Vẫn còn tình trạng "quân xanh, quân đỏ", dìm giá tài sản
Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá tài sản trực tuyến do Bộ Công an chủ trì soạn thảo đang được đưa ra lấy ý kiến các cơ quan, đơn vị.
Theo dự thảo Tờ trình của Bộ Công an, ngày 27/6/2024, Quốc hội khóa XV thông qua Luật số 37/2024/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đấu giá tài sản số 01/2016/QH14. Để có cơ sở triển khai thực hiện, ngày 27/12/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 172/2024/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Đấu giá tài sản. Mặc dù Luật đã cơ bản giải quyết cơ bản những vướng mắc, bất cập của Luật Đấu giá tài sản năm 2016, tuy nhiên vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc chưa được giải quyết triệt để liên quan đấu giá tài sản trực tuyến cả về pháp lý, công nghệ và quản lý dữ liệu.
Trên thực tế, nhiều tài sản vẫn được tổ chức đấu giá theo phương thức trực tiếp thủ công, phân tán tại các bộ, ngành, địa phương, chưa có nền tảng thống nhất để quản lý, theo dõi và kiểm soát hoạt động đấu giá trên phạm vi toàn quốc. Hạ tầng này chưa đáp ứng được đồng thời số lượng lớn người truy cập, khả năng tích hợp dữ liệu còn hạn chế, và chưa tương xứng với yêu cầu về an toàn thông tin trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ.
Thêm vào đó, còn thiếu cơ chế bắt buộc hoặc khuyến khích các bộ, ngành, địa phương ưu tiên tổ chức đấu giá tài sản theo hình thức trực tuyến, chưa có quy định bắt buộc về định danh, xác thực danh tính điện tử người tham gia đấu giá, người có tài sản đấu giá, tổ chức hành nghề đấu giá gây khó khăn trong việc xác thực thông tin các bên tham gia đấu giá…
Những khoảng trống pháp lý này dẫn đến nguy cơ các tổ chức, cá nhân sử dụng thông tin, giấy tờ giả mạo để đăng ký tham gia, từ đó trục lợi và gây ra các hành vi tiêu cực như "quân xanh, quân đỏ", dìm giá. Những hành vi tiêu cực này không chỉ làm méo mó các cuộc đấu giá mà còn trực tiếp gây thiệt hại cho tài sản của Nhà nước, vốn là tài sản của toàn dân.
Vì vậy, dự thảo Nghị quyết được xây dựng nhằm đẩy mạnh triển khai đấu giá tài sản trực tuyến toàn trình trên môi trường điện tử; qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường tính công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh trong hoạt động đấu giá. Đồng thời, góp phần thúc đẩy cải cách trong công tác xử lý tài sản, đáp ứng yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng tinh gọn, hiện đại hóa quy trình đấu giá tài sản, tiết kiệm chi phí, thời gian, nhân lực và hạn chế tình trạng tài sản công dôi dư, chậm đưa vào sử dụng.
Tài khoản tham gia đấu giá phải được định danh điện tử mức độ 2
Dự thảo Nghị quyết tập trung 5 nhóm nội dung chính: Ban hành các cơ chế xử lý khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến theo quy định của Luật Đấu giá tài sản; chức năng, cơ chế phối hợp giữa Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống quản lý đấu giá tài sản; yêu cầu về định danh và xác thực điện tử đối với tài khoản trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống quản lý đấu giá tài sản; ban hành danh mục các quy định tại Luật Đấu giá tài sản cần sửa đổi, bổ sung theo Phụ lục kèm theo Nghị quyết này; trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo dự thảo Nghị quyết, thực hiện đấu giá tài sản trực tuyến thông qua Hệ thống quản lý đấu giá tài sản do Bộ Công an xây dựng, quản lý và vận hành hoặc trang thông tin đấu giá trực tuyến đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện kết nối do Bộ Công an quy định và đồng bộ dữ liệu kết quả với Hệ thống quản lý đấu giá tài sản.
Cổng Đấu giá tài sản quốc gia và Hệ thống quản lý đấu giá tài sản tổ chức việc đấu giá tài sản trực tuyến bảo đảm tính kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu về đấu giá tài sản.
Người có tài sản đấu giá, người tham gia đấu giá và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản phải định danh, xác thực tài khoản được sử dụng để thực hiện việc đấu giá tài sản trực tuyến qua nền tảng định danh và xác thực điện tử.
Về yêu cầu tài khoản khi tham gia đấu giá trực tuyến, Bộ Công an đề xuất tài khoản của người có tài sản, người tham gia đấu giá, đấu giá viên và các tổ chức liên quan phải được định danh, xác thực từ mức độ 2 trở lên. Đây là giải pháp để loại bỏ nguy cơ sử dụng giấy tờ giả mạo.
Các loại tài sản bắt buộc phải được đấu giá trực tuyến trên Hệ thống quản lý đấu giá tài sản gồm: Tài sản công tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị; tài sản kết cấu hạ tầng; tài sản đã được xác lập quyền sở hữu toàn dân; tài sản của các dự án sử dụng vốn Nhà nước; quyền sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Làm rõ vai trò của các bộ, ngành và cơ quan trong đấu giá tài sản trực tuyến
Tại phiên họp của Hội đồng thẩm định độc lập dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến, chiều 12/1, các thành viên Hội đồng cơ bản nhất trí với nội dung dự thảo Nghị định. Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng cơ quan chủ trì soạn thảo cần làm rõ vai trò của các bộ, ngành và cơ quan trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến; cân nhắc việc đấu giá tài sản liên quan tài sản của quốc phòng và an ninh theo hình thức trực tuyến. Để bảo đảm việc chia sẻ, kết nối được thống nhất, liên thông "đúng, đủ, sạch, sống” trên Hệ thống quản lý đấu giá tài sản do Bộ Công an xây dựng cần phải có quy định cụ thể về dữ liệu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống liên quan...
Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Tư pháp Nguyễn Thanh Tú đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ sự cần thiết ban hành Nghị quyết của Chính phủ về việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong triển khai đấu giá tài sản trực tuyến theo quy định của Luật Đấu giá tài sản; cân nhắc phạm vi quy định để bảo đảm tính khả thi của dự thảo Nghị quyết với Thông báo kết luận số 44-TB/TGV ngày 12/9/2025 của Tổ Giúp việc Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Thứ trưởng nêu rõ, Điều 5 dự thảo Nghị quyết quy định “Bộ trưởng Tư pháp có trách nhiệm rà soát, đề xuất cấp có thẩm quyền để sửa đổi, bổ sung Luật Đấu giá tài sản cho phù hợp với quy định tại Nghị quyết này” là không phù hợp. Do đó, cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiên cứu, xây dựng phụ lục dự kiến các điều luật cần sửa đổi, bổ sung trong Luật Đấu giá tài sản gửi kèm dự thảo Nghị quyết này.
Ngoài ra, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Tú đề nghị, cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý một số điều khoản để bảo đảm quyền con người, quyền công dân; giải trình thêm về vấn đề nguồn lực triển khai thực hiện; rà soát bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật, đặc biệt là Luật Đấu giá tài sản, Luật Quản lý, sử dụng tài sản công để hoàn thiện dự thảo Nghị quyết
