Hiếm có lễ hội văn hóa nào diễn ra trong không gian rộng và thời gian dài như Festival Thăng Long-Hà Nội. Trong 16 ngày, khoảng 30 sự kiện đã được tổ chức tại nhiều địa điểm với nhiều sự kiện lần đầu được tổ chức.
Điển hình như không gian hồ Văn (thuộc di tích Văn Miếu- Quốc Tử Giám) lần đầu trở thành nơi trình diễn nghệ thuật quy mô lớn; lần đầu Lễ hội Múa rối Thủ đô được tổ chức; cũng là lần đầu có tới gần 10 cộng đồng kéo co mang tính chất di sản hội tụ tại Hà Nội, bao gồm cộng đồng kéo co từ nước ngoài… Gần 200.000 lượt khách đã trải nghiệm trực tiếp và gần một triệu lượt tiếp cận qua mạng xã hội.
Chủ thể các di sản được đặt vào trung tâm của hoạt động. Thí dụ như Lễ hội Múa rối Hà Nội với chủ đề “Hà Nội: Hội tụ và lan tỏa tinh hoa dân tộc” quy tụ nhiều phường rối tiêu biểu cùng các nhà hát, đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp như phường rối truyền thống Tế Tiêu, Đào Thục, Nhà hát Múa rối Thăng Long, Nhà hát Múa rối Hải Phòng… với 800 nghệ nhân, nghệ sĩ.
Các đơn vị trình diễn và diễu hành đủ loại hình rối nước, rối que, rối dây, rối nộm, rối ngang, rối mặt nạ... làm nổi bật chiều sâu lịch sử và bản sắc nghệ thuật rối Hà Nội nói riêng, vùng châu thổ Bắc Bộ nói chung. Lễ hội cũng quy tụ hàng loạt di sản văn hóa phi vật thể như hát Chèo tàu, hát múa Ải Lao, hát múa Cửa đình, múa Con đĩ đánh bồng, múa Bài bông, múa Giảo long, múa Cồng chiêng, múa Đèn lồng… Các nghệ sĩ, nghệ nhân được tôn vinh qua màn diễu hành giới thiệu con rối trước khi thể hiện tài năng.
Qua chương trình giao lưu kéo co quy mô lớn, những cộng đồng gìn giữ di sản nhận thấy di sản mình lưu giữ trong suốt những năm qua được cả xã hội trân trọng. Ông Hoàng Văn Tài, đại diện cộng đồng kéo mỏ Xuân Lai (một cách gọi nghi lễ kéo co ở Xuân Lai, xã Đa Phúc, Hà Nội) chia sẻ: “Nghi lễ và trò chơi kéo co ở Xuân Lai được gìn giữ qua nhiều thế kỷ. Được giới thiệu với bạn bè trong nước và quốc tế là niềm vinh dự, tự hào với chúng tôi, là động lực để giữ gìn và phát huy giá trị di sản”.
Bên cạnh tôn vinh di sản, tôn vinh chủ thể gìn giữ di sản, Festival còn mở ra không gian sáng tạo mới, đưa di sản đến gần hơn với công chúng, nhất là giới trẻ. Nhiều chương trình kết hợp yếu tố truyền thống-hiện đại tạo sức hút lớn với các bạn trẻ như: Lễ hội Áo dài Du lịch Hà Nội với điểm nhấn là chương trình diễu hành “Bách hoa bộ hành trên con đường di sản”; hội thảo “Ứng dụng di sản trong sáng tạo”; các workshop thủ công truyền thống…
Các sản phẩm sáng tạo tại sự kiện được kỳ vọng sẽ là sản phẩm đặc trưng của ngành công nghiệp văn hóa. Quá trình tương tác, giao lưu, học hỏi giữa các bên thông qua hoạt động của Festival chính là môi trường để cộng đồng và người dân Thủ đô trở thành những chủ thể sáng tạo, góp phần làm phong phú thêm đời sống văn hóa và nâng cao giá trị di sản. Phó Giáo sư Lê Thị Minh Lý, Ủy viên Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia nhấn mạnh: “Quan điểm của UNESCO về di sản hiện nay là di sản cần được sống trong đời sống đương đại qua sáng tạo”.
Festival Thăng Long-Hà Nội 2025 khẳng định Hà Nội không chỉ giữ được bản sắc nghìn năm, mà còn xây dựng chu kỳ phát triển mới, trở thành trung tâm sáng tạo, hội nhập toàn cầu của khu vực và thế giới. Với chủ đề dự kiến cho năm Festival 2026 là “Tinh hoa Hà Nội-Kết nối toàn cầu”, Festival Thăng Long-Hà Nội sẽ là thương hiệu văn hóa mới của Thủ đô trong giai đoạn tới.
