Theo đó, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát huy quyền làm chủ của nhân dân và tăng cường năng lực quản trị ở cơ sở.
Sau lộ trình sắp xếp, tỉnh Ninh Bình đã giảm từ 4.482 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.754 thôn, tổ dân phố, gồm 1.249 thôn và 505 tổ dân phố.
Một trong những kết quả quan trọng đã đạt được trong quá trình sắp xếp thôn, xóm, tổ dân phố ở Ninh Bình là sự đồng thuận của nhân dân, bởi thôn, xóm, tổ dân phố là đơn vị tự quản ở cộng đồng dân cư, là không gian văn hóa, nơi gắn bó với đời sống, phong tục, ký ức và tình làng nghĩa xóm qua nhiều thế hệ.
Do đó, việc sắp xếp phải đặt trong tổng thể thực hiện Quy hoạch tỉnh Ninh Bình; phù hợp định hướng phát triển đô thị, nông thôn mới, các hành lang kinh tế, cực tăng trưởng, khu công nghiệp, khu du lịch, khu vực ven biển, vùng đồng bằng và các khu vực có yếu tố đặc thù. Việc tổ chức lại các thôn, xóm, tổ dân phố không chỉ góp phần tinh gọn tổ chức ở cơ sở, nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo điều kiện tập trung nguồn lực, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển của địa phương. Từ sự đồng thuận của người dân cùng cách làm bài bản, chặt chẽ của mỗi địa phương đã tạo nền tảng thuận lợi để việc sáp nhập thôn tại Ninh Bình được triển khai đúng lộ trình, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Thực hiện chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố theo hướng tinh gọn, hiệu quả, số lượng thôn trên địa bàn xã Thanh Liêm giảm từ 20 thôn với 6.422 hộ gia đình và gần 23.500 nhân khẩu xuống còn 10 thôn.
Trong quá trình triển khai thực hiện, cấp ủy, chính quyền địa phương đã tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền để người dân nắm rõ mục đích, ý nghĩa và sự cần thiết của việc sắp xếp; hiểu rõ hơn những lợi ích của việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Theo đó, Ủy ban nhân dân xã Thanh Liêm đã thành lập các tổ công tác lấy ý kiến nhân dân tại các thôn.
Cán bộ cơ sở, các tổ chức đoàn thể và thành viên các tổ lấy ý kiến đã trực tiếp đến từng hộ gia đình để phát phiếu và hướng dẫn người dân tham gia đóng góp ý kiến, bảo đảm không bỏ sót đối tượng. Những nội dung liên quan phương án sắp xếp được giải thích cụ thể, giúp người dân nắm rõ và thực hiện quyền tham gia ý kiến của mình.
Ông Đỗ Anh Thạch, Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác mặt trận thôn Nguyễn Phú, xã Thanh Liêm, cho biết: “Chúng tôi đã phối hợp các đoàn thể tranh thủ thời gian buổi tối gặp gỡ, trao đổi trực tiếp để lấy ý kiến, đồng thời giải đáp những băn khoăn, thắc mắc của người dân”. Ông Vũ Văn Tịnh, Bí thư Đảng ủy xã Thanh Liêm cho biết: Nhờ chuẩn bị chu đáo và sự đồng thuận từ cơ sở, toàn bộ quá trình lấy ý kiến đã được hoàn thành trong thời gian ngắn. Kết quả tổng hợp cho thấy, hơn 99% số hộ dân đồng thuận với Đề án sắp xếp, tổ chức lại các thôn theo hướng tinh gọn, hiệu quả, quá trình thực hiện đúng quy trình, công khai, minh bạch.
Theo Phương án tổng thể sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố năm 2026 do Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành ngày 10/6/2026, toàn tỉnh Ninh Bình hiện có 4.482 thôn, tổ dân phố, gồm 3.259 thôn, xóm và 1.223 tổ dân phố. Bình quân mỗi phường có 38 tổ dân phố, mỗi xã có 33 thôn. Tuy nhiên, phần lớn các đơn vị chưa đáp ứng tiêu chuẩn mới về quy mô dân số hộ gia đình.
Cụ thể, trong số 1.223 tổ dân phố tại 32 phường, có tới 1.106 tổ dân phố (hơn 90%) có quy mô dưới 550 hộ gia đình; tại 97 xã, phần lớn trong số 3.259 thôn đều có quy mô dưới 400 hộ. Thực tiễn cho thấy quy mô, tổ chức của một số thôn, tổ dân phố chưa phù hợp tình hình mới; một số đơn vị chưa đáp ứng tiêu chuẩn theo quy định, việc bố trí đội ngũ cán bộ cơ sở còn phân tán, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa quản trị địa phương.
Sau khi thực hiện sắp xếp, toàn tỉnh Ninh Bình còn 1.753 thôn, tổ dân phố, gồm 1.249 thôn và 504 tổ dân phố thuộc 128 xã, phường (xã Lý Nhân không thực hiện sắp xếp vì hiện tại các thôn đều đang bảo đảm tiêu chuẩn theo quy định).
So với hiện nay, số lượng thôn, tổ dân phố giảm 2.729 đơn vị, tương ứng giảm 60,89%. Trong số 1.753 đơn vị sau sắp xếp, có 1.731 thôn, tổ dân phố đạt tiêu chuẩn theo quy định (chiếm 98,75%); còn 22 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn (chiếm 1,25%), nguyên nhân là do những yếu tố đặc thù về địa hình, dân cư, văn hóa, tôn giáo hoặc điều kiện giao thông, quản lý.
Quá trình thực hiện được các địa phương bảo đảm tuân thủ các quy định của Trung ương, đồng thời xem xét toàn diện các yếu tố về lịch sử, văn hóa, dân tộc, tôn giáo, phong tục tập quán và điều kiện địa lý của từng địa phương, hạn chế tối đa việc chia tách các cộng đồng dân cư đã hình thành ổn định từ lâu.
Cùng với việc sắp xếp đơn vị dân cư, tỉnh Ninh Bình luôn quan tâm công tác bố trí, sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách ở cơ sở, là những người có phẩm chất tốt, uy tín trong cộng đồng, có năng lực thực tiễn và khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn chuyển đổi số. Khuyến khích thực hiện mô hình Bí thư chi bộ đồng thời là Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả lãnh đạo và điều hành ở cơ sở.
Với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh ủy, sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của nhân dân, công tác sắp xếp thôn, tổ dân phố trên địa bàn tỉnh Ninh Bình được kỳ vọng tạo bước chuyển biến tích cực trong tổ chức bộ máy ở cơ sở, góp phần xây dựng nền hành chính hiện đại và thúc đẩy sự phát triển bền vững của tỉnh trong thời gian tới.
