“Sứ mệnh” cây lúa Việt Nam trong thời kỳ mới

Người nông dân và cây lúa Việt Nam đang đứng trước thách thức phát triển theo hướng nào để đến đích giàu có theo Nghị quyết 120/NQ-CP?
Thu hoạch lúa ST25 tại Sóc Trăng.
Thu hoạch lúa ST25 tại Sóc Trăng.

Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu ra đời vào cuối năm 2017 đã đánh dấu một mốc son trong lịch sử nông nghiệp Việt Nam, mở đường cho mọi thành phần trong xã hội Việt Nam thực hiện câu nói của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Nông dân ta giàu thì nước ta giàu. Nông nghiệp ta thịnh thì nước ta thịnh. Nông dân muốn giàu, nông nghiệp muốn thịnh, thì cần phải có hợp tác xã”.

Bác Hồ đã viết câu này trong lá thư gửi điền chủ nông gia từ ngày 11/4/1946. Bây giờ, với Nghị quyết 120, một ít nông dân đã chuyển đổi đất lúa sang nuôi trồng những sản phẩm không phải lúa, nhưng vì tự phát, mạnh ai nấy bỏ tiền ra đầu tư, đồng ruộng manh mún nên hiệu quả chưa cao. Người nông dân và cây lúa Việt Nam đang đứng trước thách thức phát triển theo hướng nào để đến đích giàu có theo Nghị quyết 120/NQ-CP?

Cây lúa Việt Nam vừa phải làm nhiệm vụ chính trị để bảo đảm an ninh lương thực cho toàn xã hội, vừa làm nhiệm vụ kinh tế, tạo điều kiện cho nông dân làm giàu.

Từ khi chiến tranh chấm dứt, cây lúa Việt Nam đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ an ninh lương thực và an sinh xã hội. Cây lúa đã mang về danh tiếng cho Việt Nam, một đất nước nhỏ nhưng đứng trong top 3 quốc gia xuất khẩu gạo nhiều nhất thế giới. Nhưng cây lúa lại chưa mang về sự giàu có cho chính bản thân người nông dân sản xuất lúa. Vừa qua, Báo cáo Kinh tế thường niên đồng bằng sông Cửu Long năm 2022 do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố cho thấy, để tăng thu nhập một cách ổn định và bền vững cho nông dân vùng trồng lúa lớn nhất này của nước ta, cần thiết phải chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp hiện đại theo cơ chế thị trường, bền vững, thích ứng, thuận tự nhiên. Như vậy, cây lúa Việt Nam vừa phải làm nhiệm vụ chính trị để bảo đảm an ninh lương thực cho toàn xã hội, vừa làm nhiệm vụ kinh tế, tạo điều kiện cho nông dân làm giàu.

Về nhiệm vụ chính trị, bảo đảm an ninh lương thực, trong điều kiện biến đổi khí hậu không lường, tại các vùng có đầy đủ nước ngọt suốt cả năm của đồng bằng sông Cửu Long, như vùng đất tiếp giáp với ranh giới Campuchia, và một phần phía bắc của vùng giữa đồng bằng sông Cửu Long, là nơi có nước ngọt đầy đủ và không bao giờ bị xâm nhập mặn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn sẽ quy hoạch sản xuất lúa 2- 3 vụ/năm với giống lúa ngắn ngày, năng suất cao, theo quy trình hữu cơ với phân sinh học có pha ít phân khoáng. Một số vùng đồng bằng thung lũng miền trung và Tây Nguyên có hệ thống thủy lợi sẽ tiếp tục sản xuất 2 vụ lúa theo quy trình hữu cơ như trên.

Thu hoạch lúa tại tỉnh An Giang.

Thu hoạch lúa tại tỉnh An Giang.

Về nhiệm vụ kinh tế, tạo điều kiện cho nông dân làm giàu: Trước hết, phần phía nam của vùng giữa đồng bằng sông Cửu Long, nơi đang trồng rất nhiều diện tích lúa 3 vụ/năm với hiệu quả thấp, vừa tiêu tốn nước ngọt của vùng an ninh lương thực phía trên, cần được chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp để vừa tiết kiệm nước ngọt trong mùa nắng, vừa tích trữ nước lũ dư thừa trong mùa mưa.

Chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp vùng này sẽ xóa một số vùng 3-lúa để tạo nên những vùng sản xuất cây màu cao cấp, những trang trại rộng lớn trồng cây ăn trái (xoài, sầu riêng, nhãn, chôm chôm, bơ, khóm, chanh…) rộng hàng nghìn ha, hoặc những trang trại 2-lúa kết hợp nuôi tôm càng xanh.

Nhà nước sẽ dùng đầu tư công để sửa chữa lại, hoặc xây dựng mới những khu bao đê đào mương lên liếp cho các hợp tác xã mới thành lập làm chuỗi cung ứng nguyên liệu cho các doanh nghiệp chế biến hàng thương hiệu có đầu ra vững chắc.

Với cách chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp theo chuỗi giá trị gia tăng toàn diện như vậy, người nông dân chắc chắn sẽ đạt lợi tức cao gấp nhiều lần trồng lúa, sẽ có tích lũy để làm giàu (tùy theo cây trồng và vật nuôi trong hệ thống mương liếp).

Đối với vùng ven biển của đồng bằng sông Cửu Long, nơi hàng năm đều bị nước mặn tràn bờ trong mùa nắng, chúng ta có thể tạo điều kiện cho nông dân trồng lúa ngắn ngày chất lượng cao trong mùa mưa, và lúa sẽ được thu hoạch khi mùa mưa chấm dứt. Sau đó khi đất ruộng còn ướt, nông dân để cho nước mặn tràn lên ruộng để chuẩn bị thực hiện quy trình kỹ thuật nuôi tôm trong mùa nắng. Nông dân có thể thu lợi tức cao gấp 4 lần lúa nếu làm đúng quy trình lúa (trong mùa mưa) - tôm (trong mùa nắng).

Còn tại vùng đồng bằng Bắc Bộ, nông dân có thể làm giàu nếu được tổ chức cho chuyển đất lúa sang trồng vải thiều, nhãn lồng… trong chuỗi cung ứng nguyên liệu cho doanh nghiệp có hợp đồng chặt chẽ. Thậm chí nếu ta có doanh nghiệp tài giỏi, tìm khách hàng các nước Bắc Mỹ, Bắc Âu, hoặc Trung Đông mua khoai tây thì sẽ rất may mắn cho nông dân trồng vụ đông ở đồng bằng sông Hồng vì khoai tây của vụ đông được thu hoạch vào tháng 2-3 đúng vào lúc khoai tây tươi của các nước ôn đới vừa được tiêu thụ hết.

Với quyết tâm triển khai Nghị quyết 120/NQ-CP của Chính phủ về phát triển bền vững đồng bằng sông Cửu Long thích ứng với biến đổi khí hậu, có định hướng của Nhà nước kèm theo ngân sách đầu tư công để tạo cơ sở hạ tầng cần thiết cho sự chuyển đổi cơ cấu nông nghiệp; xác định rõ sứ mệnh của cây lúa Việt Nam trong thời kỳ mới; phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị từ quy hoạch đến tổ chức sản xuất và phân phối đến tận khách hàng trong và ngoài nước, chắc chắn nông dân ta sẽ giàu, đất nước ta cũng sẽ giàu.

Có thể bạn quan tâm

Đánh bắt cá trên sông Vàm Nao. (Ảnh: THANH DŨNG)

Kỳ lạ loài cá ngựa sông

Tháng 8, mùa nước nổi tràn về vùng châu thổ, các ngư dân vùng đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, tỉnh An Giang lại nhớ về loài cá ngựa sông. Khi trước, nước nổi vào đồng là cá ngựa theo bờ kênh, rạch, bờ sông phóng vào đồng sinh sản.

Chế biến trứng gà ăn liền tại Dabaco Group.

Bài 2: Mở rộng mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín

Với hơn 48.000 trang trại và gần 7 triệu hộ chăn nuôi, ngành chăn nuôi gia cầm ở nước ta vẫn cơ bản phân tán. Các mô hình chăn nuôi theo chuỗi giá trị, từ con giống đến chế biến chủ yếu mới có ở các tập đoàn lớn. Để ngành chăn nuôi gia cầm phát triển bền vững, cần nhân rộng mô hình theo chuỗi, xây dựng vùng nuôi tập trung…

Phần đầu tiên của CEO Bootcamp chính thức diễn ra ngày 10-11/8 (Ảnh: VPbank)

VPBank SME CEO Bootcamp: Từ chiến lược hay đến tăng trưởng thực chất

Trong hai ngày của học phần đầu tiên CEO Bootcamp do VPBank SME tổ chức, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp liên tục đặt chiến lược của mình dưới ba phép thử: Có tạo ra lợi thế đủ khác biệt, có khiến khách hàng sẵn sàng trả tiền và tổ chức có đủ năng lực biến lời hứa đó thành kết quả hay không.

Tổng Lãnh sự Đoàn Phương Lan phát biểu tại tọa đàm. (Ảnh: Lãnh sự quán Việt Nam tại Busan cung cấp)

Thúc đẩy hợp tác đầu tư và chuyển giao công nghệ giữa Việt Nam với các doanh nghiệp Busan (Hàn Quốc)

Dựa trên những định hướng chiến lược mới của kinh tế Việt Nam, các doanh nghiệp Busan (Hàn Quốc) quan tâm đến việc thúc đẩy, hợp tác đầu tư với Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển giao công nghệ khi Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 của Việt Nam lần đầu tiên thừa nhận công nghệ là tài sản có thể góp vốn.

Anh Nguyễn Văn Huy trong trại gà của mình tại xóm Liên Hòa, xã Liên Sơn, tỉnh Phú Thọ.

Phát triển bền vững ngành chăn nuôi gia cầm: Bài 1 - Tăng trưởng trong thử thách

Khoảng đầu các năm 2025, 2026, giá gia cầm và trứng sụt giảm mạnh, khiến nhiều hộ chăn nuôi lao đao. Trong thử thách đó, ngành chăn nuôi gia cầm đã thể hiện năng lực nội tại để phục hồi mạnh mẽ trong cuối năm 2025. Tuy nhiên, dịch bệnh, chi phí chăn nuôi tăng cao khiến những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ tiếp tục gặp khó khăn.

Sản phẩm tảo xoắn Nghệ An của Công ty Vastcom đạt top 10 thương hiệu uy tín hàng đầu Việt Nam năm 2024. (Nguồn: VASTCOM)

Toàn tỉnh Nghệ An đang có 588 sản phẩm OCOP

Từ những sản phẩm ít ỏi ban đầu, đến nay tỉnh Nghệ An đã có hàng trăm sản phẩm OCOP (mỗi xã một sản phẩm). Việc phát triển, hoàn thiện và tập trung nâng cao chất lượng các sản phẩm OCOP trở thành giải pháp được Ủy ban nhân dân tỉnh ưu tiên trong phát triển kinh tế nông thôn.

Quang cảnh hội nghị. (Ảnh: PHÚC THẮNG)

Quyết tâm gỡ “thẻ vàng”, xây dựng nghề cá Việt Nam minh bạch, bền vững

Ngày 14/8, tại Gia Lai, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai tổ chức Hội nghị triển khai Quyết định số 1516/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

(Ảnh minh họa: Viện Bạc)

Ngày 14/8, giá bạc đồng loạt giảm nhẹ

Ngày 14/8, giá bạc thế giới và trong nước đồng loạt giảm, chịu áp lực điều chỉnh sau động lực tăng ngắn hạn có dấu hiệu suy yếu khi giá bạc giao dịch dưới đường EMA 50, trong khi vùng hỗ trợ 64,16 USD/ounce đang trở thành ngưỡng quan trọng đối với diễn biến giá.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khai trương.

Hà Nội: Đặt chuyến liên thông kết nối metro với xe công nghệ

Ngày 14/8, Hà Nội Metro phối hợp Be Group tổ chức lễ ra mắt Giải pháp giao thông liên hoàn trên ứng dụng Hà Nội Metro, góp phần giải quyết bài toán kết nối “chặng đầu-chặng cuối”, nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải hành khách công cộng và từng bước hiện thực hóa mô hình Mobility as a Service (MaaS) tại Thủ đô.