Rà soát quy định để bảo đảm đồng bộ pháp luật
Theo Bộ Tài chính, việc xây dựng Thông tư mới xuất phát từ yêu cầu hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực đầu tư công.
Thời gian qua, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo yêu cầu các bộ, ngành rà soát, sửa đổi các quy định không còn phù hợp nhằm tháo gỡ khó khăn về thể chế, tăng cường phân cấp, phân quyền và khơi thông nguồn lực cho phát triển. Nghị quyết số 01/NQ-CP năm 2026 đặt ra nhiệm vụ tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; trong khi Nghị quyết số 122/NQ-CP yêu cầu đẩy nhanh tiến độ xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành luật, bảo đảm tính đồng bộ và kịp thời.
Bên cạnh đó, Nghị định số 193/2026/NĐ-CP về quyết toán vốn đầu tư dự án cùng các dự thảo nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng năm 2025 đã giao Bộ Tài chính quy định cụ thể cơ chế thu, chi đối với chủ đầu tư và ban quản lý dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước. Những thay đổi trong cơ chế tự chủ tài chính của đơn vị sự nghiệp công lập theo Nghị định số 111/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung Nghị định số 60/2021/NĐ-CP cũng đặt ra yêu cầu cập nhật các văn bản hướng dẫn liên quan.
Theo đánh giá của Bộ Tài chính, Thông tư số 70/2024/TT-BTC đã tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý tài chính của các ban quản lý dự án. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cho thấy một số quy định chưa thực sự phù hợp với yêu cầu thực tiễn.
Trong đó, các quy định liên quan đến việc sử dụng quỹ chưa tạo nhiều dư địa cho các đơn vị phát huy tính tự chủ và tự chịu trách nhiệm; chưa có hướng dẫn đối với hoạt động quản lý dự án sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công tại cơ quan nhà nước. Một số nội dung cũng không còn tương thích với các quy định pháp luật mới, nhất là các quy định liên quan đến cấp huyện hoặc chức năng của hệ thống kho bạc nhà nước.
Ngoài ra, hệ thống biểu mẫu hiện hành còn khá nhiều, một số chỉ tiêu chưa rõ ràng; một số quy định còn trùng lặp hoặc thiếu cụ thể, ảnh hưởng đến quá trình tổ chức thực hiện tại các đơn vị.
Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính cho rằng việc ban hành Thông tư mới là cần thiết nhằm khắc phục các bất cập phát sinh, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các quy định hiện hành về ngân sách nhà nước, đầu tư công, xây dựng và cơ chế tự chủ tài chính.
Mở rộng quyền tự chủ trong quản lý tài chính dự án
Dự thảo Thông tư được Bộ Tài chính xây dựng theo hướng giảm bớt các quy định mang tính hướng dẫn chi tiết, đồng thời trao thêm quyền chủ động cho chủ đầu tư và ban quản lý dự án trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ.
Theo dự thảo, phạm vi áp dụng bao gồm chủ đầu tư, ban quản lý dự án do chủ đầu tư thành lập, các ban quản lý dự án là đơn vị sự nghiệp công lập và các tổ chức, cá nhân có liên quan. Các quy định được thiết kế bao quát toàn bộ quá trình quản lý tài chính của dự án, từ xác định nguồn thu, tổ chức hạch toán, lập dự toán, quản lý chi phí đến quyết toán hằng năm.
Một trong những định hướng nổi bật của lần sửa đổi này là tăng cường trách nhiệm tự chủ của các ban quản lý dự án. Theo đó, dự thảo đề xuất bỏ các quy định riêng về sử dụng quỹ đang được áp dụng hiện nay. Cách tiếp cận mới nhằm tạo điều kiện cho đơn vị chủ động hơn trong việc tổ chức hoạt động và quản lý nguồn lực tài chính, đồng thời gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình.
Cùng với đó, nhiều nội dung được rà soát để phù hợp với hệ thống pháp luật hiện hành. Các quy định liên quan đến cấp huyện được loại bỏ nhằm đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức chính quyền địa phương. Một số khái niệm, thuật ngữ cũng được điều chỉnh để thống nhất với chức năng, nhiệm vụ của hệ thống Kho bạc Nhà nước hiện nay.
Dự thảo còn mở rộng phạm vi hướng dẫn đối với các chủ đầu tư, ban quản lý dự án có sử dụng nguồn thu hợp pháp khác theo quy định của pháp luật về đầu tư công. Mặc dù không thuộc đối tượng điều chỉnh trực tiếp, các đơn vị này vẫn được khuyến khích áp dụng trình tự lập dự toán, thẩm định và quyết toán theo quy định của Thông tư nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quản lý tài chính dự án.
Bên cạnh việc tinh gọn các quy định hiện hành, dự thảo cũng bổ sung một số nội dung mới phát sinh từ thực tiễn. Trong đó có hướng dẫn xác định nguồn thu khác liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quy định về chi phí giám sát, đánh giá đầu tư. Đối với trường hợp thuê tư vấn độc lập thực hiện nhiệm vụ giám sát, đánh giá đầu tư, chi phí thuê sẽ được hạch toán riêng vào nhóm chi phí tư vấn ngoài theo quy định.
Bộ Tài chính cho biết, việc ban hành Thông tư mới nhằm bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật hiện hành, đồng thời tháo gỡ một số vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Các quy định mới cũng hướng tới việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho chủ đầu tư và ban quản lý dự án trong công tác quản lý tài chính.