Tại Hà Nội, việc rà soát, điều chỉnh những quy hoạch không còn phù hợp; phát huy tính chủ động, linh hoạt của xã, phường mới sau sắp xếp trong giải quyết các vấn đề cụ thể và nâng cao năng lực là yêu cầu cấp thiết, đồng thời là giải pháp cho thời gian tới.
Theo kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, mô hình chính quyền địa phương hai cấp thay đổi sâu sắc cấu trúc đô thị, tác động trực tiếp đến công tác quy hoạch, quản lý và đầu tư phát triển đô thị-nông thôn trên phạm vi toàn quốc. Sự phối hợp giữa các cấp chính quyền, công tác lập quy hoạch và quản lý thực hiện quy hoạch cùng phát triển đô thị, nông thôn gặp không ít khó khăn, vướng mắc, nhất là trong việc phân quyền, phân cấp, khi thiếu cơ chế điều phối, giám sát và hỗ trợ kỹ thuật.
Ông Nguyễn Bá Nguyên, Phó Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc Hà Nội nhận định, việc sắp xếp xã, phường, thị trấn từ 526 đơn vị xuống 126 đơn vị đã “vẽ lại bản đồ đô thị” của Hà Nội. Đây là bước đổi mới quan trọng, tạo nhiều thuận lợi cho công tác quản lý quy hoạch-kiến trúc của Thủ đô, phát huy tính chủ động, linh hoạt của xã, phường mới trong giải quyết các vấn đề cụ thể.
Thời gian tới, Hà Nội sẽ rà soát và điều chỉnh quy hoạch phù hợp với thực tiễn mới. Đơn cử như bổ sung khu trung tâm các xã mới, các quỹ đất công cộng, công viên cây xanh… Theo các chuyên gia, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đặt ra một số thách thức và thành phố cần thời gian để hoàn thiện. Nổi bật vấn đề về cơ chế phối hợp giữa hai cấp, tránh chồng chéo, bảo đảm sự đồng bộ trong bối cảnh Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn có hiệu lực từ ngày 1/7/2025 đã phân cấp, phân quyền mạnh mẽ cho cấp xã. Với sự chỉ đạo sát sao của thành phố và sự phối hợp đồng bộ của các sở, ngành, đây là thời điểm thuận lợi để Hà Nội nâng cao chất lượng quản lý quy hoạch-kiến trúc.
Để triển khai thực hiện hiệu quả các đồ án quy hoạch lớn của Thủ đô, Sở Quy hoạch- Kiến trúc đã tham mưu Ủy ban nhân dân thành phố ban hành Kế hoạch cụ thể hóa Đồ án Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065 với mục tiêu đưa quy hoạch đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu quản lý và phát triển.
Trọng tâm của kế hoạch là rà soát, lập mới, điều chỉnh các đồ án quy hoạch quan trọng như: quy hoạch chung xã, quy hoạch phân khu đô thị và khu chức năng; quy hoạch không gian ngầm và quy hoạch chuyên ngành hạ tầng kỹ thuật làm cơ sở triển khai các dự án phát triển hạ tầng kỹ thuật khung... phủ kín quy hoạch ở cấp độ quy hoạch chung, quy hoạch phân khu làm cơ sở triển khai lập quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư theo quy định.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2025-2027, thành phố ưu tiên hoàn thành các quy hoạch chung xã và phân khu đô thị. Thành phố sẽ kiểm tra, giám sát việc thực hiện định kỳ sáu tháng/lần, gắn với các tiêu chí cụ thể về tiến độ, chất lượng và hiệu quả sử dụng vốn. “Trong quá trình thực hiện lập quy hoạch, các dự án đầu tư vẫn tiếp tục triển khai theo hiện hành và phù hợp với quy hoạch mới, bảo đảm không gián đoạn công tác quy hoạch và dự án đầu tư xây dựng”, ông Nguyễn Bá Nguyên nói.
Theo đánh giá chung của nhiều chuyên gia, các địa phương đang gặp nhiều vấn đề khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Việc phân quyền, phân cấp có nơi, có lúc chưa rõ ràng; phân bổ nguồn lực vướng mắc khi quy mô các xã, phường có chênh lệch; thiếu năng lực quản lý đô thị, thiếu nguồn nhân lực chất lượng về quy hoạch, kiến trúc, hạ tầng; cơ chế tổ chức chưa phù hợp với quản lý đô thị; thiếu công cụ quản lý hiện đại, dữ liệu quy hoạch số, GIS, nền tảng quản lý đô thị thông minh…
Tuy nhiên, chính quyền thành phố Hà Nội đã sớm đánh giá, nhìn nhận những vấn đề này và chỉ đạo xây dựng kế hoạch thực hiện, đầu tư. Với sự chủ động, thành phố sẽ kịp thời khắc phục những hạn chế, phát sinh; tạo ra những bước chuyển biến, thích ứng, đáp ứng yêu cầu công tác quy hoạch, quản lý phát triển theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
