Thực hiện dân chủ ở cơ sở trên không gian mạng

Thứ Ba, ngày 08/09/2026 - 07:05

Lớp tập huấn việc thực hiện Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở và các nghị định liên quan do thành phố Hà Nội tổ chức. (Ảnh: Tiến sĩ HOÀNG THU TRANG)

Thực tiễn triển khai thi hành Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở năm 2022 cho thấy, về cơ bản, quyền dân chủ của công dân được bảo đảm đúng phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”; góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của cấp ủy, quản lý, điều hành của chính quyền các cấp, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và tăng cường niềm tin, sự gắn bó mật thiết của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.

Trước tình hình phát triển nhanh của khoa học-công nghệ và các lĩnh vực đời sống xã hội, thực tiễn cũng phát sinh một số vấn đề rất đáng lưu ý mà luật chưa có quy định để điều chỉnh, nhất là về thực hiện dân chủ trên nền tảng số, về quản lý và xử lý các hoạt động lợi dụng dân chủ trên không gian mạng gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ; tình trạng vu khống, xuyên tạc, bịa đặt xúc phạm uy tín, danh dự của tổ chức, cá nhân… gây ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội. Hiện nay, việc ứng dụng các nền tảng số nhằm phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và nâng cao hiệu quả tương tác giữa cơ quan quản lý nhà nước với công dân vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Những cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đặt ra yêu cầu phải sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở. Để kịp thời trình Quốc hội khóa XVI dự án luật tại kỳ họp thứ 2 (tháng 10/2026), Bộ Nội vụ cho biết, Chính phủ đã nhất trí báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung vào chương trình xây dựng luật năm 2026.

Dự thảo luật quy định việc ứng dụng khoa học, công nghệ để thực hiện dân chủ ở cơ sở trên nền tảng số, dữ liệu mở, tương tác trực tuyến nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng thực hành dân chủ, phát triển dữ liệu mở và tăng cường tương tác trực tuyến giữa chính quyền với Nhân dân là giải pháp đột phá.

Tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số nghị quyết, chỉ thị của Bộ Chính trị ngày 3/9 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ: Phải coi không gian mạng là địa bàn trọng yếu của công tác tư tưởng và là kênh lắng nghe Nhân dân. Phải phân biệt băn khoăn, phản biện, thông tin chưa đầy đủ với tin giả, xuyên tạc, thao túng có tổ chức; không quy chụp ý kiến khác biệt; không để thông tin giả mạo, độc hại, lệch chuẩn dẫn dắt. Mỗi vấn đề lớn phải có đầu mối cung cấp thông tin, xử lý từ sớm. Chú trọng giúp thế hệ trẻ nhận diện, kiểm chứng, tự bảo vệ trước thông tin sai lệch, thao túng tâm lý, cảm xúc. Không để bức xúc thực tế và khoảng trống thông tin làm xói mòn niềm tin.

Quán triệt tinh thần nêu trên, việc mở rộng dân chủ ở cơ sở hiện nay phải được cụ thể hóa rõ nét trên nguyên tắc kết hợp dân chủ-kỷ cương-pháp quyền. Việc đưa các công cụ số vào khuôn khổ pháp luật sẽ xác định rõ trách nhiệm, quy trình vận hành, vừa bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ bí mật nhà nước và thông tin cá nhân, vừa ngăn chặn các hành vi lợi dụng không gian mạng để vi phạm pháp luật, bảo đảm dân chủ gắn liền với kỷ cương, kỷ luật, pháp luật.

Thời gian qua, Quốc hội sửa đổi, bổ sung và ban hành nhiều luật theo hướng mở rộng dân chủ, tăng cường công khai, minh bạch. Ban soạn thảo cần tập trung rà soát các luật: Tiếp cận thông tin; An ninh mạng; Dữ liệu; Bảo vệ dữ liệu cá nhân; Chuyển đổi số… để đề xuất sửa đổi, bổ sung phù hợp trong Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu thực tiễn về chuyển đổi.

Nội dung quan trọng nữa là cần sớm nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá và bộ quy trình thực hiện dân chủ ở cơ sở trên nền tảng số. Đây phải được xem là giải pháp nền tảng để chuyển hóa quyền làm chủ của Nhân dân từ nguyên tắc chính trị-pháp lý thành cơ chế vận hành hiện đại, thực chất, đồng bộ và hiệu quả trên phạm vi toàn quốc. Khắc phục triệt để tình trạng đánh giá hình thức, định tính bằng việc xác lập các chỉ số đo lường chuẩn hóa, minh bạch, tạo căn cứ pháp lý vững chắc cho công tác kiểm tra, giám sát và quy trách nhiệm; bảo đảm giá trị pháp lý, tính xác thực và an toàn thông tin cho các hoạt động “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” trực tuyến thông qua hệ thống định danh điện tử.

VĨNH KHANG