Giữ điều tốt đẹp
“Kết duyên tơ hồng” là chuỗi sự kiện phi lợi nhuận do Bảo tàng Biệt Động Sài Gòn - Gia Định phối hợp cùng MỞ Project và Khoa Phụng’s Art Corner tổ chức nhằm giới thiệu đến giới trẻ những nghi thức, hoạt động đặc sắc trong lễ cưới Nam Bộ xưa. Không chọn kể đầy đủ “Lục lễ” của phong tục cưới hỏi truyền thống, ban tổ chức tập trung tái hiện đậm nét Lễ Thân nghinh (rước dâu) để giới thiệu với bạn trẻ hôm nay về đám cưới ông bà ta ngày trước. Thân nghinh là nghi lễ cuối cùng của “Lục lễ”, đánh dấu thời khắc nhà trai chính thức sang nhà gái cử hành hôn lễ và đón cô dâu về nhà chồng.
Mặc trang phục truyền thống, đoàn nhà trai đi cùng nghinh lọng, lồng đèn, khay rượu trầu và đầy đủ sính lễ, mâm quả tiến vào nhà gái trong tiếng pháo tay rộn ràng của quan viên hai họ. Các nghi thức quan trọng của lễ cưới Nam Bộ xưa được tái hiện và sân khấu hóa sống động, chỉn chu tại một không gian hoài niệm ngay giữa lòng thành phố. Bên cạnh sính lễ hoành tráng, sính thư, lễ thư, nghinh thư và lời thưa gửi của nhà trai dành cho nhà gái trong Lễ Thân nghinh cũng khiến khách tham dự vừa bất ngờ, vừa thích thú. Nhiều bạn trẻ cho hay, đây là lần đầu họ nghe đến những nghi lễ này và biết tường tận ý nghĩa của từng công đoạn.
Là phần quan trọng trong Lễ Thân nghinh, nghi thức “Thượng đăng bái đường” luôn được các gia đình truyền thống gìn giữ, trao truyền. Không gian thờ cúng được ban tổ chức phục dựng đầy đủ, trang hoàng đẹp mắt, tạo nên không khí trang nghiêm, ấm cúng quen thuộc của một lễ cưới Nam Bộ xưa. Đứng trước bàn thờ gia tiên, cô dâu chú rể kính cẩn thắp cặp đèn hoa chúc (nến sáp hoa) lên giá, thành kính lạy tạ, đánh dấu ngày thành đôi trước sự chứng kiến của ông bà, tổ tiên, gia đình, dòng họ và quan khách, bạn bè.
Khi nhìn thấy những chiếc lọng truyền thống, cặp đèn hoa chúc cùng các sính vật đẹp mắt do mình và cộng sự thực hiện góp mặt trong lễ cưới đặc biệt này, bạn trẻ Phùng Nguyễn Anh Khoa (đồng sáng lập Khoa Phụng’s Art Corner) thật sự xúc động. Yêu nghệ thuật, đam mê tìm hiểu văn hóa Nam Bộ xưa, nhiều năm qua, Khoa miệt mài học hỏi, nghiên cứu, phục dựng các vật phẩm giá trị rồi lan tỏa đến cộng đồng. “Quá trình tìm tư liệu, đối chiếu thông tin và thực hiện vật phẩm cho lễ cưới này cần khá nhiều thời gian. Một số vật phẩm thất truyền, bây giờ không ai làm nữa nên tôi phải phục dựng dựa trên ảnh tư liệu trắng đen, mày mò từng bước. Thế nhưng, sự đầu tư này vô cùng xứng đáng khi chúng tôi được chung tay tái hiện một nghi lễ độc đáo cần giữ gìn của văn hóa Nam Bộ xưa để mọi người có thể tiếp cận thay vì chỉ biết qua sách vở”, anh Khoa cho hay.
“Chúng tôi mong có thể góp phần gìn giữ nét đẹp của văn hóa cưới hỏi truyền thống, đồng thời tạo nên không gian trải nghiệm gần gũi để công chúng, đặc biệt là giới trẻ có cơ hội tiếp cận, tìm hiểu và lan tỏa di sản văn hóa dân tộc bằng những hình thức sinh động, phù hợp với đời sống hiện đại. Mỗi hoạt động tại chuỗi sự kiện là một lát cắt, giúp mọi người hiểu hơn về ý nghĩa của từng nghi lễ, lễ vật và tinh thần gắn kết đã nuôi dưỡng hạnh phúc gia đình Việt từ bao đời”, anh Trần Trọng Nghĩa, Giám đốc Bảo tàng Biệt Động Sài Gòn - Gia Định, chia sẻ mục tiêu triển khai chương trình “Kết duyên tơ hồng”.
Nhiều hoạt động kết nối
Trong khuôn khổ chương trình, các nghi thức tiêu biểu như đón dâu, Thân nghinh và lễ gia tiên được tái hiện rõ nét dựa trên cơ sở tham khảo tư liệu lịch sử, phong tục và văn hóa dân gian Nam Bộ . Một số nội dung được nhóm bạn trẻ thể hiện theo hình thức sân khấu hóa, có sự điều chỉnh cho phù hợp với không gian trình diễn, nhằm giúp công chúng dễ dàng tiếp cận và cảm nhận những giá trị được trao truyền qua nghi lễ cưới hỏi truyền thống. Bên cạnh không gian trưng bày, giới thiệu văn hóa cưới của thế hệ đi trước và hoạt động tái hiện, sân khấu hóa đầy ấn tượng, phần trình diễn âm nhạc truyền thống cũng tạo nên điểm nhấn khó phai.
Thế nhưng, độc đáo nhất vẫn là phần tương tác, trải nghiệm thực tế của từng khách mời có mặt tại chương trình. Không thụ động ngồi xem ban tổ chức trình diễn, họ vào vai khách dự lễ cưới, chúc phúc và trao quà mừng cho cô dâu, chú rể. Sau phần ra mắt tổ tiên, họ hàng, hoàn thành các nghi lễ cần thiết, đôi vợ chồng trẻ đến tận ghế ngồi để mời rượu và cúi đầu cảm tạ khách tới chung vui. Nghi thức mừng cưới truyền thống được tái hiện vô cùng thú vị khi khách mời tự tay trao tặng các món trang sức tượng trưng, những phần quà được ban tổ chức chuẩn bị sẵn từ trước. Nguyễn Phương Anh, một bạn trẻ tham dự chương trình vui vẻ nói: “Được là một phần trong lễ cưới trang trọng, độc đáo này, em cảm thấy vô cùng hào hứng. Chương trình cung cấp nhiều kiến thức bổ ích, tái hiện các hoạt động đặc trưng, giúp bạn trẻ hiểu rõ để thêm yêu văn hóa truyền thống của dân tộc”.
Bên cạnh Lễ Thân nghinh, khách có thể đăng ký tham gia các buổi tọa đàm về tình yêu, hôn nhân, phong tục cưới hỏi và việc ứng dụng chất liệu văn hóa truyền thống trong đời sống đương đại với sự dẫn dắt của các nhà nghiên cứu văn hóa, nghệ nhân, chuyên gia. Các workshop têm trầu, xếp lá dừa, làm bánh phu thê, vẽ tranh kiếng, tạo hình đèn long phụng… cũng thu hút nhiều bạn trẻ đăng ký trải nghiệm trong suốt một tuần sự kiện diễn ra. Cùng với đó là hoạt động giao lưu, kết nối cộng đồng người trẻ yêu thích lĩnh vực văn hóa, sáng tạo, nghệ thuật truyền thống.
