Bên lề Diễn đàn Phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam năm 2025 tổ chức ở Quảng Ninh, phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc trao đổi với Đại sứ Na Uy tại Việt Nam, bà Hilde Solbakken chung quanh những kinh nghiệm cốt lõi của Na Uy trong phát triển kinh tế biển, cùng các hướng hợp tác thiết thực giữa Na Uy và Việt Nam trong quản lý nghề cá bền vững, nuôi biển và các ngành kinh tế biển mới.
Phát triển kinh tế biển dựa trên quản trị không gian và dữ liệu khoa học
Phóng viên: Thưa Đại sứ, bà có thể chia sẻ kinh nghiệm của Na Uy trong phát triển hài hòa, bền vững các ngành kinh tế biển như thủy sản, du lịch và kinh tế biển nói chung?
Đại sứ Hilde Solbakken: Kinh tế đại dương có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự thịnh vượng của Na Uy. Khoảng 70% thu nhập xuất khẩu của chúng tôi có liên quan trực tiếp đến biển.
Một yếu tố then chốt trong cách Na Uy phát triển và sử dụng tài nguyên biển, đồng thời điều phối giữa các ngành khác nhau, là hệ thống quản lý tổng hợp không gian biển.
Đây là một cách tiếp cận dựa trên khoa học, nhằm thu thập và sử dụng tốt nhất các dữ liệu liên quan môi trường biển, cũng như dữ liệu của các ngành đang khai thác biển, từ thủy sản, dầu khí, quốc phòng cho tới du lịch.
Dựa trên hệ thống dữ liệu này, chúng tôi xây dựng một cơ chế quy hoạch, trong đó tất cả các bên liên quan cùng ngồi lại với nhau, chia sẻ thông tin và xây dựng một kế hoạch tổng thể nhằm cân bằng các lợi ích khác nhau trong việc sử dụng không gian biển.
Phóng viên: Theo bà, điều gì trong kinh nghiệm đó có thể hữu ích cho Việt Nam, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai quy hoạch không gian biển?
Đại sứ Hilde Solbakken: Tôi cho rằng hệ thống quy hoạch không gian biển mà Việt Nam đang bắt đầu triển khai sẽ đóng vai trò then chốt. Việc này đã được thí điểm tại 3 địa phương và đây là thời điểm phù hợp để mở rộng trên phạm vi cả nước.
Việt Nam hiện có 21 trong tổng số 34 tỉnh, thành phố có biển. Vì vậy, điều rất quan trọng là ở từng địa phương ven biển cũng như ở cấp quốc gia, tất cả các bên sử dụng không gian biển cần cùng ngồi lại, cùng xác định và hài hòa các lợi ích của mình, trên cơ sở những tác động tới môi trường trong phạm vi cho phép.
Phát triển nghề cá bền vững, thúc đẩy hợp tác Việt Nam-Na Uy trong các ngành kinh tế biển mới
Phóng viên: Với quyết tâm cao trong việc gỡ “thẻ vàng” của Liên minh châu Âu, Việt Nam đã nỗ lực hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Bà đánh giá thế nào về vấn đề này và có khuyến nghị gì cho Việt Nam trong dài hạn?
Đại sứ Hilde Solbakken: Na Uy đã đạt được thành công trong việc giảm khai thác IUU xuống gần bằng 0. Trước hết, chúng tôi có hệ thống quy định chặt chẽ, từ hạn ngạch đánh bắt cho từng loài cá, quy định về kích thước mắt lưới, mùa vụ khai thác, cho đến khu vực được phép đánh bắt.
Bên cạnh đó là hệ thống giám sát và thực thi nghiêm ngặt. Chúng tôi sử dụng rộng rãi công nghệ vệ tinh, cùng với tăng cường kiểm tra từ lực lượng tuần duyên trên biển. Khi cá được đưa lên bờ, việc cân, đo và ghi nhận sản lượng được thực hiện chặt chẽ, kể cả tại khâu xuất khẩu.
Nhờ vậy, chúng tôi nắm rõ sản lượng khai thác thực tế và có thể đối chiếu với mức khai thác bền vững cho phép.
Ngoài ra, Na Uy cũng hợp tác chặt chẽ với các quốc gia láng giềng như Liên minh châu Âu, Iceland, Nga…, bởi chúng tôi cùng khai thác chung các nguồn lợi thủy sản.
Trên phạm vi quốc tế, Na Uy ủng hộ mạnh mẽ Hiệp định về Biện pháp quốc gia có cảng (PSMA) của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) và thúc đẩy việc sử dụng dữ liệu vệ tinh để theo dõi tàu cá, qua đó phát hiện những hoạt động bất hợp pháp.
Đây cũng chính là những lĩnh vực hợp tác mà chúng tôi rất mong muốn tăng cường với Việt Nam.
Phóng viên: Bà đánh giá thế nào về tiềm năng hợp tác giữa Việt Nam và Na Uy trong thời gian tới trong lĩnh vực kinh tế biển?
Đại sứ Hilde Solbakken: Tôi cho rằng dư địa hợp tác giữa 2 nước trong lĩnh vực hàng hải và kinh tế biển là rất lớn. Chúng ta đã có lịch sử hợp tác lâu dài trong lĩnh vực thủy sản, từ xây dựng Luật Thủy sản đầu tiên cho đến phát triển nuôi trồng thủy sản.
Trong giai đoạn hiện nay, ưu tiên quan trọng là tiếp tục hoàn thiện và mở rộng thực tiễn quy hoạch không gian biển tại Việt Nam. Na Uy đang hỗ trợ Việt Nam trong lĩnh vực này cùng với UNDP và các mô hình thí điểm đã được triển khai. Thời gian tới, cần mở rộng trên toàn bộ 21 tỉnh, thành phố ven biển và đồng thời làm sâu sắc hơn hợp tác này.
Bên cạnh đó, Việt Nam có tiềm năng rất lớn về nuôi biển. Na Uy đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để chia sẻ kinh nghiệm, đặc biệt là về các tiêu chuẩn kỹ thuật cần thiết cho nuôi biển hiện đại. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp Na Uy đã tham gia chuỗi giá trị này tại Việt Nam và đang tích cực chuyển giao tri thức.
Ngoài ra, Việt Nam cũng đang quan tâm phát triển điện gió ngoài khơi - một lĩnh vực mà Na Uy có kinh nghiệm. Đối với cả nuôi biển và điện gió ngoài khơi, tôi muốn nhấn mạnh rằng quy hoạch không gian biển tiếp tục là công cụ then chốt để Việt Nam có thể phát triển thành công các ngành kinh tế biển mới trong tương lai.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Đại sứ!
