Tăng cường hiệu quả trong chiến lược cai nghiện thuốc lá

Hiện nay, các sản phẩm thay thế nicotine truyền thống đã và đang được sử dụng rộng rãi trong chương trình cai thuốc lá quốc gia và được hướng dẫn cụ thể trong Sổ tay hướng dẫn tư vấn điều trị cai nghiện thuốc lá tại Việt Nam do Bộ Y tế cung cấp. Tuy nhiên, hiệu quả của các biện pháp này chưa đạt kỳ vọng trong thực tiễn.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Theo các chuyên gia y tế, các thông tin sai lệch về nicotine như việc đánh đồng mức độ gây hại của nicotine là “tương đương ma túy” để thúc đẩy việc loại bỏ nicotine sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Chiến lược cai nghiện thuốc lá

Nicotine dù là chất gây nghiện nhưng có đóng vai trò quan trọng trong lĩnh vực y khoa khi theo Sổ tay hướng dẫn Tư vấn Điều trị cai nghiện thuốc của Bộ Y tế, tác dụng của nicotine thay thế có dược động học khác với nicotine trong thuốc lá.

Nicotine trong các sản phẩm thay thế thấm từ từ vào máu sau đó thải ra từ từ, giúp nồng độ nicotine trong máu được ổn định ở một mức vừa đủ.

Chính nhờ vào đặc điểm dược động học khác nhau mà các sản phẩm thay thế nicotine có thể điều trị được hội chứng cai nghiện thuốc lá mà không làm cho người được điều trị trở nên nghiện các sản phẩm thay thế. Theo đó, các sản phẩm này được cung cấp dưới dạng kẹo cao su, miếng dán, thuốc xịt, ống hít hoặc viên ngậm,...

Từ hướng dẫn này của Bộ Y tế có thể thấy, bản thân nicotine không phải là nguyên nhân gây ra các bệnh lý gây ung thư, phổi tắc nghẽn mạn tính như nhiều thông tin sai lệch xuất hiện gần đây.

Giám đốc cấp cao phụ trách lĩnh vực khoa học của Haypp Group, Tiến sĩ Marina Murphy nhận định: "Chúng ta chỉ nói về nicotine khi nhắc đến thuốc lá, trong khi khói thuốc lá có chứa hàng loạt các chất khác. Điều này vô hình trung tạo ra thông điệp từ 'chấm dứt sử dụng thuốc lá' sang 'chấm dứt nicotine', gây hiểu nhầm bản chất của chất này".

5fdd483bfe7b7125286a.jpg
Tổ chức nghiên cứu ung thư độc lập lớn nhất thế giới Cancer Research UK khuyến nghị 3 giải pháp cai nghiện thuốc lá thông qua sử dụng sản phẩm nicotine thay thế, điều trị bằng thuốc hoặc chuyển sang thuốc lá không khói. (Ảnh: cancerresearchuk.org)

Trong lĩnh vực y học, khi nicotine được sử dụng với một liều lượng phù hợp có thể hỗ trợ cải thiện một số tình trạng bệnh lý như: Giảm đau, điều trị rối loạn tâm thần, bệnh Alzheimer hay Parkinson.

Theo đó, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã xác định nicotine không phải là chất gây ung thư, tổn thương phổi hay tử vong có liên quan hành vi hút thuốc. Nghiên cứu từ Viện Sức khỏe Y tế quốc gia Hoa Kỳ (NIH) chỉ ra rằng, nicotine giúp làm giảm nguy cơ khởi phát bệnh Alzheimer và chứng sa sút trí tuệ.

Khói thuốc là tác nhân gây ung thư

Các nghiên cứu mới đây đã chỉ ra rằng nicotine là chất gây nghiện và không hoàn toàn vô hại, nhưng tự thân một mình chất này ít tạo ra rủi ro trực tiếp đến sức khỏe người sử dụng.

Theo nghiên cứu về khả năng gây ung thư của nicotine năm 2015, nguyên nhân chính dẫn đến ung thư là các hóa chất sinh ra trong quá trình đốt cháy thuốc lá như PAHs (hydrocacbon thơm đa vòng) và nitrosamines, vốn chỉ có ở thuốc lá điếu truyền thống.

Nhiều năm qua, có một cuộc tranh luận liên quan việc nên loại bỏ nicotine hay loại bỏ khói thuốc lá trong việc kiểm soát thuốc lá. Quan điểm loại bỏ nicotine tập trung coi nicotine là yếu tố trung tâm gây nghiện và gây hại sức khỏe, do đó cần phải cắt giảm hoặc loại bỏ nicotine để giảm nghiện.

Trong khi đó, quan điểm loại bỏ khói thuốc lá lại nhấn mạnh đến việc giảm phơi nhiễm các hóa chất độc hại có trong khói thuốc, vì khói thuốc mới là nguyên nhân chính gây ra các bệnh hiểm nghèo như ung thư phổi, bệnh tim mạch và các tổn thương phổi.

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia y tế hiện nay cho rằng, việc loại bỏ khói thuốc lá, tức ngăn ngừa phơi nhiễm với những chất độc hại trong khói thuốc mới là yếu tố trọng tâm để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

khong-phai-nicotine-ma-khoi-thuoc-do-dot-chay-moi-la-nguyen-nhan-gay-benh-767.jpg
Theo các báo cáo khoa học quốc tế, khói trong quá trình đốt cháy của thuốc lá mới là nguyên nhân gây ra các bệnh lý nghiêm trọng.

Nicotine có độc tính cấp thấp và cũng đã được chứng minh thông qua các nghiên cứu khoa học rằng đây không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra các bệnh nguy hiểm. Do đó, các sản phẩm thay thế được khuyến nghị sử dụng nhằm giúp người hút thuốc cai nghiện bằng cách cung cấp nicotine an toàn hơn, không kèm các chất độc hại do việc đốt cháy thuốc lá tạo ra.

Các sản phẩm thuốc lá không khói như: Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm,… vẫn có chứa nicotine và một số chất độc hại khác đang tạo ra nhiều tranh luận về việc liệu những sản phẩm này có phải là công cụ để hỗ trợ cai thuốc lá hay sẽ tạo ra thế hệ người nghiện mới. Các báo cáo từ WHO vẫn phủ nhận việc sử dụng thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng làm công cụ cai thuốc.

Ngược lại, hệ thống đánh giá y khoa độc lập Cochrane - “tiêu chuẩn vàng” trong tổng hợp luận cứ khoa học đã công bố kết quả đánh giá năm 2025 về hiệu quả của các sản phẩm thuốc lá không khói trong hỗ trợ cai thuốc. Kết luận cho thấy có bằng chứng với độ tin cậy cao rằng sản phẩm này có thể giúp người hút thuốc trưởng thành cai thuốc hiệu quả hơn so với các sản phẩm thay thế.

Trong khoảng 10 năm qua, nhiều quốc gia cũng ghi nhận xu hướng tương đồng với kết quả đánh giá này. Tại Anh, website chính thức của Cơ quan Y tế Công cộng Anh-PHE (trực thuộc Chính phủ) công bố các biện pháp cai thuốc có tỷ lệ thành công cao gồm: Được bác sĩ tư vấn, điều trị cai thuốc, sử dụng các sản phẩm thay thế hoặc kể cả chuyển đổi sang sử dụng các sản phẩm thuốc lá không khói với nguyên lý làm nóng thay vì đốt cháy như thuốc lá truyền thống.

Khoa học hiện đã xác định rõ nicotine không phải nguyên nhân gây ung thư, cũng như đã cho phép sử dụng các sản phẩm thay thế để cai thuốc nhằm củng cố các chiến lược cai thuốc quốc gia. Do đó việc nhận định sai bản chất khoa học về nicotine có thể tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến hiệu quả các chiến lược cai thuốc hiện nay.

Có thể bạn quan tâm

Tiến sĩ, bác sĩ Quách Thị Hà Giang thăm khám cho người bệnh mắc bệnh da liễu. (Ảnh minh họa)

Phối hợp đa phương thức trong điều trị cho bệnh nhân da bọng nước tự miễn

Nhóm chuyên môn Bệnh da bọng nước tự miễn của Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa điều trị thành công một ca bệnh mắc pemphigus thông thường với biểu hiện bọng nước, vết trợt cả ở da và niêm mạc, diễn biến bệnh dai dẳng... bằng sự phối hợp giữa thuốc sinh học rituximab và tiêm corticoid nội tổn thương niêm mạc miệng.

Cán bộ y tế hướng dẫn người dân trên địa bàn thực hiện các biện pháp phòng, chống sốt xuất huyết. (Ảnh: DUY TUÂN)

Người bệnh mắc sốt xuất huyết không được chủ quan khi vừa “hạ sốt”

Đối với nhiều bệnh việc hạ sốt, hết sốt, người bệnh thường nghĩ cơ thể đang hồi phục và đã qua nguy hiểm. Tuy nhiên, với sốt xuất huyết, cơn sốt vừa hạ có thể lại là thời điểm bệnh bước vào giai đoạn nguy hiểm. Theo ngành y tế Hà Nội, cuối năm là thời điểm bệnh sốt xuất huyết có xu hướng tăng cao.

Hình ảnh siêu âm tim của bệnh nhân phát hiện bất thường. (Ảnh: BVCC)

Khàn tiếng kéo dài, người đàn ông 36 tuổi phát hiện bệnh tim bẩm sinh hiếm gặp

Đi khám vì khàn tiếng kéo dài suốt một tháng, người đàn ông 36 tuổi bất ngờ được phát hiện mắc bệnh tim bẩm sinh gây chèn ép dây thần kinh thanh quản. Đây là trường hợp hiếm gặp khi triệu chứng tưởng chừng chỉ liên quan đến bệnh lý tai mũi họng lại là dấu hiệu cảnh báo bất thường nghiêm trọng ở tim.

Ngành y tế tỉnh Ninh Bình triển khai phun hóa chất phòng, chống dịch sốt xuất huyết trên địa bàn. (Ảnh: YẾN TRINH)

Ninh Bình tăng cường phòng, chống sốt xuất huyết trong cao điểm mùa dịch

Trước nguy cơ dịch sốt xuất huyết tiếp tục diễn biến phức tạp, tỉnh Ninh Bình triển khai đồng bộ các biện pháp phòng, chống dịch, tăng cường giám sát, phát hiện và xử lý kịp thời các ổ dịch; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao ý thức chủ động phòng bệnh của người dân, quyết tâm không để dịch lây lan rộng trong cộng đồng.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần chia sẻ về ca bệnh. (Ảnh: BVCC)

Bị chê bai, cô lập kéo dài, người trẻ đối mặt nguy cơ rối loạn tâm thần

Một nữ sinh viên mắc chứng ăn vô độ tâm thần, thường xuyên tự gây nôn sau khi ăn, dẫn đến hạ kali máu. Một nữ sinh 15 tuổi khác bị bạn bè cô lập, chế giễu gần 2 năm, sau đó xuất hiện trầm cảm kèm triệu chứng loạn thần. Các trường hợp cho thấy những tổn thương tâm lý kéo dài ở người trẻ cần được nhận diện và can thiệp kịp thời.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học (Ảnh: THƯ THƯ)

Nhóm bệnh nhân hen nặng đối mặt với nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống

Đối với những bệnh nhân hen nặng, mỗi ngày đều có thể là một hành trình đầy thách thức. Những triệu chứng dai dẳng, các đợt kịch phát khó lường và những ảnh hưởng kéo dài đến cuộc sống thường nhật không chỉ tạo gánh nặng cho người bệnh mà còn cho gia đình và hệ thống chăm sóc sức khỏe.

Bệnh nhi nằm điều trị cúm A. (Ảnh: BVCC)

Mắc cúm A không sốt cao vẫn có thể suy hô hấp nặng

Một bệnh nhân mắc cúm A chỉ sốt nhẹ nhưng suy hô hấp tiến triển nhanh phải đặt nội khí quản cấp cứu. Các bác sĩ cảnh báo, mức độ nguy hiểm của cúm không phụ thuộc hoàn toàn vào nhiệt độ cơ thể, đặc biệt ở người cao tuổi và người có bệnh nền.

Theo Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi, từ ngày 10-12/10, các cơ sở y tế trong tỉnh tiếp nhận 158 bệnh nhân nghi ngờ bị ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại điểm bán bánh mì nằm trên đường Duy Tân, phường Cẩm Thành. (Ảnh: HIỂN CỪ)

Quảng Ngãi yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố

Ngay sau khi xảy ra vụ nghi ngộ độc thực phẩm do ăn bánh mì tại phường Cẩm Thành, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi đã phát đi công văn khẩn yêu cầu các sở, ban, ngành và địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm về an toàn thực phẩm.

Bệnh nhân 39 tuổi, quốc tịch Lào bị liệt hoàn toàn 2 chân do khối u chèn ép được phẫu thuật thành công tại khoa Chấn thương chỉnh hình và Cột sống. (Ảnh: BVCC)

Nhiều bệnh nhân nước ngoài tìm đến Việt Nam điều trị bệnh hiểm nghèo

Trong gần 3 năm qua, Bệnh viện Bạch Mai đã tiếp nhận 3.871 lượt bệnh nhân quốc tế đến khám, điều trị. Không chỉ là những trường hợp cấp cứu trong thời gian lưu trú tại Việt Nam, nhiều ca bệnh phức tạp đã được các bác sĩ điều trị bằng kỹ thuật chuyên sâu, cho thấy năng lực của y tế Việt Nam trong chăm sóc người bệnh quốc tế.

Cán bộ y tế giám sát chỉ số véc-tơ truyền bệnh sốt xuất huyết tại cộng đồng trên địa bàn thành phố Hà Nội. (Ảnh: DUY TUÂN)

Ngành y tế Hà Nội tăng cường giám sát, chỉ đạo phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm

Trước tình hình diễn biến phức tạp của các bệnh truyền nhiễm, Sở Y tế Hà Nội đã chỉ đạo các trạm y tế phường, xã trên địa bàn Hà Nội chủ động tham mưu chính quyền địa phương triển khai thực hiện các chiến dịch vệ sinh môi trường diệt bọ gậy và phun hóa chất diệt muỗi để chủ động phòng, chống sốt xuất huyết kịp thời, hiệu quả.