Trong điều kiện nắng nóng trên diện rộng, những ngày qua, nhiều khu rừng trong cả nước có nguy cơ cháy rất cao khi hội tụ đủ cả ba yếu tố của “tam giác lửa”: Nắng nóng 35 đến 40 độ C, độ ẩm không khí dưới 50% và gió cấp 3-5. Các lực lượng chức năng cùng cấp ủy, chính quyền và người dân tại các địa phương đang chủ động triển khai các biện pháp phòng chống cháy rừng.
Theo thông tin cảnh báo của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, ngày 12/5, cả nước có 1.355 xã, phường đang ở mức cảnh báo cháy rừng cấp V ( cấp cực kỳ nguy hiểm); 294 xã, phường ở mức cảnh báo cháy rừng cấp IV (cấp nguy hiểm).
Ngày đêm canh rừng
Tổ bảo vệ rừng khu vực Duy Xuyên-Hội An-Điện Bàn (thuộc Trạm Quản lý, bảo vệ rừng số 3, Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng) phụ trách địa bàn tám xã, phường: Duy Nghĩa, Duy Xuyên, Nam Phước, Thu Bồn, Điện Bàn Tây, Điện Bàn Bắc, Hội An và Hội An Đông với tổng diện tích hơn 8.500ha, trong đó có nhiều diện tích nằm liền kề đất sản xuất của người dân, rất dễ phát sinh lửa, gây cháy.
Anh Từ Ngọc Tấn, Tổ trưởng Tổ bảo vệ rừng khu vực Duy Xuyên-Hội An-Điện Bàn cho biết, tổ chủ động khoanh vùng những khu vực có nguy cơ cháy cao để tăng cường tuần tra, kiểm soát, đồng thời làm việc với các hộ dân có rừng sản xuất để hướng dẫn dọn dẹp, đốt thực bì an toàn, đúng kỹ thuật, tránh cháy lan. Ngoài ra, kiểm soát chặt chẽ người ra vào rừng mỗi ngày, nhất là các trường hợp vào rừng đốt ong lấy mật, khai thác keo…
Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Duy Xuyên Nguyễn Chí Công, ngay từ đầu năm, địa phương chủ động phối hợp chủ rừng và kiểm lâm địa bàn hoàn thiện phương án phòng cháy, chữa cháy rừng. Một đường dây nóng được thiết lập giữa địa phương, kiểm lâm và tổ bảo vệ rừng để tiếp nhận thông tin liên quan lĩnh vực lâm nghiệp.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Đà Nẵng Quách Hữu Sơn cho biết, hiện lực lượng cơ sở được củng cố với 428 tổ, đội quần chúng bảo vệ rừng với 3.734 thành viên, đóng vai trò nòng cốt trong tuần tra, phát hiện và xử lý sớm các nguy cơ cháy. Thời gian tới, đơn vị tiếp tục củng cố lực lượng tại chỗ, siết chặt ký cam kết với người dân ven rừng, hạn chế sử dụng lửa trong xử lý thực bì, tăng cường giám sát việc thực hiện quy trình kỹ thuật phòng cháy, chữa cháy rừng tại các khu vực trọng điểm. Đồng thời, duy trì phối hợp liên ngành giữa công an, quân sự, kiểm lâm và chính quyền địa phương trong điều tra, xử lý nghiêm các vi phạm, qua đó nâng cao ý thức bảo vệ rừng.
Tại xã Nguyễn Phích (tỉnh Cà Mau), nơi toàn bộ 2.800ha rừng đang ở mức cảnh báo cháy cấp V, từng khu rừng đều được theo dõi nghiêm ngặt. Từ chòi canh lửa cao gần 20m, ông Huỳnh Văn Huốt (hộ dân có đất rừng ở Ấp 29, xã Nguyễn Phích) kể: “Mỗi ngày, tôi và người dân trong ấp luân phiên lên chòi canh từ sáng đến chiều. Mùa khô, chúng tôi hạn chế đi xa, nếu có việc cũng báo lại để khi cần có thể huy động dập lửa ngay lập tức”.
Không chỉ có ông Huốt, hàng nghìn hộ gia đình ở miệt rừng U Minh Hạ tự nguyện tham gia và ký cam kết bảo vệ rừng. Với họ, việc giữ rừng là để bảo vệ chính nồi cơm, sinh kế của gia đình. Ông Phạm Văn Ngọt, người có gần 100ha đất rừng ở xã Đá Bạc (tỉnh Cà Mau) cho biết: “Gia đình tôi xem việc giữ rừng là giữ sinh kế, giữ lấy bầu không khí trong lành và nguồn sống bao đời nay”.
Ngay từ khi bắt đầu bước vào mùa khô 2025-2026, một lực lượng hùng hậu cùng hệ thống trang thiết bị phòng chống cháy rừng đã được huy động. Trên toàn bộ lâm phần U Minh Hạ và Vườn chim Bạc Liêu, 89 cống, đập được đóng kín nhằm điều tiết nước, giữ độ ẩm dưới chân rừng. Toàn khu vực duy trì 74 chòi canh lửa. Kèm theo đó là 129 máy bơm chuyên dụng, hơn 61.000m vòi chữa cháy và hơn 100 vỏ máy vận chuyển cơ động trên các tuyến kênh. Lực lượng nòng cốt quy tụ 75 tổ đội với hơn 500 thành viên được tập huấn bài bản, sẵn sàng ứng phó.
Sẵn sàng phương án dập lửa
Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng, thành phố có hơn 745.000ha rừng, trong đó có hơn 503.000ha rừng tự nhiên. Từ đầu năm đến nay, trên lâm phận quản lý của ban quản lý đã xảy ra 2 vụ cháy rừng với diện tích cháy 3,32ha; trong đó, xã Thăng An với diện tích cháy 1,54ha và xã Thăng Trường với diện tích cháy 1,78ha.
Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng Nguyễn Hữu Phước cho biết, mùa cháy rừng trên địa bàn thường kéo dài từ tháng 3 đến tháng 8, cao điểm từ tháng 5 đến tháng 8. Trong thời gian này, đơn vị bố trí trực lãnh đạo, trực chỉ huy và kiểm tra, giám sát địa bàn, duy trì trên 80% quân số thường trực để kịp thời nắm bắt, báo cáo tình hình. Đơn vị thành lập 13 tổ phòng cháy, chữa cháy rừng tại các khu vực, với lực lượng chuyên trách làm nòng cốt, kết hợp tổ tuần tra cộng đồng. Yêu cầu các trạm quản lý, bảo vệ rừng trực thuộc nhận diện rõ từng khu vực nguy hiểm, từng điểm có nguy cơ cháy cao để bố trí lực lượng, phương tiện phù hợp.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng Trần Út, sở yêu cầu các ban quản lý rừng triển khai hiệu quả phương án bảo vệ rừng, bố trí lực lượng trực tại các khu vực trọng điểm, tăng cường tuần tra, phát hiện và xử lý sớm cháy rừng; đẩy mạnh tuyên truyền, ký cam kết với người dân, quản lý chặt việc sử dụng lửa. Công tác ứng trực được duy trì 24/24 giờ theo phương châm “4 tại chỗ, 5 sẵn sàng”, bảo đảm chủ động lực lượng, phương tiện, hậu cần, chỉ huy và thông tin liên lạc trong mọi tình huống khi có xảy ra cháy rừng”.
Tại Vườn quốc gia U Minh Hạ, nơi đang có hơn 8.500ha rừng được bảo vệ nghiêm ngặt, ông Trần Công Hoằng, Giám đốc Vườn cho biết, đã thiết lập 13 chốt trực, huy động 13 tổ máy bơm tại các khu vực rủi ro cao. Phương châm là bố trí lực lượng, cùng trang thiết bị túc trực 24/24 giờ để chủ động xử lý kịp thời và nhanh nhất các tình huống cháy có thể xảy ra.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau Tô Hoài Phương, chủ động cho mùa khô 2026, các đơn vị chủ rừng triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phòng cháy, chữa cháy, từ việc gia cố hệ thống cống, đập cho đến kiểm tra sửa chữa, mua sắm máy móc, kiện toàn lực lượng tại chỗ và thực hiện các buổi diễn tập phương án chữa cháy. Mục tiêu xuyên suốt là quản lý tốt diện tích hiện có, phát hiện sớm và xử lý kịp thời để hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về người và tài nguyên.
Cháy rừng không chỉ gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng đối với môi trường tự nhiên, kinh tế xã hội, đời sống con người mà còn để lại những hậu quả lâu dài, khó khắc phục như: Xói mòn đất, giảm khả năng giữ nước, gia tăng nguy cơ lũ quét và sạt lở; tác động tiêu cực đến biến đổi khí hậu, ô nhiễm không khí do thải ra một lượng lớn khí CO2… Chính vì vậy, trong mùa nắng nóng hiện nay, các lực lượng chức năng và các địa phương cần huy động đầy đủ lực lượng, phương tiện, vật tư, nhất là sự tham gia của người dân để chủ động các phương án phòng, chống cháy rừng, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ cháy xảy ra.
