Đây là yêu cầu cấp thiết nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Trung ương, là đòn bẩy chiến lược để thành phố khẳng định vai trò đầu tàu, hạt nhân kết nối quá trình chuyển đổi số và phát triển bền vững trong bối cảnh mới.
Bước đi chiến lược từ nền tảng vững chắc
Đầu năm 2026, Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ đã ban hành Quyết định số 323/QĐ- UBND phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh thành phố Cần Thơ giai đoạn 2026- 2030, tầm nhìn đến năm 2040. Đề án tập trung vào việc hiện đại hóa hạ tầng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong điều hành, quản lý, phục vụ người dân và doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu kép là chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.
Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Nguyễn Minh Hoàng cho biết: Ngoài đề án chính, sở đã tham mưu ban hành đồng bộ các văn bản chiến lược, kế hoạch hành động và thành lập Hội đồng Điều phối phát triển đô thị thông minh. Đáng chú ý, Cần Thơ là một trong hai thành phố trực thuộc Trung ương đầu tiên thành lập Hội đồng Điều phối phát triển đô thị thông minh theo Nghị định số 269/2025/ NĐ-CP của Chính phủ.
Theo Bộ tiêu chí đô thị thông minh bền vững của Bộ Xây dựng, Cần Thơ hiện đã hoàn thành 3/16 tiêu chí, gồm: Hệ thống tiếp nhận phản ánh trực tuyến; công trình công cộng bảo đảm tiếp cận cho người khuyết tật; xử lý nước thải đạt chuẩn. Thành phố đang tích cực triển khai 8/16 tiêu chí cấp độ 1, bao gồm những lĩnh vực then chốt như: Quy hoạch đô thị trên nền tảng GIS (hệ thống thông tin địa lý); giám sát trật tự an toàn giao thông theo thời gian thực; quản lý mạng lưới nước thông minh; phân loại rác tại nguồn; hồ sơ sức khỏe điện tử hợp nhất; tài khoản thanh toán điện tử; hệ thống camera an ninh và thiết lập cơ sở dữ liệu GIS.
Mục tiêu giai đoạn 2026- 2030 của thành phố là hoàn thành các tiêu chí đô thị thông minh cấp độ 1, phấn đấu nâng cao một số tiêu chí trọng tâm đạt cấp độ 2 trở lên, hoàn thiện các nhiệm vụ đang dang dở. Để hiện thực hóa điều này, thành phố đã đề ra 59 nhiệm vụ, dự án cụ thể, có sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho các sở, ngành và địa phương. Giai đoạn 2026-2027 sẽ ưu tiên thực hiện 21 nhiệm vụ dự án trọng tâm, trong đó xây dựng nền tảng cốt lõi là ưu tiên hàng đầu, bao gồm: Khung kiến trúc công nghệ thông tin và truyền thông, cơ sở dữ liệu đô thị, hạ tầng đổi mới sáng tạo, quy hoạch quản lý xây dựng đô thị thông minh và an toàn, an ninh thông tin. Nổi bật là việc ứng dụng hệ sinh thái AI Agent (tác nhân trí tuệ nhân tạo) để hỗ trợ vận hành hạ tầng kỹ thuật, tập trung giải quyết các “điểm nghẽn” đô thị như quản lý nước, kiểm soát ngập, cảnh báo rủi ro, giao thông thông minh và xử lý rác thải thông minh.
Hoạt động chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên địa bàn. Trong lĩnh vực y tế, tính đến tháng 4/2026, 100% số cơ sở y tế đã liên thông sổ sức khỏe điện tử trên VNeID; triển khai khám, chữa bệnh bằng căn cước công dân hoặc VNeID và áp dụng hồ sơ bệnh án điện tử, hướng tới mục tiêu bao phủ hồ sơ sức khỏe điện tử cho hơn 95% số dân. Trong lĩnh vực đất đai, Cần Thơ đang số hóa 1,2 triệu thửa đất, còn khoảng 800.000 thửa đất chưa có đầy đủ thông tin, Sở Tài nguyên và Môi trường đang tiếp tục cập nhật và số hóa để phục vụ điều hành đô thị thông minh.
Tập trung nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn
Phát triển đô thị thông minh là lĩnh vực mới, phức tạp, hiện đang trong giai đoạn vừa thí điểm vừa triển khai thực hiện, còn nhiều nội dung chưa được quy định, hướng dẫn cụ thể, gây khó khăn trong triển khai thực hiện. Việc kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa địa phương với bộ, ngành Trung ương chưa có quy định cụ thể, dẫn tới bất cập trong xác định trách nhiệm và quy trình thực hiện. Hiện tại, cơ sở dữ liệu dùng chung của thành phố đang trong quá trình xây dựng hoàn thiện. Tuy nhiên, việc tích hợp, khai thác các dữ liệu liên ngành chưa có hướng dẫn cụ thể, đặc biệt là chưa ban hành quy chế phối hợp xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung của thành phố nên một số sở, ngành còn lúng túng trong triển khai.
Hơn nữa, khối lượng dữ liệu rất lớn, phân tán ở nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, cần thời gian dài và nguồn lực đáng kể để số hóa, chuẩn hóa, đồng bộ và cập nhật thường xuyên vào kho dữ liệu dùng chung. Việc bố trí kinh phí còn hạn chế, thành phố chưa có cơ chế đặc thù về các chính sách hợp tác công-tư trong phát triển đô thị thông minh để kêu gọi đầu tư. Nguồn nhân lực chuyên sâu phục vụ phát triển đô thị thông minh, chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo còn thiếu.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Văn Bình, Phó Giám đốc Viettel (Tập đoàn Công nghiệp- Viễn thông quân đội) chi nhánh Cần Thơ khuyến nghị: Thành phố nên tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung. Cơ sở dữ liệu là nền tảng, là trung tâm để tích hợp xây dựng và phát triển các ứng dụng trên cùng một nền tảng, tránh trùng lặp, phân tán và lãng phí nguồn lực; trong đó, dữ liệu dân cư và dữ liệu đất đai đóng vai trò quan trọng cần ưu tiên làm sạch, chuẩn hóa để kết nối với những lĩnh vực khác trong xây dựng các ứng dụng phục vụ điều hành đô thị thông minh.
Đồng chí Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ nhấn mạnh: Phát triển đô thị thông minh là bộ phận không thể tách rời trong tiến trình chuyển đổi số của thành phố. Các sở, ngành và chính quyền các cấp cần mạnh dạn đề xuất các sáng kiến, dự án về cơ sở dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực; xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm cần thực hiện và thời gian hoàn thành cụ thể. Thành phố cam kết sẵn sàng bố trí ngân sách cho xây dựng đô thị thông minh cũng như công tác chuyển đổi số, để các lĩnh vực này trở thành động lực quan trọng, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững cho Cần Thơ trong giai đoạn tới.
