Thời điểm vàng để thúc đẩy nền kinh tế tầm thấp

Kinh tế tầm thấp (LAE) không chỉ là một ngành mới, mà là bệ phóng chiến lược để Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển dựa trên công nghệ cao.

UAV được nhiều người dân quan tâm tại Triển lãm kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. Ảnh: NGUYỆT ANH
UAV được nhiều người dân quan tâm tại Triển lãm kỷ niệm 80 năm Quốc khánh 2/9. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tại Diễn đàn quốc tế Kinh tế Tầm thấp Việt Nam 2025, hành trình gần 15 năm của Công ty Gremsy đã thu hút nhiều sự quan tâm. Từ một start-up trong nước, Gremsy đã vươn lên trở thành một trong những nhà sản xuất gimbal và payload - các thiết bị liên quan đến máy bay không người lái (drone/UAV) hàng đầu thế giới.

Trong một bối cảnh hoàn toàn mới, câu chuyện của Gremsy không còn đơn thuần là một mô hình khởi nghiệp công nghệ thành công. Nó là minh chứng cho tiềm lực ngày càng lớn của Việt Nam trong nền kinh tế tầm thấp. Đây là một không gian kinh tế mới của thế kỷ 21, được dự báo đạt quy mô 9.000 tỷ USD vào năm 2050.

Định hình nền tảng của nền kinh tế tầm thấp

Ông Đặng Văn Ngữ, Phó Tổng Giám đốc Gremsy và Giám đốc Điều hành Gremsy Solutions cho biết, tháng 11 năm nay, doanh nghiệp đã chính thức khởi công Nhà máy nghiên cứu, chế tạo, sản xuất module camera thế hệ mới tại Khu công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là thành tựu rất có ý nghĩa của doanh nghiệp này sau 15 năm qua. Nhà máy cũng là bước đệm để doanh nghiệp Việt Nam làm chủ chuỗi cung ứng, không chỉ là sản xuất đơn thuần.

Theo ông Ngữ, Việt Nam với lợi thế địa chính trị, chính sách khuyến khích đổi mới sáng tạo, lực lượng lao động trẻ và năng động đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm LAE của khu vực và thế giới.

Ỏ góc nhìn chuyên gia, TS Nguyễn Thành, Viện Khoa học Bưu điện cho rằng, nếu hơn 10 năm trước, UAV vẫn còn được xem như thiết bị giải trí hoặc phục vụ các mục đích đặc thù, thì hiện nay, nó đã trở thành “hạ tầng mới” của các ngành kinh tế. Hình ảnh drone hỗ trợ cứu hộ cứu nạn, giám sát cháy rừng, khảo sát công trình, quản lý nông nghiệp hay thậm chí tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát các hệ thống an ninh quốc gia đã trở nên quen thuộc tại nhiều nước.

Trong bức tranh đó, Việt Nam xuất hiện như một nhà cung ứng công nghệ uy tín. Bên cạnh Gremsy, các công ty Việt Nam như Viettel High Tech, PhenikaaX, Saolatek, Horus, HTI Group… đã làm chủ nhiều công nghệ nền tảng: Từ khung có cánh VTOL, gimbal, cảm biến, module 4G/5G, cho đến các giải pháp trí tuệ nhân tạo và công nghệ nhúng trên drone.

Không chỉ dừng lại ở thiết bị, Việt Nam còn bước vào các công nghệ lõi như xử lý ảnh/video tại chỗ (Edge Computing), tích hợp AI để nhận dạng thông minh, Hệ thống radar tầm thấp tự chủ do PTIT phát triển, Hệ thống quản lý không phận tầm thấp (UTM), Mạng viễn thông 4G/5G phủ khắp, tạo nền tảng quản lý UAV hợp pháp theo thời gian thật.

“Các quốc gia muốn phát triển kinh tế tầm thấp buộc phải làm chủ các công nghệ này. Việt Nam, khác biệt với nhiều nước đang phát triển, đã có lực lượng doanh nghiệp nội địa chủ động tham gia sâu vào chuỗi giá trị, từ chế tạo phần cứng, phần mềm đến tích hợp hệ thống. Việt Nam không còn đơn thuần là người đi theo, mà đã cùng tham gia định hình ngành công nghiệp UAV khu vực”, TS Nguyễn Thành khẳng định.

“Vùng trời mới” của Việt Nam

Theo các chuyên gia, kinh tế tầm thấp là toàn bộ hoạt động kinh tế diễn ra trong không gian dưới 1.000 m, có thể mở rộng đến 5.000 m tùy nhu cầu mỗi quốc gia. Mô hình này tận dụng công nghệ bay có và không người lái cùng mạng thông minh tầm thấp để phát triển hạ tầng, sản xuất phương tiện, dịch vụ và bảo đảm an toàn bay. Trọng tâm là ứng dụng UAV và các công nghệ liên quan trong nông nghiệp, logistics, giám sát môi trường, giao thông, truyền thông và giải trí.

Theo ông Trần Anh Tuấn, CEO Công ty Mạng lưới Hàng không, Vũ trụ và Thiết bị bay không người lái Việt Nam, nếu coi nền kinh tế số là bước chuyển đầu tiên của thế kỷ 21, thì LAE được ví như “vùng trời mới” mở ra những ngành công nghiệp chưa từng có trước đây như logistics tầm thấp, giám sát hạ tầng, nông nghiệp chính xác cao, du lịch và dịch vụ số mới, hỗ trợ quốc phòng - an ninh và quản lý đô thị thông minh.

Chỉ tính riêng ngành hàng không tầm thấp được định giá đạt khoảng 700 tỷ USD vào năm 2035. Tại Việt Nam, tiềm năng của kinh tế tầm thấp được đánh giá có thể đạt 10 tỷ USD.

Tốc độ đô thị hóa nhanh, địa hình phân mảnh, khí hậu diễn biến phức tạp và nhu cầu chuyển đổi số mạnh mẽ tạo ra nhiều kịch bản ứng dụng cho Việt Nam mà các quốc gia khác không có. Chỉ riêng lĩnh vực nông nghiệp, việc sử dụng UAV đã chứng minh hiệu quả gấp hàng chục lần phương pháp truyền thống; trong cứu hộ - cứu nạn, UAV giúp giảm tới 90% thời gian tìm kiếm và bảo vệ an toàn lực lượng chức năng.

“Khi những giá trị này được thúc đẩy bằng hệ thống quản lý đồng bộ, kinh tế tầm thấp sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam”, ông Trần Anh Tuấn nói.

Việt Nam hiện sở hữu hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ nội địa mạnh, với những đơn vị làm chủ gimbal và payload như Gremsy, UAV khung có cánh và VTOL như Horus, Saolatek, cùng nhiều doanh nghiệp hoạt động trong radar tầm thấp, AI thị giác và xử lý dữ liệu như PTIT, PhenikaaX hay Realtime Robotics.

Việt Nam còn sở hữu lực lượng lao động trẻ, năng động và có trình độ, lợi thế mà Nhật Bản, Hàn Quốc hay Singapore đang dần thiếu. Hạ tầng viễn thông 4G/5G phủ rộng cũng cho phép quản lý UAV theo thời gian thật trên quy mô toàn quốc.

Bên cạnh đó, nhu cầu ứng dụng UAV trong nông nghiệp, năng lượng, xây dựng hay cứu hộ - cứu nạn ở Việt Nam rất lớn, cao hơn nhiều thị trường khác. Các cơ quan chức năng cũng đang thúc đẩy chuẩn hóa UTM, xây dựng hành lang pháp lý, quy hoạch không phận tầm thấp và thử nghiệm các mô hình bay để đáp ứng nhu cầu này.

TS Nguyễn Thành cho rằng, kinh tế tầm thấp vẫn gặp nhiều điểm nghẽn, chủ yếu do thiếu khung pháp lý phù hợp trong khi hoạt động UAV ngày càng đa dạng và phức tạp. UAV phi pháp gia tăng nhanh, khó kiểm soát, lực lượng quản lý chưa có mô hình thống nhất, cơ chế cấp phép bay theo thời gian thật còn thiếu. Việt Nam cũng chưa có radar tầm thấp để phát hiện UAV không đăng ký, chưa có quy định rõ về chế tài, vùng cấm, vùng hạn chế hay vùng được phép bay.

Vì vậy, ông đề xuất thành lập “Cảnh sát giao thông đường không” để quản lý không phận tầm thấp. “Mô hình hệ thống quản lý quốc gia phải bao gồm: Trung tâm điều khiển xử lý thông tin, phân hệ quản lý UAV hợp pháp qua mạng 4G/5G (đăng ký, mã định danh điện tử, khai báo lịch bay), phân hệ phát hiện UAV phi pháp bằng radar tầm thấp, hệ thống chế áp UAV để bảo vệ các khu vực quan trọng, hệ thống UTM kết nối đa cơ quan, đa nền tảng”.

Từ năng lực doanh nghiệp như Gremsy, Horus, PhenikaaX…, đến sự chủ động của cơ quan nghiên cứu và viễn thông, cho đến nhu cầu lớn từ thị trường nội địa, Việt Nam đang bước vào giai đoạn vàng để trở thành quốc gia dẫn dắt kinh tế tầm thấp tại khu vực.

Có thể bạn quan tâm

Tạo sức hút cho ẩm thực dân gian

Ẩm thực dân gian là một phân khúc giàu tiềm năng trong lĩnh vực kinh doanh ẩm thực. Việt Nam có một nền ẩm thực phong phú, đặc sắc, trong đó nhiều món ăn được chế biến từ nguyên liệu thuần tự nhiên. Điều này lại đang phù hợp với xu hướng "eat clean" - tức ăn sạch, ăn thuần tự nhiên đang được nhiều người lựa chọn hiện nay. Tuy nhiên, khi lựa chọn ẩm thực dân gian, người kinh doanh không thể chỉ dừng lại ở bài toán kinh tế.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tận dụng các ưu đãi từ FTA giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng và sức cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng không gian phát triển từ hội nhập

Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 đối tác, song chỉ 21,6% số doanh nghiệp cho biết hiểu rõ hoặc rất rõ về các FTA. Điều này cho thấy, dư địa nâng cao hiệu quả tận dụng và thực thi FTA còn lớn.

Chủ đề Xây dựng mô hình phát triển mới thu hút nhiều ý kiến tại hội thảo.

Kỳ vọng mô hình mới khơi sức mạnh nội sinh

Mô hình phát triển mới phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và sự ổn định xã hội phải trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm chủ các công nghệ để phát triển. Ảnh: NAM HẢI

Kinh tế số trước ngưỡng tăng trưởng mới

Kinh tế số đóng góp 14,02% GDP năm 2025, nhưng mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 30%. Để thu hẹp khoảng cách này, Việt Nam cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

GS, TS Nguyễn Văn Nội (đứng giữa) cùng với sinh viên trong phòng thí nghiệm.

Tạo mắt xích nối nghiên cứu với thị trường

Việc hình thành các phòng thí nghiệm (PTN) trọng điểm, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược được kỳ vọng tạo hạ tầng kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định đến thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và từng bước tăng cường tự chủ công nghệ quốc gia.

Trong giai đoạn tuần đầu tháng 8, tỷ giá có xu hướng giảm. Ảnh: NAM ANH

Tỷ giá hạ nhiệt, áp lực USD giảm

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép, tỷ giá USD/VND đang hạ nhiệt nhờ nguồn cung ngoại tệ cải thiện, chênh lệch lãi suất và dư địa điều hành chính sách. Các yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Chấp nhận thực tế, thay đổi thói quen

VN-Index khởi đầu tháng 5 ở mức hơn 1.850 điểm và kết thúc tháng ở mức hơn 1.860 điểm. Diễn biến của thị trường chứng khoán (TTCK) trong tháng 5/2026 khá cân bằng khi cơ hội song hành với rủi ro và không hề có hiệu ứng “Sell in May” (bán vào tháng 5).

Hiệu ứng từ lễ hội nông sản

Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk diễn ra từ ngày 15/8 đến 2/9, bắt đầu từ cuối tuần qua đã ghi nhận sự bùng nổ về số lượng người tham gia. Các khách sạn khu vực phường Buôn Ma Thuột cũng như các phường lân cận đều cháy phòng, đường phố đông đúc người và... xe bán tải chở sầu riêng.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Sau chỉ đạo, thị trường đã ghi nhận làn sóng điều chỉnh lãi suất cho vay với mức giảm từ 0,5-2,5% so năm trước. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hỗ trợ nền kinh tế bằng chi phí vốn

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay trong bối cảnh chi phí vốn còn cao đặt ngành ngân hàng trước bài toán nan giải. Tuy nhiên, với nền tảng lợi nhuận tích cực cùng những thành quả về số hóa và nâng cao năng suất, đã đến lúc các ngân hàng chuyển hóa dư địa này thành chi phí vốn thấp hơn cho nền kinh tế.

Dây chuyền ứng dụng giải pháp A.I VISION sắp xếp và phân loại sản phẩm của Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông. Ảnh: NAM HẢI

Phân bổ nguồn lực hiệu quả để thúc đẩy năng suất

Việt Nam có tỷ lệ đầu tư khoảng 32% GDP nhưng tăng trưởng năng suất lao động chỉ khoảng 0,9%. Hiệu quả phân bổ và khả năng hấp thụ nguồn lực đang trở thành yếu tố quyết định chuyển hóa tiềm lực thành năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Không được kèm sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngăn chặn “bán kèm” sản phẩm theo dịch vụ ngân hàng

Dù đã có quy định cấm ngân hàng gắn bảo hiểm không bắt buộc với khoản vay, chế tài xử phạt cũng lên tới 500 triệu đồng, nhưng tình trạng “bia kèm lạc” vẫn tiếp tục được các đại biểu Quốc hội cảnh báo và đề nghị có biện pháp ngăn chặn hiệu quả hơn.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Đi ngang nhưng biến động mạnh

Các biến động cực mạnh trong ngắn hạn của VN-Index cùng một số cổ phiếu (CP) sẽ là thách thức cực lớn cho các nhà đầu tư (NĐT) muốn tìm kiếm lợi nhuận, hoặc đơn thuần chỉ là bảo vệ tài sản.

Sau giảm giá, khuyến mãi

Giảm giá, khuyến mãi có thể là công cụ hữu hiệu để thu hút khách hàng, mở rộng thị phần, nhưng nếu sử dụng tràn lan sẽ khiến các doanh nghiệp (DN) hao tổn nguồn lực. Chính vì vậy, nhiều DN bán lẻ đã bắt đầu cân nhắc kiểm soát việc giảm giá, đồng thời gia tăng những tiện ích khác nhằm giữ chân khách hàng.

Đơn vị thi công lắp đặt 25.000 tấn thép tại Nhà ga T2 Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc.

Lắp 25.000 tấn thép, dựng cánh “Phượng hoàng lửa” Nhà ga T2 Phú Quốc

Khởi động từ giữa tháng 9/2025, dự án mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc của Tập đoàn Sun Group có tổng mức đầu tư khoảng 22.000 tỷ đồng. Được xác định là dự án trọng điểm chuẩn bị chào đón Tuần lễ cấp cao APEC 2027, nhiệm vụ chính trị đối ngoại đặc biệt và tạo động lực phát triển lâu dài cho Phú Quốc, dự án đang chạy đua với tốc độ thi công chưa từng có trong lịch sử hàng không Việt Nam.

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng các kênh vốn cho tăng trưởng

Với nhu cầu vốn lên tới 38,5 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Các nhóm thiết bị điện tử, bán dẫn... tiếp tục được miễn trừ khi xuất khẩu sang Mỹ. Ảnh: HẢI NAM

Chủ động ứng phó với thuế mới của Mỹ

Việc Mỹ áp thuế bổ sung theo Điều 301 không chỉ tạo sức ép lên hoạt động xuất khẩu mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam.

Cánh đồng điện gió ở Bạc Liêu. Ảnh: VŨ ANH TUẤN

Điện gió ngoài khơi cho kinh tế biển

Nghị quyết số 20-NQ/TW đã xác định phát triển mạnh năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới là một trong những trụ cột để xây dựng quốc gia biển mạnh. Điện gió ngoài khơi đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ một nguồn điện sạch thành động lực phát triển của cả một ngành công nghiệp biển.

Giải mã nhân tố trẻ

Ngày càng nhiều nhân sự trẻ tuổi, sinh từ sau năm 2000, xuất hiện tại các vị trí lãnh đạo chủ chốt của doanh nghiệp (DN) niêm yết. Đây có thể xem là một chỉ báo quan trọng cho chiến lược phát triển của DN trong những năm tới.

“Menu” chạy bộ

Có thể ví cơ cấu các giải chạy bộ hiện nay giống như menu (thực đơn) của một nhà hàng sang trọng. Ở đó vừa có các món phổ thông, vừa có các món thịnh soạn kiểu “signature” (dấu ấn) hay “chef recommended” (bếp trưởng gợi ý) và menu này đang phong phú hơn bao giờ hết.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.