Quan tâm sức khỏe tâm thần của trẻ trước áp lực mùa thi

Học sinh trên cả nước đang chuẩn bị bước vào Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026. Đây là kỳ thi quan trọng, góp phần định hướng tương lai. Cũng vì thế, không ít học sinh luôn trong trạng thái lo lắng, căng thẳng, thậm chí ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần vì áp lực vô hình đến từ gia đình, người thân.

Thứ Tư, ngày 03/06/2026 - 07:53

Hội nghị trực tuyến toàn quốc quán triệt công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2026 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức.

Nằm điều trị tại Viện sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, bệnh nhân P.K.L. (phường Hồng Hà, Hà Nội) với đôi mắt mệt mỏi, khuôn mặt đờ đẫn, miệng thì luôn lẩm bẩm những công thức toán học. Các bác sĩ cho biết, em từng là một học sinh ưu tú, ngoan ngoãn, nhưng vì thi trượt trường đại học mà mình mơ ước nên bị hụt hẫng, thất vọng, cộng thêm áp lực từ phía gia đình, lâu dần em không làm chủ được cảm xúc, mắc phải hội chứng rối loạn lo âu, trầm cảm.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, sức khỏe tâm thần học đường là một trong những vấn đề rất đáng lo ngại, nhất là mỗi khi các em sắp bước vào các kỳ thi quan trọng. Áp lực từ việc học tập và cả áp lực từ sự kỳ vọng của gia đình có thể khiến các em chịu những tổn thương tâm lý âm thầm, lâu dần thì sinh bệnh.

Tại Việt Nam, dù chưa có số liệu thống kê đầy đủ, nhưng nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy, tỷ lệ trầm cảm của học sinh THPT dao động từ 13-30%, với các mức độ từ nhẹ đến nặng. Cũng theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Tuấn, các biểu hiện, triệu chứng của bệnh trầm cảm thời gian đầu khá mơ hồ, cho nên người bệnh không nhận ra. Từ những lo lắng, căng thẳng ban đầu kèm theo các triệu chứng tim đập nhanh, chân run, mệt mỏi, lâu dần bệnh nhân sẽ có trạng thái cáu gắt, hay bực dọc, mất ngủ, thậm chí là nảy sinh ảo giác. Một số em còn thu mình lại, không giao tiếp với mọi người chung quanh, trở nên ít nói, lầm lì, nhưng lại tìm cách tự làm tổn thương chính mình. Khi đó, khả năng các em đã mắc chứng rối loạn lo âu, trầm cảm ở giai đoạn nặng.

Em T.Q.T. một sĩ tử của mùa thi năm nay chia sẻ: “Trước ngày thi, nhiều lúc em muốn nói với bố là em thật sự rất mệt mỏi. Em mệt mỏi vì bố lúc nào cũng so sánh em với con nhà người ta, em mệt mỏi vì phải làm con ngoan, trò giỏi để bố mẹ hãnh diện. Em cảm thấy bố mẹ chưa bao giờ nghĩ cho em và lắm lúc nghĩ mình như đang thực hiện ước mơ vào đại học của bố mẹ chứ không phải là đang sống vì ước mơ của chính em”.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Mạnh Hà, chuyên gia tâm lý và hướng nghiệp, giảng viên Trường đại học Bách khoa Hà Nội chia sẻ: Học tập là cả một quá trình tích lũy kiến thức, không phải chỉ ngày một, ngày hai, hay trong mấy ngày thi cử. Thời gian này, nếu cứ cố nhồi nhét kiến thức vào đầu cũng không hẳn đã tiếp thu được hết. Phụ huynh nên để sự quan tâm của mình trở thành điểm tựa tinh thần cho con chứ không phải là những áp lực vô hình đè nặng lên con.

Theo bác sĩ Nguyễn Thị Hoa, chuyên khoa Sức khỏe Tâm thần và Trị liệu tâm lý, giảng viên Trường đại học Y Hà Nội, gia đình là nơi trú ngụ an toàn nhất, là nơi bản thân có thể buông bỏ những áp lực cuộc sống, buông bỏ mọi phiền muộn, là nơi để mỗi người có thể trở về sau một ngày học tập, làm việc căng thẳng. Thế nhưng, khi những lo âu, mệt mỏi lại đến từ chính ngôi nhà của mình, các em dần dần sẽ đánh mất niềm tin vào cuộc sống, mất đi điểm tựa. Từ đó, các em sẽ sống thu mình, sống khép kín hơn, nhưng sâu thẳm bên trong lại luôn khao khát sự chia sẻ, thấu hiểu từ những người thân.

Tâm lý đối kháng đó luôn hiện hữu trong các em, các em phải tự mình đấu tranh để vượt qua, cộng thêm những áp lực học hành, thi cử… Nhiều thứ dồn nén vào cùng lúc, tích tụ và lâu dần sinh bệnh theo thời gian. Ở độ tuổi vị thành niên, tâm lý non nớt của các em còn đang phát triển, chưa thật sự va vấp để hiểu hết được những lo lắng, quan tâm của bố mẹ. Kết quả thi có thể không được như mong đợi khiến các em buồn, thế nhưng thay vì chia sẻ, động viên con thì một số phụ huynh lại quay lưng, có những hành động bộc phát chưa chuẩn mực làm tổn thương các em...

Sự quan tâm từ gia đình cần đúng cách và chia sẻ cũng cần đúng cách. Mỗi lần vấp ngã con sẽ đúc kết được kinh nghiệm cho bản thân, làm hành trang để bước vào đời. Chị Nguyễn Thị Thu Hiền (phường Hồng Hà, Hà Nội) chia sẻ: “Trước mỗi kỳ thi quan trọng, tôi luôn dạy con mình rằng, chỉ cần con cố gắng hết sức thì dù có đỗ hay không, kết quả như thế nào cũng không quan trọng, không có gì phải hối tiếc. Vì khi đó bản thân mình cũng đã làm hết sức rồi, chỉ trừ khi mình lười học, mình không chịu phấn đấu hết khả năng thì mới phải hối hận. Đường đời thì có nhiều ngã rẽ, đâu chỉ một lối đi”.

Sức khỏe tâm thần học đường, áp lực mùa thi năm nào cũng là chủ đề được nhiều người quan tâm. Bố mẹ nên dành nhiều thời gian cho con, quan tâm, chia sẻ, động viên con thay vì tạo thêm áp lực với những kỳ vọng vô hình. Hãy để các em học sinh có chỗ dựa an toàn, vững chắc và tự tin bước vào kỳ thi.

THÚY QUỲNH