đang lan nhanh sang chuỗi cung ứng, lạm phát và tăng trưởng toàn cầu, kéo theo nguy cơ về một cuộc khủng hoảng có thể tồi tệ hơn cả đại dịch Covid-19.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. (Ảnh: THX/TTXVN)

Vừa hợp tác, vừa cạnh tranh

Sau nhiều tháng trì hoãn, Nghị viện châu Âu (EP) vừa “bật đèn xanh” cho thỏa thuận thương mại giữa Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ, kèm theo một số điều kiện.