Tăng quyền tự chủ để doanh nghiệp Nhà nước hoạt động hiệu quả hơn

Bộ Kế hoạch và Đầu tư kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 10/2019/NĐ-CP để Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, các tập đoàn, tổng công ty có căn cứ pháp lý thực hiện quyền tự chủ, tự quyết trong hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh năm 2024.
Doanh nghiệp Nhà nước hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực có vài trò, vị trí quan trọng của nền kinh tế.
Doanh nghiệp Nhà nước hoạt động trong nhiều ngành, lĩnh vực có vài trò, vị trí quan trọng của nền kinh tế.

Doanh nghiệp Nhà nước giữ vai trò chủ đạo

Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, tính đến cuối năm 2023, cả nước còn 676 doanh nghiệp Nhà nước, gồm 478 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và 198 doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ cổ phần chi phối. Các doanh nghiệp Nhà nước hiện diện ở nhiều ngành, lĩnh vực có vai trò, vị trí quan trọng của nền kinh tế.

Về tình hình sản xuất kinh doanh năm 2023, khu vực doanh nghiệp Nhà nước cơ bản hoàn thành vượt kế hoạch đề ra: Tổng doanh thu đạt 1.652.442 tỷ đồng, tổng lãi phát sinh trước thuế là 125.847 tỷ đồng, đạt 108% kế hoạch được phê duyệt; nộp ngân sách Nhà nước 166.218 tỷ đồng, đạt 108% kế hoạch.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Nhà nước có nguồn thu từ cổ tức, lợi nhuận sau thuế phát sinh phải nộp ngân sách Nhà nước năm 2023 là 60.275 tỷ đồng, đạt 110% kế hoạch.

Doanh nghiệp Nhà nước nắm giữ nguồn lực lớn về vốn, tài sản, công nghệ, nhân lực chất lượng cao, đóng góp đáng kể vào ngân sách Nhà nước.

Trong giai đoạn 2021-2023, các doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước duy trì nắm giữ khoảng 7% tổng tài sản và 10% vốn chủ sở hữu của toàn bộ doanh nghiệp trên thị trường, chiếm khoảng 25,78% tổng vốn sản xuất, kinh doanh và 23,4% giá trị tài sản cố định và đầu tư tài chính dài hạn của các doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp nhà nước đóng góp khoảng 28% thu ngân sách Nhà nước; thu hút khoảng 0,7 triệu lao động, chiếm khoảng 7,3% lao động của toàn bộ khu vực doanh nghiệp.

Trong năm 2023, các doanh nghiệp Nhà nước đã tập trung thực hiện các dự án đầu tư để nâng cao năng lực, quy mô sản xuất kinh doanh, tập trung vào các ngành, lĩnh vực quan trọng, then chốt của nền kinh tế, góp phần vào thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội.

Công trường thi công Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (Đồng Nai).

Công trường thi công Cảng Hàng không quốc tế Long Thành (Đồng Nai).

Một số dự án trọng điểm của doanh nghiệp Nhà nước được Chính phủ quan tâm chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ thực hiện như Nhà máy Nhiệt điện Thái Bình 2, dự án Nhà máy điện Nhơn Trạch 3, 4 của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN); dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, nhà ga T3 Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất của Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV); dự án mở rộng đường cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Long Thành-Dầu Giây của Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc (VEC),… Các dự án cơ bản được khẩn trương thực hiện bảo đảm tiến độ, hiệu quả, tiết kiệm theo kế hoạch được duyệt.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng chỉ ra những hạn chế cơ bản của các doanh nghiệp nhà nước hiện nay. Đơn cử, kết quả hoạt động chưa tương xứng với tiềm lực nắm giữ; năng lực cạnh tranh, ứng dụng khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo còn hạn chế, một số doanh nghiệp còn thua lỗ,...

Bên cạnh đó, công tác đổi mới quản trị doanh nghiệp trong điều hành sản xuất kinh doanh còn chậm, chưa thật sự hướng theo các nguyên tắc và thông lệ tốt, phù hợp với kinh tế thị trường hiện đại; chi phí sản xuất kinh doanh còn lớn…

Tăng lương để tuyển dụng người tài

Theo Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng, vị trí, vai trò và sứ mệnh của doanh nghiệp Nhà nước được xác định là rất lớn và đầy thách thức nhưng quyền hạn, nghĩa vụ và quyền lợi của doanh nghiệp nói chung và người lao động nói riêng chưa tương xứng.

Cơ chế hiện hành chưa trao quyền tự chủ cho doanh nghiệp Nhà nước trong hoạt động sản xuất kinh doanh; lãnh đạo quản lý doanh nghiệp Nhà nước chưa được khuyến khích đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm, nỗ lực phát huy tối đa năng lực của mình cho sự phát triển chung của doanh nghiệp.

Hệ thống pháp luật về doanh nghiệp Nhà nước còn nhiều bất cập; quy trình thủ tục báo cáo, phê duyệt quá nhiều tầng nấc, chưa được phân cấp triệt để; các doanh nghiệp Nhà nước phải xin ý kiến, xin chấp thuận và phê duyệt của nhiều cơ quan quản lý trong việc quyết định các vấn đề quản trị kinh doanh của doanh nghiệp.

Sự chậm trễ trong việc ra quyết định làm mất cơ hội, giảm hiệu quả trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.

Để đẩy mạnh việc triển khai hiệu quả kế hoạch sản xuất kinh doanh và đầu tư phát triển của doanh nghiệp Nhà nước, Bộ Kế hoạch và Đầu tư kiến nghị Chính phủ sớm ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số 10/2019/NĐ-CP để Ủy ban Quản lý vốn Nhà nước tại doanh nghiệp, các tập đoàn, tổng công ty có căn cứ pháp lý để thực hiện quyền tự chủ, tự quyết trong hoạt động đầu tư và sản xuất kinh doanh năm 2024.

Dự thảo nghị định đã được Bộ Kế hoạch và Đầu tư hoàn thiện, trình Chính phủ với nhiều nội dung đẩy mạnh phân cấp quyền của đại diện chủ sở hữu cho Hội đồng thành viên, chủ tịch công ty và cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Đáng lưu ý, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đề xuất Chính phủ có cơ chế tiền lương và lợi ích tương xứng cho đội ngũ lãnh đạo quản lý doanh nghiệp. Theo đó, cần rà soát, hoàn thiện khung pháp lý về lương, thưởng của người quản lý và người lao động tại doanh nghiệp Nhà nước; lựa chọn, bổ nhiệm đội ngũ quản lý doanh nghiệp Nhà nước có trình độ, kinh nghiệm quản lý giỏi.

Từ góc nhìn chuyên gia, Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) cho rằng, điểm nghẽn cần tháo gỡ để nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp Nhà nước là đổi mới cơ chế, chính sách để khu vực doanh nghiệp này hoạt động theo cơ chế thị trường, có quyền tự chủ trong hoạt động sản xuất kinh doanh, vận hành theo đúng nghĩa là một doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, cần có các giải pháp đồng bộ về chính sách tiền lương gắn với năng suất lao động và hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp để có thể giữ chân và tuyển dụng người có trình độ vào làm việc trong các doanh nghiệp nhà nước.

Có thể bạn quan tâm

Chỉ số giá tiêu dùng tháng tư tăng 3,31% so với tháng 12/2025 và tăng 5,46% so với cùng kỳ năm trước. (Ảnh: minh họa)

Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng tư tăng 0,84%

Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng tư tăng 0,84% so với tháng trước chủ yếu do giá gas trong nước tăng theo giá nhiên liệu thế giới, giá dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và vật liệu xây dựng tăng do chi phí nguyên liệu đầu vào, vận chuyển tăng.

Chế biến cá xuất khẩu. (Ảnh: nhandan.vn)

Bốn tháng đầu năm, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 7,11 tỷ USD

Trong tháng tư, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa ước đạt 94,32 tỷ USD, tăng 0,8% so với tháng trước và tăng 26,7% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung bốn tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa ước đạt 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% so với cùng kỳ năm trước; cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu.

Nông dân xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh trồng đậu xanh thành công theo mô hình được Trung tâm Khuyến nông quốc gia hỗ trợ. (Ảnh: BẢO HÂN)

Hiệu quả từ chương trình, dự án khuyến nông

Những năm qua, nhiều chương trình, dự án khuyến nông thực hiện thành công đã mở ra hướng sản xuất mới, hiệu quả ở các địa phương. Trên thực tế, mô hình sản xuất thí điểm áp dụng công nghệ cao, quy trình canh tác tiên tiến… giúp giảm chi phí đầu vào, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Một gia đình sẵn sàng cho chuyến du lịch trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 lựa chọn tàu hỏa chất lượng cao làm phương tiện di chuyển.

Hành khách “đổi gu” di chuyển: Tàu trải nghiệm lên ngôi dịp lễ

Trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 năm nay, ngành đường sắt chứng kiến một sự chuyển dịch rõ rệt trong thói quen đi lại của người dân. Không chỉ đơn thuần là một phương tiện vận tải, những đoàn tàu chất lượng cao như "Hoa Phượng Đỏ" trên tuyến Hà Nội-Hải Phòng trở thành lựa chọn ưu tiên, mang lại hành trình trải nghiệm cho mọi lứa tuổi.

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

[Video] Nợ thuế từ 1 triệu đồng có thể tạm hoãn xuất cảnh

Bộ Tài chính vừa công bố dự thảo mới quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật Quản lý thuế. Đáng chú ý, dự thảo đề xuất bổ sung quy định tạm hoãn xuất cảnh đối với người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng còn nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên.

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.