Điều kiện địa lý cùng mật độ dân số của Việt Nam được xác định là rất thuận lợi để tạo dựng không gian kinh tế tầm thấp và phát huy các lợi thế sẵn có. Khi giao thông đường bộ tại các đô thị đang gặp áp lực lớn và sản xuất nông nghiệp tập trung ngày càng mở rộng, đây chính là mảnh đất màu mỡ mở ra hàng loạt cơ hội cũng như dư địa rất lớn cho các giải pháp kinh tế tầm thấp.
Cần nhìn nhận kinh tế tầm thấp như một không gian kinh tế vận hành dựa trên các hoạt động bay ở độ cao thấp, tích hợp đa ngành nghề từ chế tạo thiết bị bay, hạ tầng mặt đất, dịch vụ vận hành đến các dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật và bảo hiểm. Tại Việt Nam, kinh tế tầm thấp cho thấy tiềm năng ứng dụng to lớn trong đa dạng các lĩnh vực, tiêu biểu như nông nghiệp thông minh, công nghiệp và phát triển hạ tầng, công tác trinh sát, cứu hộ cũng như dịch vụ giao hàng tự động.
Đối mặt nhiều thách thức
Sự bùng nổ của khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và mạng tốc độ cao đang tạo đà vững chắc cho kinh tế tầm thấp phát triển trên quy mô toàn cầu. Viện Nghiên cứu Ngân hàng Hoa Kỳ dự báo, quy mô thị trường này sẽ tăng trưởng vượt bậc, nhảy vọt từ 4,6 tỷ USD (năm 2024) lên mức kỷ lục 210 tỷ USD vào năm 2045.
Tại Việt Nam, hệ sinh thái kinh tế tầm thấp đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình ứng dụng đơn lẻ sang cấu trúc chuỗi giá trị tích hợp, tạo tiền đề cho việc hình thành các liên minh công nghệ. Tiêu biểu là sự ra mắt của Liên minh Kinh tế tầm thấp Việt Nam (LAEP) vào tháng 10/2025, dưới sự đồng sáng lập của Tập đoàn FPT, VinaCapital và Mạng lưới UAV Việt Nam. LAEP đóng vai trò kết nối xuyên suốt các nguồn lực, bao quát từ khâu nghiên cứu và phát triển (R&D) đến sản xuất phần cứng và vận hành hệ thống quản lý bay.
Tuy nhiên, kinh tế tầm thấp Việt Nam vẫn đang đối diện không ít thách thức. Một rào cản lớn đến từ quy định quản lý nghiêm ngặt và thủ tục hành chính kéo dài. Mọi hoạt động bay thương mại hay thử nghiệm đều phải xin phép Bộ Quốc phòng, quy trình cấp phép được thực hiện thủ công, yêu cầu tọa độ bay cố định nghiêm ngặt.
Thí dụ, về thời gian cấp phép bay, Trung Quốc chỉ mất vài phút qua nền tảng đám mây, Mỹ thì gần như tức thời trong vùng không lưu xác định trước, trong khi Việt Nam thường kéo dài vài ngày. Điều này ảnh hưởng đến tính linh hoạt, tức thời của các dịch vụ giao hàng thương mại hay cứu hộ khẩn cấp.
Bên cạnh đó, sự chưa đồng bộ trong hạ tầng kỹ thuật và công nghệ thông tin cũng đang là một rào cản. Việc chưa triển khai hệ thống quản lý lưu thông tầm thấp (UTM) số hóa đã làm hạn chế năng lực giám sát tự động, trong khi mạng 5G hiện tại chưa đủ mạnh để phủ sóng tối ưu cho vùng không gian này.
Về hạ tầng vật lý, các hạng mục thiết yếu như bến đỗ hay trạm sạc cho các phương tiện bay thế hệ mới vẫn vắng bóng trong quy hoạch đô thị. Việt Nam đang phải đối diện với bài toán về thiếu hụt nguồn nhân lực chất lượng cao, bao gồm nhân sự vận hành, kỹ sư thiết kế phần mềm cốt lõi và các chuyên gia phân tích dữ liệu không gian.
Khơi thông nguồn lực
Tiềm năng của kinh tế tầm thấp là rất lớn, nhưng chúng ta lại chưa có đủ công cụ để khai thác. Những nút thắt về cơ chế hay hạ tầng chưa bảo đảm đang là trở ngại của các doanh nghiệp. Vì vậy, đã đến lúc cần những quyết sách mang tính đột phá để tháo gỡ khó khăn. Dù được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn cho nền kinh tế, kinh tế tầm thấp tại Việt Nam hiện đang gặp khó khăn bởi hành lang pháp lý chưa hoàn thiện.
Để khơi thông nguồn lực này, cơ quan quản lý cần áp dụng tư duy cởi mở hơn, chuyển trọng tâm từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Doanh nghiệp cần những “vùng trời mở” (Free-fly zones) làm bệ phóng thử nghiệm sáng tạo. Đồng thời, các quy định pháp luật mới cần mang tư duy “kiến tạo”, kết hợp với việc số hóa triệt để quy trình cấp phép qua Cổng Dịch vụ công Quốc gia.
Bên cạnh thể chế, việc đẩy mạnh đầu tư vào hạ tầng số và hạ tầng vật lý tầm thấp cũng mang tính cấp thiết nhằm kiến tạo một hệ sinh thái hoàn chỉnh. Các nhiệm vụ trọng tâm giai đoạn này bao gồm: nhanh chóng thiết lập hệ thống không lưu số hóa quốc gia; chú trọng phát triển hạ tầng viễn thông, tối ưu hóa kết nối mạng 5G cho không gian tầm thấp; triển khai quy hoạch đô thị tích hợp, nhất là khẩn trương bổ sung mạng lưới bãi đáp dành cho phương tiện bay cất hạ cánh thẳng đứng (Vertiport) tại các địa phương có lợi thế chiến lược.
Tiếp đó, cần khẩn trương áp dụng cơ chế Sandbox vào việc thí điểm phát triển kinh tế tầm thấp. Mô hình này sẽ tạo hành lang an toàn để doanh nghiệp thử nghiệm các dịch vụ mới trong khuôn khổ không gian và thời gian được kiểm soát trước khi xem xét nhân rộng. Giai đoạn đầu, nên ưu tiên ứng dụng trong các lĩnh vực trọng điểm như giao hàng công nghệ cao hoặc vận chuyển y tế khẩn cấp.
Cuối cùng, một hệ sinh thái không thể vận hành nếu thiếu đi yếu tố con người. Một chiến lược đào tạo nhân lực bài bản, bắt tay chặt chẽ với các đối tác quốc tế để cấp chứng chỉ bay và chứng chỉ nghề chuyên biệt, chính là mảnh ghép quyết định để nền kinh tế tầm thấp Việt Nam thật sự cất cánh.
Kinh tế tầm thấp đang mở ra một không gian phát triển đầy hứa hẹn. Dù còn đối mặt với khó khăn, đây được xem là lĩnh vực mới giúp Việt Nam có thể đi tắt đón đầu và tranh thủ cơ hội vàng để phát triển. Sự vươn lên của lĩnh vực này sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, qua đó kiến tạo bệ phóng mới cho mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững của đất nước.
![[Video] Vốn FDI vào Việt Nam tăng 76,4%, vốn thực hiện cao nhất 5 năm](https://cdn.nhandan.vn/images/AFGUXNWdXbQ2IMTKAyr7cnXtgds9B1pQsC_9omkdrH5atxEpXRM9cS93N1b9Bv-T/3.png.avif)
