Trước thực trạng này, lãnh đạo thành phố quyết liệt chỉ đạo tháo gỡ hạn chế về nhân sự, tái cấu trúc triệt để nguồn nhân lực từ cấp cơ sở nhằm đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm.
Nhiều dự án trọng điểm giải ngân thấp
Đến ngày 22/5, thành phố Cần Thơ đã giải ngân hơn 2.557 tỷ đồng. So với số vốn được Thủ tướng Chính phủ giao cho địa phương là hơn 19.266 tỷ đồng, tỷ lệ giải ngân thực tế chỉ đạt 13,27%, thấp hơn so với mức bình quân chung của cả nước (khoảng 16,4%). Đáng quan ngại, đối với dòng vốn đầu tư công có tính chất chuyển tiếp, cụ thể là kế hoạch vốn năm 2025 được cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian thực hiện cũng như giải ngân sang năm 2026 với tổng trị giá hơn 3.400 tỷ đồng, tình hình lại càng khó khăn, bế tắc. Đến thời điểm hiện tại, thành phố cũng mới chỉ giải ngân được gần 240 tỷ đồng, đạt tỷ lệ rất thấp là 7,04%. Thực tế này phản ánh năng lực hấp thụ vốn đang ở mức báo động đối với các công trình vốn dĩ đã có thời gian chuẩn bị rất dài từ các năm trước.
Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, trong tổng số nguồn vốn đã giải ngân, nguồn vốn thuộc ngân sách trung ương đạt hơn 1.000 tỷ đồng, tương ứng với tỷ lệ 14,69% kế hoạch vốn được giao. Trong khi đó, dòng vốn thuộc ngân sách địa phương chỉ giải ngân được hơn 1.500 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 12,47%. Hiện thành phố mới giao vốn đầu tư công chi tiết được hơn 16.581 tỷ đồng, số vốn tồn đọng chưa giao chi tiết là gần 2.685 tỷ đồng. Dự kiến trong tháng 6/2026, Ủy ban nhân dân thành phố mới có thể hoàn tất thủ tục trình Hội đồng nhân dân thông qua việc giao chi tiết thêm hơn 2.000 tỷ đồng cho các dự án đã đủ điều kiện pháp lý, phần vốn tiết kiệm còn lại phải tiếp tục chờ ý kiến hướng dẫn nghiệp vụ từ Bộ Tài chính.
Hiện, 57 chủ đầu tư có tỷ lệ giải ngân thấp hơn nhiều so với mức trung bình của cả nước. Đặc biệt, 52 chủ đầu tư chưa giải ngân được đồng vốn nào. Tiến độ tại hàng loạt dự án giao thông trọng điểm được nhân dân kỳ vọng đều rất thấp. Dự án thành phần 3 và thành phần 4 của tuyến đường bộ cao tốc Châu Đốc-Cần Thơ-Sóc Trăng (giai đoạn 1), tỷ lệ giải ngân lần lượt đạt 9,2% và 8,6%. Dự án đầu tư xây dựng Bệnh viện ung bướu thành phố chỉ đạt 1,87%. Dự án cầu và đường Nguyễn Chí Thanh tại phường Vị Thanh ghi nhận mức thấp, chỉ 1,86%. Dự án mở rộng 7 km Quốc lộ 91 vốn đầu tư hơn 7.200 tỷ đồng, trong đó vốn xây lắp hơn 1.500 tỷ đồng nhưng giá trị xây lắp hiện chưa đến 100 tỷ đồng do vướng giải phóng mặt bằng.
Phát huy tối đa hiệu quả nguồn nhân lực
Phần lớn các dự án triển khai chậm trễ rơi vào nhóm công trình chuyển tiếp từ những năm trước để lại. Đây là những dự án vốn đã tồn đọng nhiều nút thắt, kéo dài qua nhiều năm mà chưa được các đơn vị giải quyết dứt điểm.
Theo lãnh đạo thành phố, bên cạnh các yếu tố khách quan mang tính thị trường, nguyên nhân chủ quan xuất phát từ tư duy điều hành, quản lý của các cơ quan, đơn vị. Tình trạng các sở, ngành, địa phương còn mang nặng tâm lý e dè, sợ sai, trông chờ vào văn bản hướng dẫn từ cấp trên, thiếu sự chủ động đề xuất, thiếu tinh thần tham mưu và quyết liệt trong thực hiện vẫn đang diễn ra khá phổ biến. Bên cạnh đó, còn có các nguyên nhân: chậm giải phóng mặt bằng do người dân khiếu nại về giá bồi thường hoặc phải chờ đợi nền tái định cư kéo dài thời gian bàn giao đất sạch; áp lực khan hiếm nguồn cung, biến động giá cả vật liệu xây dựng cơ bản và giá xăng dầu neo ở mức cao khiến nhiều đơn vị xây lắp phải thi công cầm chừng. Việc áp dụng các quy định liên quan điều chỉnh hợp đồng xây dựng do biến động giá theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng còn bộc lộ một số bất cập, chứa đựng rủi ro pháp lý khiến các chủ đầu tư e ngại. Năng lực tài chính và kỹ thuật yếu kém của một số nhà thầu, sự thiếu quyết liệt của người đứng đầu tại một số đơn vị đã làm chậm trễ tiến độ chung.
Để chấn chỉnh kỷ cương, đẩy nhanh tiến độ giải ngân đầu tư công, đồng chí Lê Quang Tùng, Bí thư Thành ủy Cần Thơ yêu cầu: Các ban quản lý dự án, chủ đầu tư phải kiểm điểm nghiêm túc, làm rõ trách nhiệm cá nhân và đơn vị đứng đầu. Thường trực Thành ủy tăng cường chỉ đạo sát sao theo tinh thần xử lý công việc tức thời, không chờ đợi đến các phiên họp định kỳ của thành viên Ủy ban nhân dân thành phố mà xem xét, cho ý kiến ngay lập tức đối với các báo cáo đề xuất nhằm khắc phục triệt để sự chậm trễ này.
Nhằm tháo gỡ nút thắt liên quan năng lực quản trị công, Ủy ban nhân dân thành phố đã triển khai nhóm giải pháp tổ chức nhân sự mạnh mẽ đối với các ban quản lý dự án khu vực. Thành phố đã bàn giao nguyên trạng toàn bộ các dự án từ cơ quan cấp xã về các ban quản lý dự án chuyên nghiệp nhằm thống nhất đầu mối, quản lý chặt chẽ và chính xác số liệu dòng vốn và nguồn vốn. Sở Nội vụ phối hợp chặt chẽ với các ban chuyên trách và các địa phương rà soát lại nhu cầu, năng lực cán bộ, điều động, bố trí lại nhân sự phù hợp, qua đó tối ưu hóa hiệu quả điều hành công trình.
Đối với “điểm nghẽn” giải phóng mặt bằng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Trương Cảnh Tuyên cho biết: Thành phố chỉ đạo Trung tâm Phát triển quỹ đất lập phương án giải thể 10 chi nhánh phát triển quỹ đất tại các quận, huyện trước đây. Toàn bộ lực lượng nhân sự từ các chi nhánh giải thể này được điều động về các ban quản lý dự án cấp xã và các dự án tại địa bàn. Mục tiêu là tập trung tối đa nguồn nhân lực làm được việc để đẩy nhanh tiến độ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, nhanh chóng bàn giao mặt bằng sạch cho các nhà thầu tổ chức thi công liên tục.
