Sửa đổi Luật Hải quan: Tạo nền tảng pháp lý cho mô hình quản lý hiện đại

Sau 12 năm thực thi, Luật Hải quan đang được đề xuất sửa đổi nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền. Những thay đổi được hướng tới đơn giản hóa thủ tục đồng thời tạo khuôn khổ pháp lý phù hợp với sự phát triển của thương mại hiện đại và hội nhập quốc tế.

Hoàn thiện thể chế hải quan được kỳ vọng góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Hoàn thiện thể chế hải quan được kỳ vọng góp phần cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Hoàn thiện thể chế đáp ứng yêu cầu phát triển mới

Tại Hội thảo lấy ý kiến doanh nghiệp về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức ngày 11/6, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Thành Hưng cho biết Luật Hải quan năm 2014 đã có hiệu lực từ đầu năm 2015 và trải qua hơn 12 năm thực hiện. Trong bối cảnh yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và đổi mới phương thức quản lý nhà nước ngày càng cao, nhiều quy định cần được rà soát, sửa đổi để phù hợp với thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Thành Hưng, dự thảo Luật lần này dự kiến sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ 42 điều, đồng thời bổ sung 4 điều mới. Việc sửa đổi nhằm thể chế hóa các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước liên quan đến phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số quốc gia và đổi mới công tác xây dựng pháp luật.

Đại diện cơ quan soạn thảo cho rằng hoạt động xuất nhập khẩu hiện nay đã có nhiều thay đổi so với thời điểm Luật Hải quan được ban hành. Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, logistics, các mô hình kinh doanh xuyên biên giới và yêu cầu kết nối dữ liệu đặt ra nhu cầu xây dựng cơ chế quản lý linh hoạt hơn, phù hợp với môi trường thương mại số.

Một trong những định hướng quan trọng của dự thảo là tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và quản lý dựa trên đánh giá rủi ro.

Dưới góc độ cộng đồng doanh nghiệp, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đánh giá cao nỗ lực của Bộ Tài chính và Cục Hải quan trong quá trình xây dựng dự thảo luật. Theo ông, việc sửa đổi Luật Hải quan diễn ra trong bối cảnh hoạt động thương mại quốc tế đang thay đổi nhanh chóng, đặc biệt là sự phát triển của thương mại điện tử xuyên biên giới và những biến động liên tục của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng các mục tiêu cải cách cần được cụ thể hóa bằng những quy định định lượng rõ ràng, khả thi và có thể thực hiện được trong thực tế. Các chính sách mới cần bảo đảm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng không làm phát sinh thêm các nghĩa vụ hoặc chi phí tuân thủ không cần thiết.

Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý hải quan

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực hải quan.

Theo ông Nguyễn Thành Hưng, việc rà soát các quy định hiện hành nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Trên tinh thần đó, dự thảo đề xuất bãi bỏ quy định giao Chính phủ quy định cụ thể về tổ chức, nhiệm vụ và hoạt động của Hải quan các cấp tại khoản 2 Điều 14 của Luật hiện hành.

Việc điều chỉnh này nhằm tạo điều kiện để Bộ Tài chính chủ động hơn trong công tác tổ chức và điều hành, phù hợp với yêu cầu thực tiễn trong từng giai đoạn phát triển.

Phân tích thêm về nội dung này, ông Kim Long Biên, Trưởng Ban Pháp chế, Cục Hải quan cho rằng việc điều chỉnh một số quy định chi tiết theo hướng tăng tính chủ động trong quá trình điều hành sẽ giúp cơ quan quản lý phản ứng nhanh hơn trước những thay đổi của môi trường kinh doanh và thương mại quốc tế.

Tuy nhiên, theo ông Kim Long Biên, cùng với việc mở rộng quyền chủ động trong quản lý, cần bảo đảm tính ổn định, minh bạch và dự báo được của hệ thống pháp luật. Công tác xây dựng văn bản hướng dẫn phải được thực hiện chặt chẽ, có sự tham gia của các đối tượng chịu tác động nhằm hạn chế những khó khăn phát sinh trong quá trình thực thi.

Nhiều ý kiến cũng đề nghị dự thảo luật tiếp tục làm rõ các nội dung liên quan đến quản lý rủi ro, ứng dụng công nghệ số và cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với doanh nghiệp. Đây được xem là những yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Đại diện Cục Hải quan cho biết cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các ý kiến góp ý của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các chuyên gia trong quá trình hoàn thiện dự thảo. Mục tiêu là xây dựng các quy định rõ ràng, minh bạch, tạo điều kiện để người khai hải quan thực hiện thủ tục nhanh chóng, thuận lợi và phù hợp với các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia.

Theo định hướng của cơ quan quản lý, việc hoàn thiện Luật Hải quan lần này không chỉ nhằm xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực thi mà còn tạo cơ sở pháp lý cho quá trình hiện đại hóa hải quan, thúc đẩy tuân thủ tự nguyện và nâng cao hiệu quả quản lý trên cơ sở đánh giá rủi ro.

Theo Nghị quyết số 123/2026/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026, dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan dự kiến sẽ được trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét tại phiên họp tháng 8/2026 sau khi hoàn thiện hồ sơ theo quy định. Đây được kỳ vọng sẽ là bước đi quan trọng trong tiến trình cải cách và hiện đại hóa ngành Hải quan trong giai đoạn tới.

Có thể bạn quan tâm

Tổ hợp tác và cung ứng hoa kiểng Tân An của anh Đặng Văn Giàu. (Ảnh: MỸ HÀ)

Nâng tầm di sản làng hoa Sa Đéc

Bằng tình yêu và tâm huyết, nhiều năm qua những người dân làng hoa Sa Đéc vẫn lặng lẽ giữ gìn và kế thừa nghề truyền thống của cha ông.

Môi trường pháp lý minh bạch và năng lực triển khai hiệu quả góp phần chuyển hóa tăng trưởng Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Chuyển hóa tăng trưởng thành đầu tư: Lợi thế cạnh tranh tiếp theo của Việt Nam

Việt Nam từ lâu đã là điểm đến hấp dẫn đối với dòng vốn quốc tế, được củng cố bởi nhiều lợi thế mang tính nền tảng. Tuy nhiên, khi các nhà đầu tư ngày càng khó tính, có nhiều thị trường để lựa chọn thì yêu cầu đặt ra là tăng trưởng cần được chuyển hóa thành cơ hội đầu tư có khả năng triển khai, mở rộng trong dài hạn.

Các đại biểu trao đổi tại Hội nghị. (Ảnh: Hồng Thắm)

Khơi thông vốn dài hạn cho tăng trưởng

Khát vọng tăng trưởng hai con số đặt ra yêu cầu lớn về huy động và phân bổ nguồn lực. Khi các dự án hạ tầng, chuyển đổi số và chuyển dịch cơ cấu kinh tế cần nguồn vốn lớn, thời gian hoàn vốn dài, việc phát triển đồng bộ các kênh tài chính trở nên cấp thiết.

Mô hình trồng lúa nếp than tại xã Tà Long, huyện Đakrông (nay là thôn Tà Lao, xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị). (Ảnh: Plan Việt Nam cung cấp)

Khi phụ nữ Vân Kiều ở Tà Lao “Tiến về phía trước”

Nhờ tiếp cận với các hoạt động của chương trình "Tiến về phía trước", chị em phụ nữ ở Tà Lao - vùng biên giới tỉnh Quảng Trị đã biết làm ăn kinh tế, tham gia vào các hoạt động cộng đồng, biết xây dựng kênh, quảng bá văn hóa địa phương thông qua mạng xã hội…Những thay đổi đó đã giúp họ thoát nghèo để có một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn thực hiện nghi thức đánh cồng, đánh dấu Việt Nam chính thức tham gia rổ chỉ số FTSE Global Equity Index Series ngày 18/9, mở rộng khả năng tiếp cận các nhà đầu tư quốc tế. (Ảnh: UBCKNN)

Bộ Tài chính tổ chức tiếp xúc nhà đầu tư không kèm phát hành trái phiếu quốc tế

Bộ Tài chính sẽ phối hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các bộ, ngành liên quan tổ chức đợt tiếp xúc nhà đầu tư quốc tế không kèm phát hành trái phiếu (Non-Deal Roadshow - NDR), nhằm chủ động cung cấp thông tin, duy trì kết nối với thị trường và hỗ trợ mục tiêu cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.

Du khách thưởng thức show diễn đa trải nghiệm “Nụ hôn của biển cả - Kiss of the sea” tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang. (Ảnh: SG)

Khơi mạch văn hóa, mở lối du lịch biển

Từ định hướng giải pháp của Nghị quyết số 20-NQ/TW Hội nghị lần thứ ba, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV ngày 28/7/2026 về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh đã đặt ra yêu cầu phải phát huy chiều sâu văn hóa, đưa hệ sinh thái di sản biển trở thành nguồn lực phát triển du lịch biển Việt Nam.

Sản xuất hàng may mặc xuất khẩu tại Tổng công ty May 10.

Gia tăng hiệu quả ngành dệt may

Ngành dệt may Việt Nam duy trì đà tăng trưởng, nhưng áp lực về giá, tiến độ giao hàng và chính sách thuế quan đang ngày càng gia tăng tác động tới quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Trước thực trạng trên, doanh nghiệp dệt may nỗ lực nâng cao năng suất, tiết giảm chi phí, đẩy mạnh xuất khẩu.

Đóng gói xoài xuất khẩu tại Công ty Vina T&T Group. (Ảnh: MINH ANH)

Chuẩn hóa nguồn cung, giữ đơn hàng xuất khẩu

Sau tám tháng, xuất khẩu nông, lâm, thủy sản cả nước đạt 49,31 tỷ USD, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025. Những tháng cuối năm là thời điểm nhu cầu thị trường tăng cao, cũng là giai đoạn doanh nghiệp phải chạy đua thực hiện đơn hàng đúng hạn.

Các địa phương đang đẩy nhanh rà soát, xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. (Ảnh: TTXVN)

Không để nhà, đất dôi dư tiếp tục nằm chờ

Sau sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, nhiều cơ sở nhà, đất không còn nhu cầu sử dụng nhưng tiến độ xử lý tại một số nơi vẫn chậm. Yêu cầu hoàn thành trong năm 2026 đòi hỏi các đơn vị phải chuyển nhanh từ rà soát, phê duyệt phương án sang khai thác thực chất, tránh bỏ hoang, lãng phí tài sản công.

Các đại biểu tham dự Hội thảo Khoa học quốc tế “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”. (Ảnh: PV)

Gỡ "điểm nghẽn" tài chính, nhân lực số để kinh tế tư nhân bứt phá

Ngày 18/9, Học viện Tài chính đã phối hợp Đại học Kasetsart (Thái Lan), Đại học Swinburne (Australia), Viện Chiến lược và Chính sách Kinh tế-Tài chính (NIEF) và Học viện Chính sách Phát triển tổ chức Hội thảo Khoa học quốc tế lần thứ tám: “Tài chính-Kế toán thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển nhanh và bền vững”.