Sân khấu cho thiếu nhi vẫn luôn là thử thách!

Một kỳ nghỉ sôi động lại đón chào các em thiếu nhi. Sau một năm học, các em lại được tận hưởng không khí mùa hè với nhiều trò chơi, hình thức giải trí đa dạng, bổ ích. Có nhiều không gian và sự lựa chọn cho tuổi thiếu nhi, các tác phẩm sân khấu dành cho các em cũng không nằm ngoài sự lựa chọn ấy.

Tác phẩm “Nàng tiên cá” của Nhà hát Tuổi trẻ.
Tác phẩm “Nàng tiên cá” của Nhà hát Tuổi trẻ.

1/ Các đơn vị nghệ thuật đang tiếp tục có “quà” mới dành cho các em thiếu nhi nhân dịp 1-6 và đón hè về. Hà Nội có các chương trình diễn ra tại Cung văn hóa hữu nghị Việt Xô của Xuân Bắc, Tự Long, Nhà hát Tuổi trẻ đều đặn hằng năm có một số vở kịch và chương trình ca múa nhạc thiếu nhi, diễn ra trong ba tháng hè. Rồi các chương trình thường xuyên của sân khấu Idecaf TP Hồ Chí Minh, những vở diễn, tiểu phẩm cho thanh thiếu nhi gần đây của Nhà hát kịch Hà Nội… Qua những món ăn tinh thần mới, công chúng có thể đánh giá những cái được và hạn chế khi các nghệ sĩ muốn dùng nghệ thuật để giáo dục và đáp ứng nhu cầu giải trí của các em.

Những vở kịch thiếu nhi vào mỗi dịp 1-6, có phải lựa chọn của các em để muốn bố mẹ cho đến rạp thưởng thức? Có một thực tế, khi đời sống phát triển thì nhiều gia đình muốn cho con cái ra rạp xem chương trình nghệ thuật, nơi các em được gặp gỡ những nhân vật trong sách, truyện, trong thế giới tưởng tượng, mơ ước của mình, qua những hình ảnh được các nghệ sĩ tái hiện trên sân khấu.

2/ Nhưng cũng không vì thế mà những người làm nghệ thuật được phép “ngủ quên” trên sự “dễ tính” của các em. Cũng không được phép làm theo kiểu thời vụ. Bởi vì muốn các em nhớ đến và học hỏi là điều không đơn giản, nếu tác phẩm không có câu chuyện xúc tích, vở diễn không đủ thuyết phục. Các em sẽ gây ồn ào ngay tại chỗ và khi ra về sẽ quên luôn. Câu hỏi làm sao để mới hơn, hấp dẫn và được lưu giữ lâu hơn trong các em, là vấn đề nan giải.

Xem cùng với các em, có thể thấy sân khấu dành cho thiếu nhi vẫn còn nhiều hạn chế về mặt nội dung. Có nơi đã là địa chỉ nổi tiếng, xây dựng nhiều tác phẩm dành cho các em nhưng không phải vở diễn nào cũng ấn tượng, cho dù trang phục quần áo đầu tư rất kỹ lưỡng và bắt mắt, nhưng ngôn ngữ nhân vật thì vẫn còn nhiều câu từ hời hợt, trượt ra ngoài nội dung. Có nơi có những chương trình phục vụ riêng cho các em mỗi dịp 1-6, Rằm Trung thu lên đến 30, 40 suất diễn cho cả đợt, nhưng chưa thật sự xuất sắc và chinh phục các em và phụ huynh. Vở diễn chưa nêu bật được những tâm tư và sở thích của từng lứa tuổi, những bài học giáo dục vẫn còn lặp lại và ít mang tính hành động, đôi khi là những lời răn bảo với nhiều ngôn từ có phần sáo mòn. Chưa kể đòi hỏi nghiên cứu để tìm hiểu từng phân khúc lứa tuổi trẻ em từ 3-4 tuổi, 5-6 tuổi, 7-8 tuổi.

3/ Giáo dục bằng nghệ thuật là hướng đi vô cùng quan trọng đối với thiếu nhi trong bối cảnh có rất nhiều loại hình giải trí nhiều hiệu quả nhưng cũng lắm hệ lụy hiện nay. Sân khấu luôn là nơi lung linh và truyền cảm hứng chân thật đến các em, nơi các em được ngắm những bộ trang phục ngộ nghĩnh, cảnh trí trang hoàng lộng lẫy, các diễn viên trong hình tượng các nhân vật mà các em mơ ước được gặp. Vậy những người làm nghệ thuật phải luôn lắng nghe, tìm ra tiếng nói, ý nghĩ của các em vào mọi lúc mọi nơi, vì nhận biết và sở thích của các em cũng thay đổi theo từng thời kỳ.

Thấu hiểu tâm tư, sở thích, và luôn đồng hành với sự phát triển của trẻ, để từ đó nghệ thuật dành cho các em luôn luôn mới mẻ, trong sáng và gần gũi với mọi lứa tuổi.

Có thể bạn quan tâm

Du hành trên “Con đường Tơ lụa” kỷ nguyên mới: Kỳ 1 - Giao lộ ký ức và khát vọng kết nối

Du hành trên “Con đường Tơ lụa” kỷ nguyên mới: Kỳ 1 - Giao lộ ký ức và khát vọng kết nối

Ánh nắng tháng 7 phủ mầu vàng nhạt lên những rẻo cây xanh bên đường, mở đầu cho hành trình ngược dòng lịch sử đầy mê hoặc. Phía ngoài kia là sa mạc mênh mông, nơi cái nóng mùa hè làm cảnh vật như nhòe đi, nhưng bước vào không gian Mỹ thuật quán (Trung tâm Triển lãm mỹ thuật Đôn Hoàng), nơi diễn ra Đối thoại Di sản văn hóa Trung Quốc - ASEAN, câu chuyện về ký ức, bản sắc và trách nhiệm chung trước tương lai lại hiện ra rõ nét.

Nhà nghiên cứu Quang Long cùng các nghệ sĩ giới thiệu âm nhạc truyền thống đến với khán giả.

Nghệ thuật truyền thống: Nguồn lực quan trọng cho công nghiệp văn hóa

Công cuộc chuyển đổi số cùng với hội nhập quốc tế đang ngày càng sâu rộng, tạo cơ hội để các sản phẩm văn hóa toàn cầu phủ sóng trên các nền tảng xã hội. Từ đây việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trở thành yêu cầu mang tính chiến lược của quốc gia. Nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Long chia sẻ về vấn đề này.

“Khát vọng tình yêu” gửi những người ngã xuống

“Khát vọng tình yêu” gửi những người ngã xuống

Theo đuổi dòng nhạc thính phòng, ca sĩ Khánh Ly (sinh năm 1984 tại Nghệ An) dành tình yêu, sự bền bỉ và ý chí vượt qua khó khăn để xây dựng nền tảng kỹ thuật thanh nhạc vững chắc cho mình và truyền dạy cho các học trò tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam.

Những tình tự riêng ngưng đọng

Những tình tự riêng ngưng đọng

Bốn nữ nhà thơ họ Đoàn là Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến, Đoàn Ngọc Thu gần đây ra mắt tuyển thơ “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” (NXB Hội Nhà văn). Đó là những khúc tình tự riêng đầy ngưng đọng.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang và tập thơ "Cúc muộn".

Tận tụy cùng thơ

Sau khi xuất bản tập “Giác ngộ” được xuất bản giữa năm 2025, một ngày, đọc lại những bài thơ mới viết, nhà thơ Hồng Thanh Quang thấy có chung một mạch cảm xúc, tâm sự, với những vui buồn và suy tư của một người đứng tuổi trước thực tế xã hội và cảnh ngộ đời mình, đủ các dư vị và màu sắc. Từ đó, tập thơ mới “Cúc muộn” (NXB Văn học) ra đời và được phát hành tháng 6/2026.

Ảnh: ANH QUÂN

Vươn tầm để vươn lên

Trong ba ngày cuối tuần qua, có một sự kiện lớn rất đáng chú ý trong việc đẩy mạnh định hướng phát triển công nghiệp hóa ở những trung tâm lớn. Đó là Lễ khai mạc Festival Biển Khánh Hòa 2026 với tên gọi “Sắc mầu đại dương - Vươn tầm quốc tế” ở phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Phở Hà Nội. Ảnh: K.MINH

Nên định danh đúng cho di sản “Phở”

Trong tiến trình xây dựng hồ sơ khoa học “Phở” để trình UNESCO xem xét ghi vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại dường như đang tồn tại cách hiểu chưa thật sự thấu đáo trong việc nhận diện di sản.

GS Tạ Phương cùng con trai trên Cao nguyên đá Đồng Văn, phía sau là hẻm Tu Sản. Ảnh: NVCC

Chuyện đặt tên hẻm Tu Sản

Tình cờ tôi được cộng tác viên Văn Minh Thiều của ấn phẩm Thời Nay cho biết một thông tin “lạ”: Cái tên hẻm Tu Sản - thắng cảnh nổi tiếng trên cao nguyên đá Đồng Văn - Tuyên Quang không phải tên gọi cổ xưa, mà là tên mới được đặt gần đây!

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.

Tuần phim kỷ niệm 27/7

Tuần phim kỷ niệm 27/7

Từ ngày 21 đến 28/7, Tuần phim Kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026) sẽ tổ chức trên cả nước. Lần đầu toàn bộ hệ thống rạp chiếu phim thương mại cùng tham gia chương trình chiếu phim miễn phí quy mô quốc gia.

Việc phát triển hai bên bờ sông Hồng cần trả lời thấu đáo nhiều câu hỏi về sinh kế của người dân và việc bảo tồn, phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa.

Không để làng cổ "bơ vơ" trong đô thị hiện đại

Hà Nội đang từng bước chuyển mình với các dự án quy hoạch hiện đại và đồng bộ. Song một đô thị đáng sống và phát triển bền vững là nơi không chỉ xây dựng hạ tầng mới, mà còn tạo điểm tựa cho giá trị văn hiến. Trong vận hội ấy, gìn giữ cấu trúc làng cổ chính là bước đi quan trọng để bảo tồn bản sắc lâu đời của mảnh đất Kinh kỳ.

Lê Thiết Cương: Chiều mùa đông”, bột màu, 50x74cm, 2004.

Bên sau một bảng màu êm

Khoảng trống trên tranh của Lê Thiết Cương là điểm thu hút mắt nhìn của cá nhân người viết hơn cả, trong mỗi dịp thưởng lãm tranh của ông. Nó giúp làm cân bằng những chông chênh của dáng vẻ nhân vật, làm nhẹ lại những tâm tư đối thoại hay là độc thoại giữa nhân vật với nhau và với người xem.

Nam, nữ sinh chơi bi-a ở phố Tân Mai, phường Tương Mai, Hà Nội.

Những nỗi lo tưởng chừng như đơn giản

Những tháng hè của học sinh để lấy lại năng lượng sau thời gian học hành căng thẳng lại là nỗi lo của các bậc phụ huynh. Từ những việc đơn giản như ăn uống, ngủ nghỉ khi ở nhà đến an toàn khi các con ra ngoài chơi. Bên cạnh các trò chơi lành mạnh, tốt cho sức khỏe, sự hấp dẫn của các trò chơi “đốt tiền” giết thời gian như game online, bi-a… khiến nhiều phụ huynh nơm nớp mỗi ngày đi làm.

Du khách quốc tế tham dự một lễ hội văn hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Khát vọng thành “đầu tàu” kinh tế sáng tạo

Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP Hồ Chí Minh đang hướng tới trở thành “đầu tàu” phát triển công nghiệp văn hóa, biến sáng tạo thành động lực tăng trưởng mới, lan tỏa “sức mạnh mềm” và bản sắc Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Bà Bích Liên trong một chương trình từ thiện.

Mãi thắm màu hoa lửa thanh niên xung phong

Là cựu thanh niên xung phong (TNXP) ở tuyến lửa Trường Sơn, bà Nguyễn Thị Bích Liên, Trưởng đoàn Nghệ thuật Cựu TNXP Thành phố Hà Nội, đã trải qua nhiều gian khổ. Tập tự truyện “Thời hoa lửa” (NXB Hội Nhà văn) của bà kể chuyện thời thanh xuân kiên cường trong tuyến lửa, là lời tri ân đối với đồng đội.

Ông Lâm Tới diễn vai xã trưởng trong trích đoạn "Xã trưởng, mẹ Đốp" (vở "Quan Âm Thị Kính").

“Linh hoạt” lan tỏa chèo ở làng Gòi

Hình ảnh cây đa, bến nước, mái đình và thanh âm làn điệu chèo thiết tha từ lâu đã trở nên thân thuộc, gần gũi với nhiều thế hệ sinh ra và lớn lên ở làng quê Bắc Bộ. Để những chiếu chèo được ngân vang nơi sân đình hay trong các lễ hội, đó là cả quá trình dày công luyện tập, nỗ lực gìn giữ của những con người thầm lặng.

Không khí sôi nổi tại Trại hè Tam Ngữ Mùa 2.

Giữ tiếng H’Mông bằng cả tiếng Anh, tiếng Việt

Khép lại 8 ngày (31/5-7/6) dạy học tại Sà Phìn (Tuyên Quang), Trại hè Tam Ngữ Mùa 2 đã mang đến không gian học tập và giao lưu cho 50 học sinh địa phương thông qua mô hình giáo dục tam ngữ Việt - Anh - H'Mông. Dự án thúc đẩy giáo dục ba ngôn ngữ (Anh - Việt - H’Mông), trang bị cho học sinh vùng cao năng lực hội nhập toàn cầu đồng thời gìn giữ ngôn ngữ và bản sắc văn hóa H'Mông.

Cây đàn Tính trở thành người bạn tri kỷ của cựu chiến binh Sái Ngọc Luân.

Cựu chiến binh truyền lửa Then Bản Pìn

Gần đây, trong những chỉ đạo lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển văn hóa, có những định hướng cần được quan tâm sâu hơn liên quan đến bồi đắp văn hóa cơ sở. Các văn bản như Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội, Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ… đều có những nội dung về việc xây dựng, áp dụng các chính sách, cơ chế dành cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương; tạo điều kiện, hỗ trợ các cộng đồng tổ chức, duy trì và hưởng thụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ; củng cố các thiết chế văn hóa và nêu cao trách nhiệm chính quyền cơ sở trong các công việc trên... Hiện ở nhiều địa phương đang có những nhân tố, mô hình hoạt động văn hóa, thực hành di sản, biểu diễn nghệ thuật một cách tự giác và hiệu quả, cần được hỗ trợ và lan tỏa để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng. Thời Nay xin giới thiệu một số mô hình trong số đó.