Tác giả Nguyễn Văn Hùng với cuốn sách “Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa”

Tầm nhìn chiến lược cho sự nghiệp chấn hưng văn hóa dân tộc

Trong dòng chảy của kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, văn hóa được xác định là nền tảng tinh thần vững chãi, là mục tiêu và động lực nội sinh quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững đất nước.

Cuốn sách “Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa” của nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng là một công trình khoa học nghiêm túc, đúc kết từ thực tiễn lãnh đạo điều hành và những trăn trở sâu sắc về sứ mệnh của ngành.

Tác phẩm là hệ thống tư duy đổi mới về quản trị quốc gia trong lĩnh vực văn hóa, khẳng định tầm vóc của việc xây dựng thể chế nhằm khơi thông mọi nguồn lực cho sự nghiệp chấn hưng văn hóa nước nhà trong giai đoạn mới.

Xuyên suốt các trang viết, độc giả dễ dàng nhận thấy một tư tưởng chủ đạo mang tính đột phá. Đây là bước ngoặt về tư duy quản trị, đòi hỏi người lãnh đạo phải có cái nhìn bao quát, sử dụng công cụ pháp luật để tạo ra không gian sáng tạo thay vì can thiệp trực tiếp vào các hoạt động chuyên môn.

Tại trang 229 của cuốn sách, tác giả Nguyễn Văn Hùng nêu rõ: "Từ đó, ngành văn hóa đã xốc lại hành trang, xác định làm tốt nhiệm vụ của mình phải bắt đầu từ việc thay đổi tư duy nhận thức, chuyển từ tư duy làm văn hóa sang quản lý nhà nước về văn hóa. Với tư duy đổi mới này, Bộ đã xác định đầu tư cho thể chế, chính sách là đầu tư cho phát triển bền vững với một nhận thức sâu sắc, công cụ pháp luật là cơ sở để kiến tạo phát triển chứ không đơn thuần chỉ phục vụ quản lý”.

Quan điểm trên nhận được sự đồng thuận và đánh giá rất cao từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Trong lời giới thiệu cho cuốn sách, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã viết: “Cuốn sách ‘Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa’ do Nhà xuất bản Văn học ấn hành là sự kết tinh những suy nghĩ, trăn trở và hành động quyết liệt của đồng chí Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong một nhiệm kỳ với những dấu ấn nổi bật. Qua từng bài viết, từng cuộc trao đổi chân tình hiện lên rõ nét tinh thần trách nhiệm cao, sự kiên trì trong tham mưu hoàn thiện thể chế, định hướng xây dựng mô hình phát triển văn hóa, công nghiệp văn hóa, nỗ lực nâng tầm thể thao, làm mới tư duy du lịch cũng như quản lý báo chí, truyền thông, từng bước khẳng định vị thế văn hóa Việt Nam trong hội nhập quốc tế. Đó không chỉ là kế hoạch của người quản lý mà còn là tâm huyết của người luôn nhận thức sâu sắc về vai trò, vị trí của văn hóa, luôn trăn trở, nghĩ suy tìm lời giải cho những vấn đề thực tiễn đặt ra. Tôi tin rằng ấn phẩm này sẽ là tư liệu mang giá trị tổng kết thực tiễn, gợi mở tư duy và truyền cảm hứng, tạo động lực cho những ai quan tâm để phát triển văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới".

Quả thực, sự nhấn mạnh vào tính “kiến tạo” đã giúp ngành văn hóa gỡ bỏ được nhiều rào cản về cơ chế. Việc hoàn thiện hệ thống pháp luật là để bảo vệ các giá trị truyền thống, đồng thời thúc đẩy các yếu tố mới, đặc biệt là các ngành công nghiệp văn hóa. Tác giả cho thấy, khi chính sách đi đúng hướng, nó sẽ trở thành bệ phóng cho các giá trị đạo đức, thẩm mỹ lan tỏa.

Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi chúng ta đối mặt với những thách thức từ sự xâm lăng văn hóa và sự biến đổi nhanh chóng của nền kinh tế số. Cuốn sách phân tích rõ việc xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc phải bắt nguồn từ sức mạnh nội sinh, từ chính con người và lòng tự hào dân tộc.

Trong cuốn sách, điểm tựa lý luận vững chắc và nhất quán của tác giả là quan điểm, đường lối, chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về văn hóa và con người, đáng chú ý là Văn kiện Đại hội XIII cùng những bài phát biểu của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng - những tư tưởng vốn được coi là kim chỉ nam cho mọi hoạt động của ngành.

Hệ thống hóa thực tiễn qua cấu trúc ba phần liền mạch và khoa học

Cuốn sách “Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa” của tác giả Nguyễn Văn Hùng mang đến cho người đọc một kho tàng thực tiễn phong phú, được sắp xếp thành ba phần như một hệ thống nhất quán, dẫn dắt độc giả đi từ lý luận đến những kết quả cụ thể và những chiêm nghiệm sâu sắc.

Phần thứ nhất với chủ đề “Quản lý và kiến tạo” tập trung vào những vấn đề cốt lõi về thể chế. Đây là phần trọng tâm khi tác giả dành nhiều tâm sức để phân tích việc quán triệt các Nghị quyết của Đảng, nổi bật là nội dung chỉ đạo của cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc năm 2021. Đây là giai đoạn ngành văn hóa nhìn lại mình, xác định rõ vai trò động lực của văn hóa đối với sự phát triển bền vững đất nước và xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Các bài viết nhấn mạnh việc phát huy giá trị văn hóa, sức mạnh con người Việt Nam và sức mạnh đại đoàn kết dân tộc là nhiệm vụ then chốt. Tác giả cũng nhìn lại chặng đường 80 năm truyền thống của ngành để từ đó đề ra những thông điệp cho tương lai, khẳng định vị thế của văn hóa trong mối quan hệ hữu cơ với kinh tế và chính trị.

Tiếp nối mạch tư duy đó, phần thứ hai “Những kết quả bước đầu” là minh chứng sống động cho hiệu quả của việc thay đổi phương thức quản lý. Tác giả cung cấp cái nhìn khái quát toàn diện về tiến trình phát triển văn hóa trong 5 đến 7 năm qua, nêu bật những kết quả đáng tự hào bên cạnh việc thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế cần tiếp tục giải quyết.

Những điểm sáng khởi sắc được tái hiện qua các chuyên đề về đẩy mạnh xây dựng văn hóa trong kinh tế, tạo bệ phóng cho các thiết chế văn hóa, thể thao và phát huy tối đa sứ mệnh của công nghiệp văn hóa.

Sự liên kết giữa du lịch và điện ảnh, việc bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số như người Dao hay những trăn trở về văn hóa và con người Quảng Trị từ chiến tranh đến hội nhập quốc tế là những thí dụ điển hình cho việc hiện thực hóa các chính sách vào đời sống. Tác giả nhìn nhận mỗi vùng đất, mỗi di sản đều là một nguồn lực nếu chúng ta biết cách quản lý và kiến tạo đúng hướng.

Cuốn sách kết thúc bằng phần thứ ba mang tên “Những đối thoại cởi mở”, qua đó khắc họa rõ chân dung một người lãnh đạo quyết liệt nhưng cũng đầy tâm tư. Đây là tập hợp các bài phỏng vấn, trao đổi chân tình, mở ra những vấn đề cần lắng nghe và suy ngẫm.

Tác giả chia sẻ về những “quyết định cân não” qua những đêm thức trắng để tìm hướng đi cho ngành. Tinh thần cầu thị thể hiện rõ qua thái độ tiếp thu mọi ý kiến để hoàn thiện Dự thảo Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa.

Những thông điệp như “chúng ta không say sưa, ngủ quên trong chiến thắng” hay “nghe lời khen, mình đừng ngộ nhận” cho thấy một cái nhìn tỉnh táo và trách nhiệm. Tác giả cũng dành tình cảm đặc biệt cho báo chí cách mạng Việt Nam, coi đó là mạch nguồn tri thức kết nối niềm tin, đồng thời khẳng định một dòng tin tử tế cũng có giá trị quý báu như hạt vàng của sự thật.

Về giá trị thực tiễn của công trình này, Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Xuân Dũng đã cảm nhận sâu sắc: "Tôi nhận rõ đồng thời bốn đặc điểm trong suy nghĩ, trăn trở của người lãnh đạo văn hóa này: Quản lý nhà nước về văn hóa; tham mưu đúng và trúng; triển khai có trọng tâm, trọng điểm và khát khao kiến tạo cái mới, thể chế và chính sách. Từ suy nghĩ đó, tôi đề xuất đặt tên cuốn sách của anh là Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa. Phải chăng, một thời gian dài lãnh đạo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, anh Hùng đã nỗ lực mà không khoa trương, thầm lặng mà kiên trì, quyết liệt thực hiện trọn vẹn định hướng lãnh đạo của mình..."

"Tôi nghĩ, toàn bộ cuốn sách này của anh là rút ra kinh nghiệm và bài học vừa thực tiễn vừa mới đó. Và vì vậy, có lẽ, không nên tìm những vấn đề lý luận “hàn lâm” về văn hóa trong cuốn sách. Ngược lại, cuốn sách ngồn ngộn, đầy ắp những vấn đề thực tiễn, không thấy thiếu một lĩnh vực nào trong nội hàm rất rộng lớn, đa dạng thuộc về văn hóa, thể thao và du lịch”, Giáo sư, Tiến sĩ Đinh Xuân Dũng nói.

Cuốn sách “Quản lý và kiến tạo để phát triển văn hóa” là món quà quý dành cho bạn đọc, đặc biệt là những người trực tiếp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch. Tác phẩm cung cấp những bài học thực tiễn, tạo động lực để mỗi cá nhân, tổ chức cùng chung tay xây dựng nền văn hóa Việt Nam đủ sức mạnh đồng hành cùng đất nước trên con đường hiện đại hóa.

Với sự chuẩn bị về tâm thế và hệ thống công cụ chính sách chặt chẽ, văn hóa Việt Nam sẽ vững bước tiến vào kỷ nguyên vươn mình, thật sự trở thành nguồn lực vô tận thúc đẩy đất nước phồn vinh, hạnh phúc.