Tăng cường phối hợp kiểm soát loài ngoại lai xâm hại

Loài ngoại lai xâm hại là một trong năm nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm đa dạng sinh học toàn cầu, với thiệt hại kinh tế lên tới hàng trăm tỷ USD mỗi năm. Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp bách trong việc siết chặt quản lý, nâng cao năng lực phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả các loài này.

Cây mai dương đang một loại thực vật xâm hại xuất hiện ở rừng Việt Nam. (Ảnh: nhandan.vn)
Cây mai dương đang một loại thực vật xâm hại xuất hiện ở rừng Việt Nam. (Ảnh: nhandan.vn)

Ngày 31/7, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam tổ chức Hội thảo “Tăng cường hợp tác để quản lý hiệu quả các loài ngoại lai xâm hại tại Việt Nam”.

Thiệt hại toàn cầu do loài ngoại lai xâm hại tăng gấp 4 lần mỗi thập kỷ

Phát biểu tại Hội thảo, bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam cho biết: Loài ngoại lai xâm hại đang là một trong năm nguyên nhân hàng đầu gây mất đa dạng sinh học toàn cầu, bên cạnh khai thác quá mức, ô nhiễm, biến đổi khí hậu và thay đổi môi trường đất liền-biển. Tuy nhiên, vấn đề này hiện vẫn chưa được quan tâm đúng mức.

Theo bà Khalidi, báo cáo năm 2023 của Diễn đàn liên Chính phủ về đa dạng sinh học và dịch vụ hệ sinh thái (IPBES) cho thấy, hơn 3.500 loài ngoại lai đã được ghi nhận gây tác động nghiêm trọng, với tổng thiệt hại kinh tế toàn cầu ước tính lên tới 420 tỷ USD mỗi năm. Tốc độ lan rộng của các loài này đang tăng nhanh chưa từng có do tác động từ thương mại, du lịch và hoạt động của con người, trong đó chi phí thiệt hại tăng gấp 4 lần sau mỗi thập kỷ kể từ năm 1970.

2040-loai-ngoai-lai-xam-hai-091951-900-6661.jpg
Theo bà Ramla Khalidi, xử lý vấn đề loài ngoại lai xâm hại không chỉ là bảo vệ hệ sinh thái, mà còn bảo vệ con người - sức khỏe, sinh kế và tương lai của con người.

Tại Việt Nam, các loài sinh vật ngoại lai xâm hại đã và đang gây ra những hậu quả rõ rệt, như gây thiệt hại mùa màng, làm tắc nghẽn sông ngòi, phá vỡ cân bằng hệ sinh thái bản địa. Bà Khalidi dẫn chứng: Năm 1997, ốc bươu vàng đã xâm nhiễm hơn 132 nghìn ha ruộng lúa tại 57/63 tỉnh, thành phố, ảnh hưởng lớn đến an ninh lương thực và sinh kế của người dân.

Đại diện UNDP cho rằng, mục tiêu toàn cầu giảm 50% mức độ lan rộng của loài ngoại lai xâm hại đến năm 2030 là táo bạo nhưng cần thiết. Để đạt được mục tiêu này, cần có cách tiếp cận đồng bộ, dựa trên cơ sở khoa học, kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, phát hiện sớm, ứng phó nhanh, khoanh vùng và kiểm soát lâu dài.

Tuy nhiên, các nỗ lực hiện nay vẫn còn rời rạc. Các lĩnh vực như nông nghiệp, thủy sản, lâm nghiệp, kiểm soát biên giới, giao thông vận tải… đều chịu ảnh hưởng, song sự phối hợp giữa các cơ quan vẫn chưa hiệu quả. Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh sắp xếp lại tổ chức bộ máy, đây là cơ hội để tăng cường phối hợp, làm rõ vai trò và xây dựng phương pháp quản lý thống nhất đối với sinh vật ngoại lai xâm hại.

Hướng tới hệ sinh thái an toàn, phát triển bền vững

Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhấn mạnh, theo Công ước Đa dạng sinh học (CBD) và Diễn đàn IPBES, loài ngoại lai xâm hại là một trong năm nguyên nhân chính làm suy giảm đa dạng sinh học toàn cầu. Không chỉ ảnh hưởng đến cân bằng sinh thái, các loài này còn đe dọa đời sống cộng đồng, lấn át loài bản địa, làm suy giảm nguồn tài nguyên thiên nhiên và giá trị đa dạng sinh học.

loai-ngoai-lai-xam-hai-091813-976-141623-6451.jpg
Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị nhận định: Việc kiểm soát hiệu quả loài ngoại lai xâm hại đang là thách thức lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Việc kiểm soát hiệu quả loài ngoại lai xâm hại đang là thách thức lớn đối với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Thực tế đã ghi nhận nhiều trường hợp nhập khẩu sinh vật ngoại lai gây tác động tiêu cực như: nhập khẩu 40 tấn rùa tai đỏ tại Cần Thơ, tôm càng đỏ làm giống tại Sóc Trăng, cá lau kiếng làm cảnh ở Đồng bằng sông Cửu Long, hay ốc bươu vàng lây lan diện rộng.

Hội thảo là dịp để các cơ quan quản lý, nhà khoa học, tổ chức quốc tế chia sẻ kinh nghiệm, thảo luận về giải pháp điều tra, phát hiện, kiểm soát và ngăn chặn sự xâm nhập của loài ngoại lai xâm hại.

Các đại biểu tập trung phân tích các mô hình quản lý thành công trong nước và quốc tế, đồng thời đề xuất những chính sách và kỹ thuật tiên tiến để bảo vệ hiệu quả đa dạng sinh học, góp phần thực hiện Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Để hoàn thiện khung pháp lý, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang sửa đổi Thông tư số 35/2018/TT-BTNMT quy định tiêu chí xác định và ban hành Danh mục loài ngoại lai xâm hại. Bên cạnh đó, cần rà soát, cập nhật các chính sách phù hợp với mục tiêu toàn cầu, coi đây là một phần trong chiến lược phát triển bền vững và thân thiện với thiên nhiên.

Theo các chuyên gia, giải pháp căn cơ chính là tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng, huy động khu vực tư nhân và trao quyền cho địa phương. Quản lý loài ngoại lai xâm hại không chỉ là vấn đề môi trường, mà còn là hành động bảo vệ sức khỏe, sinh kế và tương lai của con người. Việc hành động kịp thời hôm nay sẽ giúp bảo vệ hệ sinh thái bền vững cho các thế hệ mai sau.

Có thể bạn quan tâm

Dự báo khu vực Hà Nội có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Thời tiết ngày 6/8: Nhiều nơi trên cả nước có mưa rào và dông; tin cuối cùng về cơn bão số 3

Dự báo, ngày 6/8, nhiều nơi trên cả nước mưa rào và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 30-60mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 180mm. Bão số 3 suy yếu dần thành một vùng áp thấp, không có khả năng di chuyển trở lại Biển Đông.

Phương tiện của ngư dân Thanh Hóa đánh bắt hải sản, cập bờ trong ngày. (Ảnh: MAI LUẬN)

Thanh Hóa chủ động phòng, chống mưa, bão

Văn phòng Chỉ huy phòng, chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa cho biết: Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh đã ban hành công điện, các văn bản chỉ đạo các ban, sở, ngành, địa phương, đơn vị liên quan chủ động triển khai các biện pháp ứng phó với mưa lớn, cơn bão số 3 trên Biển Đông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 6/8/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, bão số 3 không ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 6/8/2026: Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục mưa lớn, bão số 3 không ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền

Trong đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ cùng khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh tiếp tục có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Bão số 3 đang hoạt động trên vùng biển phía Đông Nam khu vực Bắc Biển Đông, song được dự báo không ảnh hưởng trực tiếp đến vùng ven biển và đất liền Việt Nam.

Khu rừng tại xã Phan Sơn, tỉnh Lâm Đồng.

Nguồn tài chính xanh bảo vệ, phục hồi rừng

Với những địa phương có diện tích rừng lớn, thị trường carbon có thể mở ra nguồn tài chính xanh cho bảo vệ, phục hồi rừng và cải thiện sinh kế người dân. Để tiềm năng này trở thành nguồn lực bền vững, cần hoàn thiện dữ liệu, khung pháp lý, cơ chế chia sẻ lợi ích và năng lực quản trị.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 5/8/2026: Bắc Bộ mưa lớn kéo dài, Trung Bộ cục bộ có nơi mưa to

[Video] Dự báo thời tiết ngày 5/8/2026: Bắc Bộ mưa lớn kéo dài, Trung Bộ cục bộ có nơi mưa to

Trong hôm nay, dải hội tụ nhiệt đới tiếp tục gây mưa diện rộng tại Bắc Bộ và một phần khu vực Trung Bộ. Nam Bộ duy trì hình thái ngày ít mưa, chiều tối và tối có mưa rào, dông rải rác. Trên Biển Đông, áp thấp nhiệt đới suy yếu thành vùng áp thấp và không có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền nước ta.

Bản đồ dự báo quỹ đạo và cường độ áp thấp nhiệt đới lúc 20 giờ ngày 4/8.

Áp thấp nhiệt đới, giật cấp 9, trên Biển Đông

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hồi 19 giờ ngày 4/8, vị trí tâm áp thấp nhiệt đới ở vào khoảng 17,4 độ vĩ bắc, 118,4 độ kinh đông, trên vùng biển phía đông nam khu vực bắc Biển Đông.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 5/8/2026: Xuất hiện áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 5/8/2026: Xuất hiện áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông

Trong đêm nay và ngày mai, vùng áp thấp trên vùng biển phía Đông Nam khu vực Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới. Trên đất liền, dải hội tụ nhiệt đới tiếp tục gây mưa vừa, mưa to đến rất to tại Bắc Bộ và các tỉnh Trung Bộ , trong khi Nam Bộ tiếp tục có mưa rào và dông do gió mùa Tây Nam hoạt động.

Dự báo viên Nguyễn Thị Huế, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia thông tin về diễn biến mới nhất của áp thấp nhiệt đới.

[Video] Thông tin mới nhất về áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông chiều 4/8

Áp thấp trên vùng biển phía đông nam của Bắc Biển Đông đã mạnh lên thành áp thấp nhiệt đới trong chiều 4/8. Dự báo viên Nguyễn Thị Huế, Phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn quốc gia, thông tin diễn biến mới nhất của áp thấp nhiệt đới và cảnh báo mưa dông, gió mạnh, biển động trên nhiều vùng biển. 

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy phát triển 1 triệu ha rừng trồng gỗ lớn đến năm 2030.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường thúc đẩy phát triển 1 triệu ha rừng trồng gỗ lớn đến năm 2030

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề nghị Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tiếp tục đẩy mạnh triển khai Kế hoạch phát triển rừng trồng sản xuất gỗ lớn giai đoạn 2024-2030, phấn đấu đến năm 2030 cả nước có khoảng 1 triệu ha rừng trồng gỗ lớn, đáp ứng nhu cầu nguyên liệu hợp pháp, chất lượng cao cho chế biến và xuất khẩu.

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.