Tết “tập trung” ở biên cương

Chúng tôi đến thăm Chi nhánh 716, Binh đoàn 15 - binh đoàn Xanh của Tây Nguyên hùng vĩ vào dịp cuối năm 2024.

Đơn vị quản lý và tổ chức thực hiện dự án xây dựng khu Kinh tế - quốc phòng của binh đoàn trên địa bàn xã Ia Dal và Ia Tơi, huyện Ia H’Drai, tỉnh Kon Tum. Là địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn, có đường biên giới dài hơn 79,2 km tiếp giáp với 2 huyện Đum Mia và Tà Veng, tỉnh Rattanakiri, Campuchia, nên 12 cụm điểm dân cư nơi đây được hình thành từ 12 đội sản xuất, với 756 hộ/2.443 nhân khẩu và 18 thành phần dân tộc khác nhau. Các đội sản xuất được bố trí đan xen giữa các thôn, hình thành các cụm điểm dân c­ư trên tuyến biên giới. Hiện nơi đây duy trì mô hình Tổ tự quản bảo vệ đường biên mốc giới. Các đội trưởng sẽ thành lập tổ từ các hộ gia đình, công nhân của đơn vị. Vì thế, người dân nơi đây còn được coi là những cột mốc sống bảo vệ biên cương. Mỗi ngày, công nhân đi khai thác mủ, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ ở vườn cây, có những điều gì bất thường ở khu vực họ sẽ thông tin kịp thời cho lực lượng bộ đội biên phòng, công an hoặc đơn vị để kịp thời xử lý.

Dân cư ở đây đều còn rất trẻ, rất mới. Phần lớn họ là những gia đình đơn thân và hai thế hệ. Tết là dịp người Việt sum vầy với gia đình. Còn họ? Họ đón Tết ra sao? Anh Lê Văn Bình, đội trưởng đội 10 thôn 7 là một trong số những cán bộ của Chi nhánh 716 (trước đây là đội sản xuất của Công ty 78) đứng chân từ năm 2009, khi đây còn là vùng rừng hoang vu, thời tiết khắc nghiệt, cho biết: Ăn Tết ở đây vui lắm! Do đặc thù cán bộ, công nhân của đội có nhiều thành phần dân tộc khác nhau, nên tập tục đón Tết cũng rất đa dạng. Tất nhiên không phải dân tộc thiểu số nào ở nước ta cũng có tục ăn Tết Nguyên đán. Nhưng cùng với anh em công nhân, họ cũng hòa nhập và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.

Tết đặc biệt nhất ở đây là tục… ăn Tết tập trung. Theo anh Bình, dù khó khăn, vất vả, Tết vẫn là dịp mà mọi người mong đợi. Những năm đầu tiên, khi cây cao su mới trồng, chưa được khai thác, đời sống công nhân còn khó khăn, thì cứ đến chiều Ba mươi là mọi người tập trung trên trụ sở Đội. “Tết đã có chỉ huy lo”. Đó là những cái Tết đơn sơ, giản dị nhưng niềm vui ngập tràn. Ngày nay, cuộc sống khấm khá, hiện đại hơn, người ta vẫn giữ tục ấy. Cứ chiều Ba mươi là lên đội ăn Tết, tới chiều mồng Một thì tất cả kéo nhau đến từng nhà của mọi thành viên. Mọi người ăn uống và tổ chức chơi các trò chơi tiêu biểu theo phong tục tập quán của từng dân tộc. Mỗi dân tộc có những trò chơi đón năm mới, lễ hội riêng, nên những ngày Tết ở biên cương thật là sôi động. Ngoài ra, Đồn Biên phòng còn tổ chức “Ngày hội bánh chưng xanh, Tết biên giới thắm tình quân dân” tạo khí thế vui tươi đầm ấm và thắt chặt tình quân dân. Một số năm trước dịch Covid-19, cán bộ, công nhân ở đây còn được các chiến sĩ biên phòng hỗ trợ sang chúc Tết, chia vui với người dân nước bạn Campuchia.

Nghe câu chuyện Tết của những cột mốc sống ở biên cương, chúng tôi ai cũng thấy bồi hồi xúc động. Cán bộ, công nhân nơi đây, dù không được sum vầy với người thân trong những ngày Tết Nguyên đán, thì tình đồng đội, tình quân dân vẫn ấm áp vô cùng. Bởi Tết không chỉ cần sự đủ đầy, mà còn cần những niềm vui. Có thật sự vui, đó mới thật sự là Tết.

Có thể bạn quan tâm

Mưa dông. Ảnh: SONG ANH

Những cơn dông

Không hiểu sao, từ nhỏ đến giờ, tôi rất thích ngắm nhìn những cơn dông kéo đến trước mỗi trận mưa. Với tôi, đó là một khoảnh khắc kỳ diệu của thiên nhiên vũ trụ.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

3 triệu đồng

Gã trở nhà mới gần 10 giờ đêm. Trời oi nồng, vài hạt mưa lắc rắc càng làm tăng sức nóng. Trong con hẻm cụt không còn bóng người, gió yếu ớt chẳng rơi nổi chiếc lá, tưởng như màn đêm đã chìm sâu từ kiếp nào.

Dòng sông miền Tây. Ảnh: NAM NGUYỄN

Dòng sông không địa chỉ...

Trong hành trình rong ruổi của mình, có dòng sông tôi ghé lại chỉ để... thương một người. Với tôi, dòng sông Cái Lớn và chú Nguyễn Văn Lúa (cù lao Tắc Cậu, xã Châu Thành (Kiên Giang cũ), nay là An Giang) là một ký ức như thế.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những người đàn bà Nậm Nghẹp

Trên bản Nậm Nghẹp (Sơn La), những ngày hoa sơn tra phủ trắng núi rừng, phía sân sau của nhà A Vạng, mấy người phụ nữ H'Mông đang đồ một chõ xôi lớn để chuẩn bị cho bữa tối.

Ảnh: HẢI ANH

Tiếng chim sẻ bên hiên nhà

Nhà tôi tiếng thuộc thị xã nhưng ở ngoài vành, tách biệt với ồn ào phố xá. Nguyên ngày xưa nhà mẹ đất quê nên chồng tôi - con trai út - ở nhà từ đường được sở hữu khu vườn khá rộng. Và tôi - con dâu của mẹ tha hồ hiện thực hóa giấc mơ đem thiên nhiên vào nhà.

Minh họa: VÕ LƯƠNG NHI

Giấc mơ huyền diệu

Mẹ lay người mấy lần nó mới tỉnh. Khuôn mặt nó vẫn còn phảng phất nụ cười rạng rỡ. “Con mơ thấy gì mà cười khoái chí thế hả?”, mẹ hỏi.

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Cây gạo mắc oan

Chiều buông. Lũ trẻ lùa trâu về nhà, qua cây gạo cổ thụ ụ rễ to sụ, ngoằn ngoèo như con trăn chúa gần cánh đồng hoang.

Ảnh: ANH QUÂN

Người của rừng

Mỗi lần bà tôi cho ra chợ phố chơi, mọi người thường chào hỏi bà tôi bằng câu: “Mới trong rừng ra hả?”.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.