Gần 11 giờ trưa một ngày đầu tháng 11, ánh nắng đã quá đỉnh núi cao nhất của vùng biên giới Lóng Sập, chiến sĩ Giàng Cao Sơn, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Lóng Sập vội vàng xách 2 thùng giữ nhiệt đựng cơm và thức ăn hướng về điểm trường khu Buốc Pát…
Gạt những giọt mồ hôi trên trán sau khi cùng mọi người chia các khẩu phần cơm cho 14 cháu học sinh, chiến sĩ Giàng Cao Sơn giới thiệu: Bữa ăn hôm nay của các em nhỏ có thịt băm trộn trứng và canh cải nấu thịt. Anh em trong đơn vị thay phiên nhau nấu cơm và mang lên điểm trường rồi cùng giáo viên chia cho các cháu học sinh.
Bản Buốc Pát nằm sát đường biên giới Việt Nam-Lào, cách trung tâm xã Lóng Sập khoảng 10km. Sau khi sáp nhập với bản Phiêng Cài, đổi tên thành bản Phiêng Cài, gồm hai khu Buốc Pát và Phiêng Cài. Thế nhưng, nhắc đến Buốc Pát, người dân vẫn nhớ về một bản vùng cao nghèo khó, heo hút, từng chịu nhiều hệ lụy nặng nề từ ma túy.
Trước năm 2015, con đường đất vào bản quanh co qua nhiều ngọn đồi, dốc đứng, gồ ghề, lầy lội. Trong bản chỉ có 14 mái nhà, phần lớn xiêu vẹo, cuộc sống của người dân vô cùng thiếu thốn.
Ngày đó, đa phần những người trong độ tuổi lao động của Buốc Pát vướng vào ma túy, phải chấp hành án tù hoặc cai nghiện, để lại những trẻ em thiếu vắng sự chăm sóc của cha mẹ, những người già chật vật nuôi cháu qua ngày.
Cái ăn còn chưa đủ, chuyện học hành của trẻ nhỏ càng trở nên xa vời. Trước khi có sự hỗ trợ của Bộ đội Biên phòng, nhiều em đến lớp chỉ mang theo củ sắn, củ khoai. Gia đình khá hơn thì chuẩn bị được nắm cơm nguội để ăn trưa. Thậm chí, phần cơm ít ỏi của giáo viên không đủ để chia đều cho các em.
Thượng tá Đào Mạnh Tưởng, Phó Chủ nhiệm Chính trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La nhớ lại: Hơn 14 năm trước, khi đó tôi là Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu Lóng Sập. Trong một lần tuần tra địa bàn, ghé thăm điểm trường mầm non Buốc Pát, chứng kiến cảnh các cháu nhỏ đến lớp trong tình trạng thiếu ăn, thiếu mặc, tôi đã đề xuất với cấp ủy, chỉ huy và được cán bộ, chiến sĩ đồng tình triển khai hỗ trợ các em bằng những bữa ăn hằng ngày.
Gọi là bữa sáng, nhưng các em nhỏ Buốc Pát thời điểm ấy lại là bữa ăn chính trong ngày. Mỗi buổi sáng, khi các bản vùng cao còn chìm trong sương núi, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu Lóng Sập đã chuẩn bị cơm, thức ăn, bảo quản trong những thùng giữ nhiệt rồi chuyển lên điểm trường bằng xe máy. Có cơm, có thức ăn, các anh cùng giáo viên đến từng nhà vận động phụ huynh đưa trẻ đến lớp.
Những ngày đầu, việc duy trì bữa ăn không hề dễ dàng. Đường đến bản xa, điều kiện đi lại khó khăn, quân số đơn vị phải bố trí luân phiên để vừa bảo đảm nhiệm vụ chuyên môn, vừa chăm lo cho các cháu. Nhưng bằng sự kiên trì và tình thương dành cho trẻ nhỏ, những suất ăn vẫn được duy trì đều đặn.
Đưa chúng tôi thăm một lượt khu Buốc Pát, rồi dừng chân ở điểm trường Buốc Pát bằng chiếc xe bán tải, Trung tá Vàng Giàng Páo, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu Lóng Sập, tỉnh Sơn La thông tin: 2 năm gần đây, để phù hợp hơn với nhu cầu của học sinh, đơn vị chuyển từ hỗ trợ bữa sáng sang tổ chức bữa trưa. Tổ công tác Biên phòng Buốc Pát trực tiếp đảm nhận việc nấu ăn, giúp các em được ăn no tại lớp, góp phần duy trì sĩ số lớp học và khoảng cách đưa cơm được rút ngắn.
Gần 3.900 ngày chăm lo bữa ăn cho học sinh trong hơn 14 năm qua, đến nay hơn 100 trẻ em nơi đây đã có ít nhất 3 năm được thụ hưởng những suất cơm nghĩa tình của Bộ đội Biên phòng.
Cô giáo Vì Thị Chanh, điểm trường khu Buốc Pát cho biết: Lớp hiện có 14 cháu từ 3 đến 5 tuổi. Bữa cơm được chuẩn bị khá đầy đủ thức ăn cho các cháu. Với những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt, cha mẹ vướng vào ma túy hoặc phải chấp hành án, sự động viên, giúp đỡ của những người lính là rất cần thiết.
Điều đáng quý là từ những em nhỏ đến trường trước hết vì có cơm ăn, nhiều em đã dần hình thành ý thức học tập, biết trân trọng con chữ và nuôi dưỡng ước mơ về tương lai.
Em Mùa A Khai, người dân khu Buốc Pát vẫn nhớ những ngày tháng tuổi thơ được các chú bộ đội mang cơm đến trường: Ngày ấy, có hôm đói quá, em chỉ mong trời nhanh sáng để được đến lớp ăn cơm của các chú bộ đội. Nhờ những bữa cơm ấy, em có thêm động lực đi học, biết chữ rồi tiếp tục học lên hết lớp 12.
“Bây giờ nghĩ lại, em thấy mình thật may mắn vì đã được đến lớp, được học chữ. Biết chữ giúp em có thêm kiến thức để làm ăn, xây dựng gia đình và tránh xa ma túy. Trong bản, nhiều người cùng trang lứa với em cũng trưởng thành từ những bữa cơm của các chú bộ đội”, Mùa A Khai chia sẻ thêm.
Câu chuyện của em Mùa A Khai thể hiện rõ ý nghĩa lâu dài của việc chăm lo bữa ăn học đường. Một suất cơm có thể chưa giải quyết được hết những khó khăn trước mắt, nhưng khi được duy trì bền bỉ, nó trở thành động lực để trẻ em vùng khó khăn như Buốc Pát đến trường, tiếp cận tri thức và có thêm cơ hội lựa chọn con đường tương lai cho mình.
Bà Đinh Thị Hường, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Lóng Sập cho biết: Trước đây, ma túy từng gây ra những hệ lụy nghiêm trọng đối với đời sống người dân Buốc Pát. Trong 14 hộ dân của bản thời điểm đó, tất cả đều thuộc diện hộ nghèo. Nhiều gia đình có người nghiện hoặc phải chấp hành án liên quan ma túy. Trẻ em thiếu sự chăm sóc của cha mẹ, điều kiện sinh hoạt và học tập đều rất khó khăn.
Theo bà Hường, sự đồng hành của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong những năm qua đã hỗ trợ địa phương rất nhiều, không chỉ trong chăm lo đời sống đồng bào mà còn góp phần ổn định an ninh, trật tự trên địa bàn. Những việc làm thiết thực, thường xuyên của cán bộ, chiến sĩ đã tạo niềm tin, giúp người dân thay đổi nhận thức và từng bước vươn lên.
Đến nay, diện mạo khu Buốc Pát đã có nhiều đổi khác. Những ngôi nhà mới được xây dựng, đường lên bản đã được bê-tông, nhiều hộ dân biết khai thác lợi thế đất đai để phát triển sản xuất. Đặc biệt, nhận thức về phòng, chống ma túy và chăm lo việc học hành cho con em đã có những chuyển biến tích cực.
Ông Tráng A Tủa, Bí thư, Trưởng bản Phiêng Cài cho biết: Sau sáp nhập, bản Phiêng Cài có 112 hộ, trong đó khu Buốc Pát có 20 hộ với hơn 130 nhân khẩu. Nhờ sự phối hợp, hỗ trợ của Bộ đội Biên phòng và chính quyền cơ sở, đã không còn tái trồng cây thuốc phiện và tình hình an ninh bản không còn phức tạp như trước.
Đến với khu Buốc Pát hôm nay, người dân đã chủ động hơn trong phát triển kinh tế gia đình, lựa chọn những cây trồng phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng như lê, mận hậu, chè, bí xanh, chanh leo và các loại cây ngắn ngày với thu nhập từ 200-400 triệu đồng. Điển hình như gia đình ông Tráng Lao Sanh có thu nhập hơn 400 triệu đồng từ trồng bí xanh, đỗ trên diện tích 8.000m².
Nhiều người từng có thời gian vướng vào ma túy nay đã cai nghiện, tích cực lao động sản xuất hoặc đi làm công nhân tại các khu công nghiệp. Các gia đình quan tâm hơn đến việc học của con cháu, không còn tình trạng để trẻ bỏ học, theo cha mẹ lên nương rẫy như trước.
Ông Mùa A Páo, 65 tuổi, khu Buốc Pát chia sẻ: Trước đây, tôi nghiện thuốc phiện, không chỉ vi phạm pháp luật mà còn làm khổ con cháu. Bây giờ đã hiểu tác hại của ma túy nên quyết tâm tránh xa. Mình cũng thường xuyên động viên các con cho cháu đi học đầy đủ, có kiến thức thì sau này mới có thể trở thành người có ích.
Không chỉ duy trì mô hình “Bữa sáng cho em”, từ năm học 2019, Đồn Biên phòng Cửa khẩu Lóng Sập còn hỗ trợ thêm các suất ăn sáng cho học sinh khó khăn Trường trung học cơ sở-tiểu học bán trú xã Lóng Sập. Để có thêm nguồn lực, đơn vị chủ động tiết kiệm, cân đối khẩu phần ăn của cán bộ, chiến sĩ, dành một phần gạo và thực phẩm hỗ trợ học sinh.
Cùng với đó, Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La đã triển khai nhiều mô hình dân vận thiết thực, trong đó có mô hình “Con nuôi đồn biên phòng” đã thu hút cả sự chung tay trong nhiều năm qua của các đồng chí lãnh đạo Tỉnh ủy, Hội đồng nhân dân, Ban Tuyên giáo và Ban Nội chính Tỉnh ủy khi hỗ trợ, đỡ đầu cho các học sinh có hoàn cảnh khó khăn cho đến khi học hết phổ thông…
Hơn 14 năm qua, với các em nhỏ Buốc Pát, hình ảnh những chú bộ đội mang cơm đến lớp đã trở thành ký ức đẹp của tuổi thơ. Với người dân nơi đây, đó còn là biểu tượng của sự sẻ chia, tin cậy và tình quân dân gắn bó.
Những suất cơm giản dị hôm nay có thể không lớn về vật chất, nhưng giá trị mà nó mang lại vượt xa một bữa ăn. Đó là cơ hội đến trường cho trẻ nhỏ, là niềm tin để những gia đình khó khăn vươn lên, là nền tảng để một bản vùng cao từng nhiều năm chìm trong nghèo khó, ma túy đổi thay. Hơn hết, đó là cách những người lính mang quân hàm xanh bền bỉ vun đắp tình quân dân, xây dựng thế trận lòng dân vững chắc nơi phên dậu Tổ quốc.
