Chiều 28/5, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội đồng thẩm định Hồ sơ chính sách dự thảo Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh.
Báo cáo tại buổi thẩm định, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) Trần Hữu Linh cho biết, hệ thống pháp luật hiện hành mới chỉ quy định khung đối với hoạt động mua bán hàng hóa qua Sở Giao dịch hàng hóa, trong khi nhiều vấn đề phát sinh trên thực tế chưa được điều chỉnh đầy đủ, đồng bộ. Các quy định hiện còn phân tán ở nhiều luật chuyên ngành như Luật Thương mại, Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Điện lực…, song chưa có cơ chế thống nhất điều chỉnh toàn diện hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh.
Trên cơ sở đó, dự thảo Luật được xây dựng với 5 nhóm chính sách lớn. Trong đó, nhóm chính sách đầu tiên tập trung xác định rõ phạm vi điều chỉnh, nguyên tắc áp dụng pháp luật và mối quan hệ giữa Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh với các luật chuyên ngành khác. Bộ Công thương đề xuất quản lý tổng thể thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh, bao gồm cả giao dịch qua Sở Giao dịch hàng hóa và giao dịch phi tập trung, đồng thời làm rõ cơ chế áp dụng pháp luật đối với hoạt động tất toán bằng tiền hoặc giao nhận hàng hóa thực tế.
Nhóm chính sách thứ hai hướng tới hoàn thiện quy định về sản phẩm, phương thức giao dịch và chủ thể tham gia thị trường theo thông lệ quốc tế. Dự thảo Luật đề xuất bổ sung nhiều loại hợp đồng phái sinh như hợp đồng tương lai, hợp đồng hoán đổi, hợp đồng chênh lệch; đồng thời xây dựng hệ sinh thái đầy đủ cho các chủ thể tham gia thị trường, từ tổ chức vận hành, trung gian hỗ trợ đến nhà đầu tư trực tiếp giao dịch.
Đối với hạ tầng thị trường, Bộ Công thương đề xuất xây dựng mô hình đồng bộ, hiện đại với Trung tâm thanh toán bù trừ độc lập nhằm tăng cường quản trị rủi ro, bảo đảm an toàn hệ thống và giảm phụ thuộc vào hạ tầng giao dịch nước ngoài.
Một điểm đáng chú ý khác là dự thảo Luật hướng tới xây dựng môi trường pháp lý mang tính kiến tạo, phát triển theo hướng phân cấp, phân quyền, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Bộ Công thương đề xuất áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các mô hình Sở Giao dịch chuyên biệt, sản phẩm mới và giải pháp công nghệ mới trong lĩnh vực giao dịch hàng hóa phái sinh...
Góp ý tại buổi thẩm định, dưới góc độ chuyên gia kinh tế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu giá (Bộ Tài chính), đề nghị dự thảo Luật cần làm rõ hơn phạm vi điều chỉnh và địa vị pháp lý của giao dịch hàng hóa phái sinh; đồng thời lượng hóa sâu hơn tác động về chi phí, lợi ích và rủi ro của chính sách. Bên cạnh đó, cần tiếp tục hoàn thiện mô hình hạ tầng thị trường, nhất là cơ chế thanh toán bù trừ, ký quỹ, quản lý dữ liệu và giám sát thị trường; xây dựng lộ trình mở cửa thận trọng, phù hợp với năng lực quản lý và điều kiện thực tiễn của Việt Nam.
Kết luận buổi thẩm định, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, nghiên cứu bổ sung các cơ chế, chính sách riêng về quản trị rủi ro nhằm bảo đảm thị trường giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam phát triển an toàn, ổn định và hiệu quả.
Theo Thứ trưởng, bên cạnh việc kết nối với thị trường phái sinh quốc tế, cần chú trọng xây dựng thị trường hàng hóa phái sinh mang tính đặc thù, phát huy lợi thế của Việt Nam đối với các mặt hàng chủ lực, qua đó hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro biến động giá, hạn chế tình trạng “được mùa mất giá”.
Đồng thời, hồ sơ cần được nâng cao chất lượng, bổ sung, phân tích sâu hơn kinh nghiệm quốc tế và các bài học thực tiễn phù hợp để tham khảo, vận dụng trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách pháp luật tại Việt Nam.
