Tàu vũ trụ Nhật Bản chở mẫu đất từ tiểu hành tinh gần về đến Trái đất

Ngày 27-11, một quan chức cơ quan vũ trụ Nhật Bản cho biết, một tàu vũ trụ của nước này đang tiến về gần Trái đất sau chuyến hành trình kéo dài một năm trở về từ một tiểu hành tinh xa xôi, mang theo các mẫu đất và dữ liệu có thể cung cấp manh mối về nguồn gốc của hệ mặt trời.

Hình ảnh đồ họa máy tính do Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) thực hiện cho thấy tàu vũ trụ Hayabusa2 phía trên tiểu hành tinh Ryugu. Nguồn: ISAS / JAXA.
Hình ảnh đồ họa máy tính do Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) thực hiện cho thấy tàu vũ trụ Hayabusa2 phía trên tiểu hành tinh Ryugu. Nguồn: ISAS / JAXA.

Từ một năm trước, phi thuyền Hayabusa2 rời tiểu hành tinh Ryugu, cách Trái đất khoảng 300 triệu km. Con tàu này dự kiến sẽ ​​đáp xuống và thả khoang chứa các mẫu vật quý giá xuống miền nam Australia vào ngày 6-12.

Các nhà khoa học tại Cơ quan Thám hiểm hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) tin rằng, các mẫu vật, đặc biệt là những mẫu lấy từ dưới bề mặt tiểu hành tinh sẽ không bị ảnh hưởng bởi bức xạ không gian và các yếu tố môi trường khác.

Nhà khoa học Makoto Yoshikawa, người quản lý dự án Hayabusa2 cho biết, các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến việc phân tích vật liệu hữu cơ trong các mẫu đất ở tiểu hành tinh Ryugu.

“Vật liệu hữu cơ là nguồn gốc của sự sống trên Trái đất, nhưng chúng tôi vẫn không biết chúng đến từ đâu. Chúng tôi đang hy vọng tìm ra manh mối về nguồn gốc của sự sống trên Trái đất bằng cách phân tích chi tiết các vật liệu hữu cơ do tàu vũ trụ Hayabusa2 mang về”, ông Yoshikawa nói.

JAXA lên kế hoạch để hạ cánh tàu chứa mẫu vào một vùng xa xôi, dân cư thưa thớt ở Australia từ vị trí cách 220.000 km trong không gian. Đây là một thách thức lớn đòi hỏi phải điều khiển chính xác. Tàu vũ trụ được bảo vệ bởi một tấm chắn nhiệt, nó sẽ biến thành một quả cầu lửa khi đi vào vùng khí quyển cách 200 km  so với mặt đất. Lúc xuống đến khoảng cách 10 km so với mặt đất, tàu vũ trụ sẽ mở dù để chuẩn bị hạ cánh. Nó cũng sẽ phát các tín hiệu đèn để báo vị trí.

Các nhân viên của JAXA đã bố trí các đĩa vệ tinh tại một số địa điểm trong khu vực mục tiêu để bắt tín hiệu, đồng thời chuẩn bị radar hàng hải, máy bay không người lái và máy bay trực thăng để hỗ trợ nhiệm vụ tìm kiếm và thu hồi.

Nếu không có những biện pháp đó, việc tìm kiếm khoang chứa mẫu vật hình chảo có đường kính chỉ 40 cm “sẽ vô cùng khó khăn”, ông Yoshikawa nói với các phóng viên.

Đối với tàu vũ trụ Hayabusa2, việc đưa các mẫu vật về lần này chưa phải là kết thúc của sứ mệnh mà nó đã bắt đầu từ năm 2014. Sau khi thả khoang chứa mẫu vật, nó sẽ quay trở lại không gian và hướng đến một tiểu hành tinh nhỏ xa xôi khác có tên 1998KY26 trong một hành trình dự kiến ​​kéo dài 10 năm.

Tàu vũ trụ Nhật Bản chở mẫu đất từ tiểu hành tinh gần về đến Trái đất -0

Tiểu hành tinh Ryugu có đường kính 900 mét.

Tàu vũ trụ Hayabusa2 đã chạm xuống tiểu hành tinh Ryugu hai lần. Mặc dù bề mặt của tiểu hành tinh toàn đá nhưng trong suốt một năm rưỡi kể từ khi tháng 6-2018, nó đã thu thập thành công dữ liệu và mẫu.

Trong lần chạm đất đầu tiên vào tháng 2-2019, tàu vũ trụ đã thu thập các mẫu bụi trên bề mặt. Vào tháng 7-2019, lần đầu tiên trong lịch sử không gian, sau khi hạ cánh xuống một miệng núi lửa mà Hayabusa2 đã tạo ra trước đó bằng cách cho nổ bề mặt tiểu hành tinh, con tàu này đã thu thập được các mẫu dưới lòng đất.

Các nhà khoa học cho biết, có dấu vết của carbon và chất hữu cơ trong các mẫu đất của tiểu hành tinh. JAXA hy vọng sẽ tìm ra manh mối về cách các vật chất được phân bố trong hệ mặt trời và có liên quan đến sự sống trên Trái đất.

Các tiểu hành tinh quay quanh mặt trời nhưng nhỏ hơn nhiều so với các hành tinh, là một trong những vật thể lâu đời nhất trong hệ mặt trời và do đó có thể giúp giải thích sự tiến hóa của Trái đất.

Tàu vũ trụ mất ba năm rưỡi để đến Ryugu, nhưng hành trình về nhà ngắn hơn nhiều, do vị trí hiện tại của tiểu hành tinh Ryugu và Trái đất.

Tiểu hành tinh Ryugu được phát hiện vào ngày 10-5-1999 bởi các nhà thiên văn học với nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái đất Lincoln tại Lincoln Lab gần Socorro, New Mexico, Mỹ. Nó được đặt tên tạm thời là 1999 JU 3 .

Tiểu hành tinh được Trung tâm Tiểu hành tinh đặt tên chính thức là "Ryugu" vào ngày 28-9-2015. Được biết, Ryugu trong tiếng Nhật có nghĩa là “Cung điện rồng”, tên của một lâu đài dưới đáy biển trong một câu chuyện dân gian Nhật Bản. Trong truyện, người đánh cá Urashima Tarō du hành đến cung điện trên lưng một con rùa, và khi trở về, anh ta mang theo một chiếc hộp bí ẩn, giống như tàu vũ trụ Hayabusa2 trở về cùng với khoang chứa các vật mẫu.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Đề xuất đãi ngộ 300 triệu đồng/tháng cho Tổng công trình sư

Dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đề xuất mức thu nhập tối đa 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư. Đây được xem là bước đi đột phá nhằm xây dựng cơ chế đãi ngộ đủ sức cạnh tranh để thu hút, giữ chân nhân tài, từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.

Các học viên thực hành khai thác và phân tích dữ liệu mở của NASA dưới sự hướng dẫn của cố vấn.

Khơi dậy tư duy khoa học cho học sinh từ dữ liệu mở của NASA

Ngày 8/7, Trại hè Khám phá dữ liệu mở 2026 (NASA Open Data Camp 2026) khai mạc tại Trung tâm Hoa Kỳ Hà Nội, mang đến cơ hội để 80 học sinh từ 14 đến 17 tuổi tiếp cận với nguồndữ liệu mở của Cơ quan hàng không và vũ trụ Hoa Kỳ (NASA), đồng thời rèn luyện tư duy khoa học và kỹ năng giải quyết vấn đề dựa trên dữ liệu.

Các đại biểu tham quan tại VCCA 2025. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Robot, AI và drone Make in Vietnam trước cơ hội bứt phá

Không chỉ là diễn đàn khoa học, Hội nghị khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và tự động hóa lần thứ 8 (VCCA 2026) hướng tới mục tiêu kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa các công nghệ chiến lược như robot, AI, drone và tự động hóa thông minh.

Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW.

Khơi thông nguồn lực thể chế để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực bứt phá

Trong kỷ nguyên phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, yêu cầu cấp thiết đặt ra là xây dựng một hệ thống pháp luật thực sự kiến tạo phát triển, nơi thể chế không còn là điểm nghẽn mà trở thành động lực giải phóng mọi nguồn lực, khơi dậy và phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo của con người Việt Nam.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và sứ mệnh dẫn dắt ngành hạt nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Sáng 7/7, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VinAtom) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (26/4/1976-26/4/2026), đánh dấu chặng đường nửa thế kỷ xây dựng, phát triển và cống hiến cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Khách tham quan triển lãm Vietnam ETE & Greenergy Expo 2025.

Sắp diễn ra Triển lãm quốc tế về công nghệ, thiết bị điện và sản phẩm tiết kiệm năng lượng

Triển lãm quốc tế lần thứ 19 về công nghệ, thiết bị điện (Vietnam ETE 2026) và sản phẩm tiết kiệm năng lượng, năng lượng xanh (Greenergy Expo 2026) sẽ diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế ICE Hà Nội từ ngày 7 đến 9/10, kỳ vọng thu hút khoảng 20 nghìn lượt khách tới tham quan, làm việc và kết nối giao thương.

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.