Rõ thêm về một người trong nhóm trí thức đánh điện gửi Vua Bảo Đại

LTS - Sau bài viết “Bức điện của giới trí thức gửi Vua Bảo Đại trước ngày thoái vị” của tác giả Nguyễn Phúc Nam Dương trên số ra ngày 1/9/2025, Thời Nay nhận được bài viết của tác giả Kiều Mai Sơn.

Báo Khoa học số 1 (ra ngày 1/1/1942) do kỹ sư Nguyễn Đình Thụ làm Chủ nhiệm. Ảnh: Tác giả chụp lại từ Thư viện Quốc gia Pháp
Báo Khoa học số 1 (ra ngày 1/1/1942) do kỹ sư Nguyễn Đình Thụ làm Chủ nhiệm. Ảnh: Tác giả chụp lại từ Thư viện Quốc gia Pháp

Tác giả cung cấp những thông tin thú vị, làm rõ thêm về một trong năm trí thức đánh điện gửi Vua Bảo Đại. Xin giới thiệu cùng bạn đọc. Tên bài do tòa soạn đặt.

Trong bài viết của tác giả Nguyễn Phúc Nam Dương về số người đánh điện đề nghị Vua Bảo Đại thoái vị, có đoạn: “Cuối bức thư ký tên 5 người, gồm: Nguyễn Xiển, Nguyễn Đình Thu, Nguyễn Văn Huyên, Ngụy Như Kon Tum, Hồ Hữu Tường. Tiếc rằng, hiện chưa thể tìm thấy bất kỳ thông tin nào về Nguyễn Đình Thu…”.

Đó là kỹ sư Nguyễn Đình Thụ

Đó là kỹ sư Nguyễn Đình Thụ chứ không phải Nguyễn Đình Thu.

Nhà sưu tầm sách báo xưa Trịnh Hùng Cường (Bắc Ninh) đã chia sẻ với tôi một số thông tin về kỹ sư Nguyễn Đình Thụ: Tháng 12/1935, tốt nghiệp kỹ sư chuyên ngành vô tuyến điện - Trường cao đẳng Điện lực Paris và Viện Kỹ thuật Điện Toulousse (Pháp), Nguyễn Đình Thụ về nước. Hai năm sau (1937), ông được bổ nhiệm làm kỹ sư phụ tá tập sự tại Sở Vô tuyến điện Đông Dương. Năm 1942, kỹ sư Nguyễn Đình Thụ đã cùng GS Nguyễn Xiển, kỹ sư Đặng Phúc Thông sáng lập tờ báo Khoa học (tồn tại đến năm 1944). Báo Khoa học do Nguyễn Xiển sáng lập, Nguyễn Đình Thụ làm Chủ nhiệm và Đặng Phúc Thông làm Chủ bút (sau đó kỹ sư Nguyễn Duy Thanh thay). Trụ sở của báo đặt tại số 7 phố Hàng Gai, Hà Nội.

Sinh thời, GS Nguyễn Xiển có kể về việc ra báo Khoa học liên quan đến kỹ sư Nguyễn Đình Thụ khi được hỏi “Các cụ lấy nguồn vốn ở đâu để xuất bản tạp chí Khoa học?”:

- Đúng là phải có tiền mới ra báo được. Tôi tranh thủ được một người bạn rất tốt - bạn học từ hồi ở Toulousse là anh Nguyễn Đình Thụ. Anh là con rể của cụ Trịnh Xuân Nghĩa, một nhà tư sản mại bản, giàu vào loại nhất Hà Nội thời ấy. Anh Thụ giúp cho khâu trị sự, trụ sở.

Trên báo Khoa học (1942 - 1944) ghi rõ: Thư từ và ngân phiếu xin gửi cho ông Nguyễn Đình Thụ số 7 Hàng Gai - Hà Nội.

142.jpg
Trang 2, Nhật báo Dân chủ, số 2 ngày 25/8/1945 nêu tên 5 nhà trí thức đánh điện gửi Vua Bảo Đại. Trong đó ghi: Nguyễn Đình Thu. Tư liệu của PGS, TS Nguyễn Văn Huy cung cấp cho tác giả Nguyễn Phúc Nam Dương.

Nghị quyết của nhóm trí thức

Trong bài không thấy nhắc đến nội dung hoạt động của Tổng hội Sinh viên ngày 21/8/1945. Tôi bổ sung thêm: Cuộc họp được Tổng hội Sinh viên tổ chức chiều ngày thứ bảy, 21/8/1945 tại Việt Nam học xá (khuôn viên Đại học Bách khoa Hà Nội hiện nay). Nội dung để bàn về việc tổ chức một cuộc biểu tình đón rước phái bộ Đồng Minh sắp tới Bắc Bộ. Hôm đó, ông Chủ tịch Tổng hội Sinh viên yêu cầu những ai có tài tổ chức nên cùng với anh em Tổng hội Sinh viên bắt tay vào việc chuẩn bị đón tiếp phái bộ Đồng Minh. Trước khi bàn về cuộc biểu tình, ông Chủ tịch Tổng hội Sinh viên hô hào các giới “nên một lòng hợp tác với anh em Việt Minh lập Chính phủ lâm thời ngay trước khi phái bộ Đồng Minh đặt chân đến đất này”.

Ông Nguyễn Xiển nêu ý kiến “điều trở ngại nhất cho anh em Việt Minh trong việc lập Chính phủ lâm thời là triều đình Huế hiện còn đứng vững”. Từ đó, các ông Nguyễn Xiển, Hồ Hữu Tường, Nguyễn Văn Huyên và Ngụy Như Kon Tum đồng lòng thảo một bức điện gửi vào Huế đề nghị Vua Bảo Đại thoái vị. Nội dung bức điện như sau:

“Theo lời tuyên bố của ngài trong vô tuyến điện truyền thanh “để quyền lợi của Tổ quốc trên ngai vàng”, xét tinh thần dân chúng và sự chiếm Bắc Bộ của đảng cách mạng, chúng tôi trân trọng yêu cầu ngài thoái vị…”.

Tiếp đó, một bản quyết nghị của 4 nhà trí thức Nguyễn Xiển, Nguỵ Như Kon Tum, Nguyễn Văn Huyên, Hồ Hữu Tường cùng ký tên được gửi đăng báo:

“1, Yêu cầu Hoàng đế thoái vị.

Tuyên bố lập Cộng hòa Dân quốc.

Giao chính quyền cho một Chính phủ lâm thời do Việt Minh triệu tập.

2, Yêu cầu Mặt trận Việt Minh cấp tốc, không trễ một giờ phút nào thương lượng với các đảng phái, để lập ngay và công bố Chính phủ lâm thời ấy.

3, Kêu gọi tất cả các đảng phái, các giới quảng đại quần chúng ủng hộ Chính phủ lâm thời cho có lực lượng mà kiến thiết nền độc lập của quốc gia”.

Một bức điện khác do Giám đốc Việt Nam học xá được đánh đi cùng ngày:

“Kính gửi các ông cao cấp Việt Minh ở chiến khu

Hiện nay tình thế Hà Nội rất nguy kịch: đảng viên Việt Minh đã đánh đổ chính quyền Bắc Bộ khâm sai, mà Việt Nam thì cần có một chính phủ chính thức và hợp nhất ba kỳ để giao thiệp với phái bộ Đồng Minh sắp đến nay mai… rất mong mỏi các ông có đủ quyền hành về Hà Nội lập tức để giải quyết vấn đề quan hệ đến vận mệnh của nước nhà”.

Hồi 15 giờ 30 phút ngày 24/8/1945, Văn phòng của Vua Bảo Đại có gửi bức điện văn sau đây cho Ủy ban nhân dân Cách mạng Bắc Bộ Việt Nam:

“Khâm phụng hoàng đế sắc văn phòng tôi trả lời bức điện văn của quý Ủy ban rằng:

Ngài vui lòng thoái vị ngay và đã sắp đặt sẵn sàng, nhưng vì có trách nhiệm đối với lịch sử và toàn thể quốc dân, Ngài muốn cho sự thoái vị của Ngài có ảnh hưởng ích lợi cho Tổ quốc, và muốn Chính phủ mới chính thức ra mắt quốc dân một cách rất long trọng.

Ngài mong ông Chủ tịch Chính phủ Nhân dân Cách mạng lâm thời gấp về Thuận Hóa để Ngài giao chính quyền và Ngài muốn cho ông biết ngay để làm lễ ấy.

Đồng thời Hoàng đế lại sắc Văn phòng tôi chuyển sao bức điện văn này cho nhà đương chức Nhật Bản và Ủy ban Nhân dân Cách mạng tại Thuận Hoá biết”.

Ủy ban Nhân dân Cách mạng Bắc Bộ lập tức cũng ra Thông cáo:

“Hôm 26/8/1945, Ủy ban Nhân dân Cách mạng (Chính phủ lâm thời) đã đánh điện cho Vua Bảo Đại hoan nghênh nhà vua đã thoái vị nhường chính quyền cho Việt Minh là đại biểu của các tầng lớp dân chúng.

Đoàn đại biểu của Chính phủ lâm thời đã khởi hành đi Huế sáng 27/8/1945”.

Diễn biến tiếp theo chúng ta đã rõ: Ngày 29/8/1945, phái đoàn Chính phủ lâm thời do ông Trần Huy Liệu làm Trưởng đoàn đã có mặt tại kinh thành Huế. Chiều 30/8/1945 lễ thoái vị của Vua Bảo Đại đã diễn ra. Nhà vua được đại diện Chính phủ lâm thời gắn huy hiệu, trở thành công dân Vĩnh Thụy.

Có thể bạn quan tâm

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.

Họa sĩ Bùi Tiên bên một tác phẩm tại triển lãm.

Dành 8 năm cho triển lãm tranh lụa

Triển lãm cá nhân “Cái gì là thật” của họa sĩ Bùi Tiên vừa diễn ra tại TomuraLee Gallery tại phường An Khánh, TP Hồ Chí Minh. Tác phẩm tại triển lãm bắt nguồn từ năm 2014 với đồ án tốt nghiệp đại học mỹ thuật Huế của chị.

Nhà báo Đỗ Quảng (bên phải) tặng thơ tác giả bài viết - Nghệ sĩ nhiếp ảnh Ngọc Phan.

Đỗ Quảng: Sự chân thật của một đời cầm bút

Đỗ Quảng vốn là cây bút phóng sự, phóng viên đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ở tuổi U90, ông già chuyên gia viết phóng sự bỗng… làm thơ. “Thương lắm Sài Gòn ơi”, tập thơ đầu tay chào đời năm 2021; “Vui buồn tháng Tư” - năm 2024; “Những lời nói thật”, NXB Hội Nhà văn, ấn hành tháng 11/2025.

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Ông Ksor Thuông (ơi H' Que), buôn Ji, xã Ia Dreh, trong lễ cúng trưởng thành của người Gia Rai.

Giữ được nghệ nhân mới giữ được “hồn cốt” đại ngàn

Giữa đại ngàn Tây Nguyên, nơi những buôn làng Ba Na, Gia Rai, có một lớp người lặng lẽ giữ vai trò đặc biệt quan trọng: Các nghệ nhân khấn. Họ thực hành nghi lễ, là “bộ nhớ sống” lưu giữ hệ thống tri thức dân gian, tín ngưỡng và nghệ thuật ngôn từ độc đáo của cộng đồng.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Trao giải Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai

Tác phẩm “Be Happier” của tác giả Trương Hoàng Ngọc Anh vừa đoạt giải Nhất Cuộc thi Sáng tác truyện tranh lần thứ hai (2025) do Viện Pháp tại Việt Nam, NXB Kim Đồng và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức.

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Xem triển lãm tranh ở Ký Con - Sài Gòn

Một chiều đầu tháng 4, lên tầng hai khu chung cư truyền thống cũ, ngang qua mấy dãy hành lang quen thuộc, vài chậu kiểng nhỏ đặt nép mình bên ô cửa, bất ngờ khi nhận ra mình đang đứng trước một phòng triển lãm tranh mở cửa tự do.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà báo Lê Minh Quốc (thứ hai, bên phải sang) luôn gắn bó với bạn bè.

Lê Minh Quốc - Dấu ấn của nghị lực và văn chương

Trong từng trang viết, ta thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con Đà Nẵng: Chân thành, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tình cảm và nỗi niềm. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là điểm tựa tinh thần, là ngọn lửa âm ỉ cháy trong trái tim Lê Minh Quốc suốt hành trình sáng tác.

Sắm Tết thời bao cấp. Ảnh tư liệu

Nhớ những năm dành dụm Tết

Thời bao cấp, cái gì cũng tem phiếu, cho sao được thế, gọi là tiêu chuẩn, túi hàng Tết mỗi gia đình coi như đầy đủ trong 3 ngày Tết. Có bóng bì, bánh đa nem, mộc nhĩ, nấm hương, miến dong, hạt tiêu, mì chính, chè gói Ba Đình, thuốc lá giấy bạc Điện Biên…, tất cả được đựng trong túi nylon, bán với giá rẻ.

Họa sĩ Trần Thùy Linh với cuốn sách "Chuyện cây chuyện đời".

“Thiên nhiên là bác sĩ chữa lành”

Là họa sĩ chuyên vẽ hoa khổ lớn và tranh thiên nhiên, họa sĩ Trần Thùy Linh còn sáng tác rất nhiều tản văn. Vì cảm thấy “mắc nợ với thiên nhiên” - một món nợ ngọt ngào, quyến rũ, mới đây, chị ra mắt tản văn “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học).

Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ AnhHi Thanh Cường và NSƯT Nguyễn Quang Hưng tại lễ ra mắt album.

AnhHi Thanh Cường mong truyền tình yêu dân ca tới GenZ

Ca sĩ Thanh Cường nay trở thành AnhHi Thanh Cường vừa ra mắt album mang âm hưởng dân ca gồm 5 sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. “Thương câu dân ca” - bài hát chủ đề của album được lựa chọn làm MV với sự giúp sức của AI.

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh.

Kể chuyện Tây Nguyên bằng âm nhạc

Gần nửa thế kỷ âm thầm và bền bỉ, nhạc sĩ Nguyễn Văn Hạnh đã “kể” hàng trăm câu chuyện bằng âm nhạc. Những bản tình ca về con người, văn hóa và bản sắc Tây Nguyên của ông như những dòng suối mát thấm đẫm tâm hồn.

Cao Thanh Nam với bức tranh đang sáng tác.

Tranh của trưởng thôn

Ở nông thôn, trưởng thôn hẳn là nông dân, có khi là người thợ và cũng có lúc là chủ thầu xây dựng… Nhưng người làm nghề vẽ tranh thì có lẽ duy nhất là anh Cao Thanh Nam, trưởng thôn Liêm Hóa, xã Trung Hóa cũ, tỉnh Quảng Bình, nay là xã Kim Phú, tỉnh Quảng Trị.

Nhạc sĩ Trần Lệ Giang.

Âm nhạc là lời tri ân gửi về quê hương, nguồn cội

Như một sự trả nợ cho nỗi nhớ quê hương riêng mang, vài năm trở lại đây, nữ nhạc sĩ Trần Lệ Giang thường phát hành album nhạc mới vào những ngày đầu năm mới. Những ca khúc gửi gắm cả tâm hồn và trái tim người nghệ sĩ, mong mọi điều an lành đến với muôn nhà.

Tranh trong tập thơ "Sen".

Gần 80, “yêu như lửa đỏ”

Tuổi 78, nhà thơ Thế Hùng ra tập thơ “Sen” (NXB Mỹ thuật), chỉ để nói chuyện… yêu. Cuộc ra mắt diễn ra tại Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Hà Nội, 19 Hàng Buồm, sáng 29/12 giữa nhiều bạn văn nghệ sĩ thân mến ông.

Trao giải A của cuộc thi. Ảnh: ANH QUÂN

Hội thi thơ làng gợi cách hay cho cả nước

Cuộc thi hoàn toàn mang tính xã hội hóa, xuất phát từ một ngôi làng có truyền thống yêu thơ, làm thơ, góp phần khẳng định sức sống bền lâu của thơ ca, văn hóa. Cũng là gợi mở đặc sắc cho việc nuôi dưỡng tình yêu thơ ca trong đời sống đương đại.

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh ra sách mới

NXB Trẻ vừa phát hành truyện dài mới nhất của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh mang tên “Cô bé hàng xóm và bốn viên kẹo”. Chọn bối cảnh Sài Gòn - Thành phố Hồ Chí Minh những năm 1980, truyện kể về dân nhập cư, những người nghèo sống ở đô thị hoa lệ, về tình làng nghĩa xóm và bao điều đẹp đẽ giờ đây chỉ còn trong ký ức.