Tết “tập trung” ở biên cương

Chúng tôi đến thăm Chi nhánh 716, Binh đoàn 15 - binh đoàn Xanh của Tây Nguyên hùng vĩ vào dịp cuối năm 2024.

Đơn vị quản lý và tổ chức thực hiện dự án xây dựng khu Kinh tế - quốc phòng của binh đoàn trên địa bàn xã Ia Dal và Ia Tơi, huyện Ia H’Drai, tỉnh Kon Tum. Là địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt khó khăn, có đường biên giới dài hơn 79,2 km tiếp giáp với 2 huyện Đum Mia và Tà Veng, tỉnh Rattanakiri, Campuchia, nên 12 cụm điểm dân cư nơi đây được hình thành từ 12 đội sản xuất, với 756 hộ/2.443 nhân khẩu và 18 thành phần dân tộc khác nhau. Các đội sản xuất được bố trí đan xen giữa các thôn, hình thành các cụm điểm dân c­ư trên tuyến biên giới. Hiện nơi đây duy trì mô hình Tổ tự quản bảo vệ đường biên mốc giới. Các đội trưởng sẽ thành lập tổ từ các hộ gia đình, công nhân của đơn vị. Vì thế, người dân nơi đây còn được coi là những cột mốc sống bảo vệ biên cương. Mỗi ngày, công nhân đi khai thác mủ, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ ở vườn cây, có những điều gì bất thường ở khu vực họ sẽ thông tin kịp thời cho lực lượng bộ đội biên phòng, công an hoặc đơn vị để kịp thời xử lý.

Dân cư ở đây đều còn rất trẻ, rất mới. Phần lớn họ là những gia đình đơn thân và hai thế hệ. Tết là dịp người Việt sum vầy với gia đình. Còn họ? Họ đón Tết ra sao? Anh Lê Văn Bình, đội trưởng đội 10 thôn 7 là một trong số những cán bộ của Chi nhánh 716 (trước đây là đội sản xuất của Công ty 78) đứng chân từ năm 2009, khi đây còn là vùng rừng hoang vu, thời tiết khắc nghiệt, cho biết: Ăn Tết ở đây vui lắm! Do đặc thù cán bộ, công nhân của đội có nhiều thành phần dân tộc khác nhau, nên tập tục đón Tết cũng rất đa dạng. Tất nhiên không phải dân tộc thiểu số nào ở nước ta cũng có tục ăn Tết Nguyên đán. Nhưng cùng với anh em công nhân, họ cũng hòa nhập và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.

Tết đặc biệt nhất ở đây là tục… ăn Tết tập trung. Theo anh Bình, dù khó khăn, vất vả, Tết vẫn là dịp mà mọi người mong đợi. Những năm đầu tiên, khi cây cao su mới trồng, chưa được khai thác, đời sống công nhân còn khó khăn, thì cứ đến chiều Ba mươi là mọi người tập trung trên trụ sở Đội. “Tết đã có chỉ huy lo”. Đó là những cái Tết đơn sơ, giản dị nhưng niềm vui ngập tràn. Ngày nay, cuộc sống khấm khá, hiện đại hơn, người ta vẫn giữ tục ấy. Cứ chiều Ba mươi là lên đội ăn Tết, tới chiều mồng Một thì tất cả kéo nhau đến từng nhà của mọi thành viên. Mọi người ăn uống và tổ chức chơi các trò chơi tiêu biểu theo phong tục tập quán của từng dân tộc. Mỗi dân tộc có những trò chơi đón năm mới, lễ hội riêng, nên những ngày Tết ở biên cương thật là sôi động. Ngoài ra, Đồn Biên phòng còn tổ chức “Ngày hội bánh chưng xanh, Tết biên giới thắm tình quân dân” tạo khí thế vui tươi đầm ấm và thắt chặt tình quân dân. Một số năm trước dịch Covid-19, cán bộ, công nhân ở đây còn được các chiến sĩ biên phòng hỗ trợ sang chúc Tết, chia vui với người dân nước bạn Campuchia.

Nghe câu chuyện Tết của những cột mốc sống ở biên cương, chúng tôi ai cũng thấy bồi hồi xúc động. Cán bộ, công nhân nơi đây, dù không được sum vầy với người thân trong những ngày Tết Nguyên đán, thì tình đồng đội, tình quân dân vẫn ấm áp vô cùng. Bởi Tết không chỉ cần sự đủ đầy, mà còn cần những niềm vui. Có thật sự vui, đó mới thật sự là Tết.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Hát ru. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mùa ca dao đã mất

“À ơi... Gió đưa cây cải về trời. Rau răm ở lại chịu lời đắng cay...”, phải chăng ký ức của mỗi người vẫn đang cất giữ những lời ru ầu ơ, vẫn như đang nghe thấy tiếng võng đưa kẽo kẹt…

Ảnh: HẢI ANH

Chợ gốc đa, những sớm mai ở lại

Sáng nào thức dậy sớm, tôi cũng đi bộ về phía gốc đa già nằm giữa đình Quán La và chùa Khai Nguyên (nay thuộc phường Xuân Đỉnh, Hà Nội). Cái chợ nhỏ ấy, họp chẳng cần biển hiệu, cũng không cần mái che, người dân quen gọi là chợ gốc đa.

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Tát ao ăn Tết

Tát ao ăn Tết

Cứ đến khoảng 20 tháng Chạp, các xóm trong làng bắt đầu rủ nhau tát ao lấy cá ăn Tết.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.

Minh họa: ĐẶNG TIẾN

Người khách đến nhà

Nắng tháng 5 dát vàng mái phố. Ngôi biệt thự số 7 Rue Jean Soler nằm ngay góc giao với Rue Jauréguiberry dường như nổi bật thêm lên bởi mầu sơn vàng. Ông Duot Bertheur (Đuy ô), người chủ của ngôi biệt thự, dậy sớm, đứng trên ban-công tầng 2, để ngắm nắng sớm mai.

Nhà khoa học chân chính

Đó là biệt danh lũ chúng tôi đặt cho anh khi mon men lên Thư viện Quốc gia mượn sách. Giữa môi trường tri thức trăm phần trăm, giáo sư, tiến sĩ "đông như quân Nguyên", anh vẫn nổi bật bởi vẻ đắm đuối suy tư những điều cao siêu đến thoát tục.

Ảnh: SONG ANH

Mảnh vườn xưa

Tôi có thói quen khắc số năm sau ngày bà mất lên thanh xà ngang trong nhà vào mùa cây thay lá.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Xóm cầu thang

Cục diện bê-tông hóa đã thiết lập từ cao xuống thấp khi tòa nhà đi vào sử dụng. Cư dân ở đây tuyền ở quê lên, trong ký ức bùn theo chân lên tận giường, “hai xoa, ba đập” khuất mắt trông coi. Họ chỉ mong đoạn tuyệt được với bùn đất để làm người phố ra sáng vào bóng.

Ở Mường Nhé xa xôi cuối trời Tây Bắc chỉ cách đây chưa đầy 2 thập kỷ, con đường đất bằng phẳng thế này đã là mơ ước.

Người chờ trên đỉnh dốc

Đường sá lên cực tây Tổ quốc những ngày còn đang mở rộng và dần hoàn thiện thật sự là thử thách với bất kỳ một tay giang hồ ưa xê dịch nào. Và cái cuộc gặp mặt ăn Tết của Khụ Sự Trà với đồng bào Hà Nhì năm 2013 thật sự là cuộc gặp của nhiều kẻ yêu con người và thiên nhiên mạn ngược.

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Mùi ký ức lan tiêu đã chín

Có những buổi sáng, vừa mở cửa sổ, tôi chợt thấy thoang thoảng một làn hương dịu ngọt như mùi chuối chín. Hóa ra, cây lan tiêu nhà hàng xóm đã vào mùa. Mùi hương ấy không gắt gỏng, chẳng nồng nàn, chỉ như một hơi thở lướt qua.