Chưa có quy trình, hình thức kỷ luật rõ ràng
Theo Cục Quản lý thi hành án dân sự (Bộ Tư pháp), trong những năm gần đây, công tác thi hành án dân sự, thi hành án hành chính ngày càng giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân. Đội ngũ Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án là những người trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả, chất lượng công tác thi hành án.
Thực tiễn cho thấy, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, vẫn còn xảy ra những hành vi vi phạm pháp luật, vi phạm quy trình nghiệp vụ hoặc chuẩn mực đạo đức công vụ của Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án (gọi chung là công chức thi hành án). Các hành vi này tuy chưa đến mức phải áp dụng hình thức kỷ luật theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức nhưng đã gây ảnh hưởng nhất định đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, làm giảm uy tín của cơ quan thi hành án và niềm tin của nhân dân đối với hoạt động tư pháp.
Qua đánh giá cho thấy, sau khi được kiểm điểm, làm rõ hành vi vi phạm, xác định chưa đến mức kỷ luật thì việc xử lý tiếp theo chưa có quy định cụ thể, trong đó, chưa có quy trình, hình thức rõ ràng; chưa có sự tách biệt tính chất, mức độ của hành vi vi phạm và hậu quả với việc quản lý, bố trí, sử dụng cán bộ; cũng như chưa thể chế hóa đầy đủ quy định về các biện pháp phòng ngừa rủi ro, loại trừ, miễn, giảm trách nhiệm được xác định tại Quy định số 183-QĐ/TW ngày 18/9/2024 của Bộ Chính trị về bảo vệ cơ quan, tổ chức, người thi hành công vụ trong hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án.
Vì vậy, việc ban hành Thông tư quy định về việc xử lý Chấp hành viên, Thẩm tra viên, Thư ký thi hành án có hành vi vi phạm pháp luật trong khi thực hiện nhiệm vụ nhưng chưa đến mức phải kỷ luật là cần thiết, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý cán bộ, giữ gìn kỷ luật, kỷ cương hành chính, góp phần nâng cao chất lượng hoạt động thi hành án dân sự. Đồng thời, phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời các vi phạm, từ mức độ nhẹ, tránh để xảy ra sai phạm nghiêm trọng, tạo nền tảng xây dựng đội ngũ cán bộ thi hành án dân sự chuyên nghiệp, trách nhiệm và liêm chính; tạo công cụ quản lý hữu hiệu cho người đứng đầu cơ quan thi hành án dân sự các cấp trong việc đánh giá, kiểm tra, giám sát và chấn chỉnh kịp thời hành vi, thái độ thực thi công vụ của công chức thuộc quyền quản lý.
Công chức thi hành án vi phạm có thể bị tạm dừng nhiệm vụ được giao
Dự thảo Thông tư gồm 13 Điều quy định về nguyên tắc, hình thức, hậu quả, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thời hạn xử lý trách nhiệm công chức thi hành án dân sự có hành vi vi phạm trong khi thực hiện nhiệm vụ hoặc vi phạm các quy định về quy tắc ứng xử, đạo đức công vụ trong khi thực hiện nhiệm vụ nhưng chưa đến mức phải xử lý kỷ luật.
Tùy theo tính chất, mức độ của hành vi, cấp có thẩm quyền quyết định áp dụng hình thức xử lý trách nhiệm sau: Nhắc nhở; phê bình; kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị; tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao (nhiệm vụ trực tiếp liên quan vi phạm).
Trường hợp tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao áp dụng đối với công chức có một trong hành vi vi phạm sau đây: Hành vi đã bị xử lý trách nhiệm bằng hình thức kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị mà tiếp tục vi phạm; hành vi vi phạm lần đầu, lỗi vô ý, có hậu quả về tiến độ, chất lượng công việc; đã được khắc phục nhưng chưa kịp thời; có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của đương sự hoặc cần thời gian xác minh, làm rõ hành vi.
Thời gian tạm dừng thực hiện nhiệm vụ không quá 30 ngày, kể từ ngày lãnh đạo cơ quan, đơn vị có kết luận bằng văn bản, trừ trường hợp cần gia hạn để phục vụ công tác điều tra, kiểm tra. Sau thời gian tạm dừng, lãnh đạo đơn vị họp, thống nhất tiếp tục thực hiện nhiệm vụ hoặc bố trí công việc khác. Quyết định được thể hiện bằng văn bản, thông báo công khai trong đơn vị.
Dự thảo Thông tư cũng quy định rõ: Người có hành vi vi phạm chỉ bị xử lý một lần bằng hình thức xử lý tương ứng với hành vi vi phạm đó. Trường hợp trong cùng một thời điểm xem xét, có nhiều hành vi vi phạm thì xem xét, xử lý đối với từng hành vi và quyết định chung bằng một hình thức cao nhất tương ứng với hành vi thực hiện.
Hạ một mức xếp loại chất lượng công chức trong tháng đối với công chức bị xử lý trách nhiệm bằng hình thức phê bình; trong quý đối với công chức bị xử lý trách nhiệm bằng hình thức kiểm điểm trước cơ quan, đơn vị; tạm dừng thực hiện nhiệm vụ được giao
Ngoài các hình thức xử lý trách nhiệm trên công chức có hành vi vi phạm có thể phải áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả sau đây: Khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức bị ảnh hưởng; cải chính thông tin sai lệch (nếu có) để bảo vệ uy tín của cơ quan, đơn vị; thực hiện nghĩa vụ bồi thường, hoàn trả tài sản theo quy định của pháp luật; tham gia các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, đạo đức công vụ để nâng cao nhận thức và tránh tái phạm.
