“Vào tháng Bảy, khi hầu hết các loài côn trùng nơi xứ sở đầy nắng của chúng tôi đang khát khô và tuyệt vọng chạy quanh những đóa hoa héo úa để kiếm tìm đồ uống, thì ve sầu vẫn cứ ung dung. Bằng cái vòi vươn dài - một chiếc ống hút rất tinh xảo, nhọn hoắt như mũi dùi giấu ở trước ngực - ve sầu châm vào cái hầm chứa nước bất tận của mình. Nó cứ ngồi hát say sưa trên cành cây rồi xuyên thủng lớp vỏ cây mềm nhẵn nhụi, tràn trề nhựa, nhúng cái ống hút của mình qua lỗ thủng, tha hồ uống no nhựa cây.
(...) Quanh đó có rất nhiều côn trùng đói khát. Chúng nhanh chóng phát giác thấy nhựa cây chảy ra từ cái giếng của ve sầu, liền lẳng lặng tiến lại gần, liếm lấy dòng nhựa rỉ ra. Số côn trùng đó chủ yếu là tò vò, ruồi nhặng, bọ sâu tai, bọ hung xanh, và nhiều hơn hết chính là kiến.
Những con côn trùng cỡ nhỏ muốn tới chỗ cái giếng phải luồn qua bên dưới cơ thể ve sầu; vị chủ nhân hào phóng còn tự động nhấc chân lên cho chúng đi qua. Những con lớn hơn thì uống một ngụm rồi vội vã lùi đi, bò sang cành cây gần đó, sau đó quay lại, trở nên táo tợn và hung hăng hơn hẳn. Chúng đã biến thành những tên cướp hung hãn, quyết tâm xua đuổi ve sầu ra khỏi cái giếng của nó.
Những kẻ tội phạm xấu xa nhất phải kể đến loài kiến. Đã có lần tôi nhìn thấy chúng ngoạm vào mỏm chân ve sầu, kéo giật đôi cánh, bò cả lên lưng nó. Thậm chí đôi khi, tôi tận mắt nhìn thấy một tên đạo tặc táo bạo cắn lấy vòi hút của ve sầu, cố kéo ra ngoài.
Cuối cùng, sự quấy rối đã vượt quá sức chịu đựng, chàng ca sĩ đành phải từ bỏ công trình của mình, lặng lẽ bỏ đi. Thế là kiến đạt được mục đích chiếm hữu cái giếng. Song cái giếng cạn nước cũng rất nhanh, chẳng mấy chốc nhựa cây đã khô kiệt. Thế là để có được nguồn thức uống, chúng lại rình mò cơ hội đi cướp một cái giếng khác.
Bởi vậy bạn thấy đó, sự thật trái ngược hoàn toàn với câu chuyện ngụ ngôn [của La Fontaine]. Kiến là lũ ăn mày ngang ngược, còn kẻ siêng năng làm việc chính là ve sầu!”.
(Jean-Henri Fabre, “Côn trùng ký của Fabre”, An Lạc Group dịch, NXB Phụ nữ Việt Nam, trang 32-33).
