HỘI ĐỒNG LÝ LUẬN, PHÊ BÌNH VĂN HỌC, NGHỆ THUẬT TRUNG ƯƠNG

Phát huy vai trò lý luận, phê bình trong tình hình mới

Kỷ niệm 20 năm Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương (10/9/2003 - 10/9/2023), Hội đồng đã nhìn lại nhiều thành quả hoạt động. Trong đó có việc tư vấn giúp Đảng, Nhà nước xây dựng và lãnh đạo thực hiện nhiều nghị quyết, chính sách ở tầm chiến lược, vĩ mô về văn hóa, văn nghệ; tư vấn và hỗ trợ nhiều ban, bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị trong công tác chỉ đạo, quản lý văn hóa, văn nghệ.
Một lớp bồi dưỡng lý luận, phê bình do Hội đồng tổ chức.
Một lớp bồi dưỡng lý luận, phê bình do Hội đồng tổ chức.

1/Cùng với đó, theo Chủ tịch Hội đồng - PGS, TS Nguyễn Thế Kỷ, Hội đồng đã tổ chức nhiều hội thảo, tọa đàm, nghiên cứu khoa học; hoàn thành các đề tài lớn như: “Văn học, nghệ thuật Việt Nam trong quá trình thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội”; “Văn hóa trong chủ thuyết phát triển của Việt Nam”; “Tư tưởng lý luận văn nghệ trung cận đại ở Việt Nam”; “Quá trình tiếp thu các tư tưởng lý luận văn nghệ nước ngoài vào Việt Nam từ đầu thế kỷ XX”; “Từng bước xây dựng hệ thống lý luận văn nghệ Việt Nam”; “Văn học, nghệ thuật Việt Nam qua 50 năm đất nước thống nhất, đổi mới, hội nhập và phát triển”…

Còn phải kể đến nhiều cuộc khảo sát thực tiễn, nghiên cứu lý luận ở trong và ngoài nước; nhiều hội nghị tập huấn dành cho các cán bộ lĩnh vực tuyên giáo, văn hóa, văn nghệ, báo chí, xuất bản, truyền thông, nghiên cứu, giảng dạy về văn học, nghệ thuật; bồi dưỡng cho các cây bút lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật trẻ. Cùng với đó là các hội nghị, hội thảo, tọa đàm khoa học nhân các sự kiện trọng đại của đất nước, tôn vinh các danh nhân văn hóa và cách mạng tiêu biểu… Đến thời điểm hiện tại, có 248 tác phẩm đã được trao tặng thưởng của Hội đồng. Ngoài ra còn có 147 bản thảo được hỗ trợ xuất bản thành sách chuyên khảo.

2/Ghi nhận những thành quả 20 năm, đồng chí Nguyễn Trọng Nghĩa, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương đã điểm bốn dấu ấn nổi bật. Cùng với đó, đề nghị Hội đồng tiếp tục nghiên cứu, quán triệt sâu sắc các chủ trương, đường lối của Đảng và các phát biểu của đồng chí Tổng Bí thư về văn hóa, văn học, nghệ thuật; từ đó cụ thể hóa thành phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp công tác của Hội đồng trong thời gian tới. Đồng chí Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương cũng nêu 5 nội dung nhằm gợi mở suy nghĩ và tổ chức hoạt động.

Trong đó có những gợi ý đối với Hội đồng rất bám sát thời cuộc như: nâng cao khả năng phát hiện, dự báo, tổng kết thực tiễn một cách khoa học và có hệ thống đối với những vấn đề lớn đang đặt ra; tiếp thu có chọn lọc tinh hoa lý luận văn học, nghệ thuật trên thế giới; từng bước xây dựng và hoàn thiện hệ thống lý luận văn nghệ Việt Nam; mở rộng các diễn đàn học thuật, nâng cao tinh thần đối thoại, tranh luận thật sự dân chủ, nghiêm túc, trách nhiệm, nhằm nâng cao tính khoa học, tính chiến đấu, tính thuyết phục của công tác lý luận, phê bình; phát huy tốt hơn nữa vai trò là cầu nối giữa Đảng và đội ngũ văn nghệ sĩ; nghiên cứu, kiến nghị bổ sung, hoàn thiện chính sách về đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng, đãi ngộ, tôn vinh đội ngũ làm công tác nghiên cứu, lý luận, phê bình; tham gia giới thiệu, quảng bá, lan tỏa các giá trị văn học, nghệ thuật của dân tộc, nhất là các thành tựu sau gần 40 năm đất nước thực hiện công cuộc đổi mới đến với bạn bè quốc tế; phối hợp sơ kết, tổng kết nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật.

Tạp chí điện tử https://lyluanphebinh.vn đã được Hội đồng và Tạp chí Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật chính thức khai trương. Đây được xem là sự nối dài kênh thông tin, mở rộng diễn đàn nghiên cứu, trao đổi học thuật về văn học, nghệ thuật trên nền tảng số và kết nối internet.

3/Từ những gợi ý trên, suy ngẫm về phương thức thực hiện, có thể thấy rằng, rất cần thúc đẩy sự kết nối, hợp tác của Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương với các Hội đồng lý luận, phê bình trực thuộc các hội nghề nghiệp về văn nghệ; rộng hơn là nhiều cây bút nghiên cứu, phê bình có uy tín trong xã hội. Từ đây nhằm kiến tạo những sự kiện, diễn đàn chung đi sâu vào những lĩnh vực, vấn đề cụ thể của văn học, điện ảnh, sân khấu, nhiếp ảnh, mỹ thuật, múa, kiến trúc, văn nghệ dân gian… Qua đó càng góp phần mở rộng đội ngũ cộng tác viên của Hội đồng. Và như thế, lại càng có thể tăng cường lực lượng thỉnh giảng, báo cáo viên, làm phong phú, đa dạng hơn cho các đợt tọa đàm, hội thảo, tập huấn do Hội đồng tổ chức.

Bên cạnh đó, nhìn vào bất cập kéo dài của tình hình đãi ngộ, thù lao còn thấp đối với người làm công tác lý luận, phê bình và các tác phẩm của họ, mong sao Hội đồng sẽ tư vấn nhiều hơn với Đảng, Nhà nước về việc cải thiện và tăng cường hỗ trợ, tạo điều kiện. Việc này có thể triển khai qua các tọa đàm, hội thảo chuyên về chủ đề sửa đổi, bổ sung chính sách, cơ chế nhằm tạo thuận lợi hơn cho giới nghiên cứu phát huy năng lực. Tin rằng sẽ có nhiều băn khoăn được bày tỏ, cùng những đề xuất tích cực, không kém gì các văn nghệ sĩ sáng tác và biểu diễn khi nói về chế độ bồi dưỡng, thù lao của mình.

20 năm, đặc biệt là thời gian qua, hình ảnh, tiếng nói và sự tác động của Hội đồng Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương đang được thể hiện sâu rộng hơn. Mong rằng từ dấu mốc hai thập kỷ này, sẽ có thêm nhiều hoạt động nâng cao vai trò, tiếng nói của lý luận, phê bình nói chung trước công chúng, xã hội.

Có thể bạn quan tâm

Những tình tự riêng ngưng đọng

Những tình tự riêng ngưng đọng

Bốn nữ nhà thơ họ Đoàn là Đoàn Thị Tảo, Đoàn Thị Ký, Đoàn Thị Lam Luyến, Đoàn Ngọc Thu gần đây ra mắt tuyển thơ “Thi phẩm tứ nữ họ Đoàn” (NXB Hội Nhà văn). Đó là những khúc tình tự riêng đầy ngưng đọng.

Ảnh: ANH QUÂN

Vươn tầm để vươn lên

Trong ba ngày cuối tuần qua, có một sự kiện lớn rất đáng chú ý trong việc đẩy mạnh định hướng phát triển công nghiệp hóa ở những trung tâm lớn. Đó là Lễ khai mạc Festival Biển Khánh Hòa 2026 với tên gọi “Sắc mầu đại dương - Vươn tầm quốc tế” ở phường Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.

Việc phát triển hai bên bờ sông Hồng cần trả lời thấu đáo nhiều câu hỏi về sinh kế của người dân và việc bảo tồn, phát huy truyền thống lịch sử, văn hóa.

Không để làng cổ "bơ vơ" trong đô thị hiện đại

Hà Nội đang từng bước chuyển mình với các dự án quy hoạch hiện đại và đồng bộ. Song một đô thị đáng sống và phát triển bền vững là nơi không chỉ xây dựng hạ tầng mới, mà còn tạo điểm tựa cho giá trị văn hiến. Trong vận hội ấy, gìn giữ cấu trúc làng cổ chính là bước đi quan trọng để bảo tồn bản sắc lâu đời của mảnh đất Kinh kỳ.

Lê Thiết Cương: Chiều mùa đông”, bột màu, 50x74cm, 2004.

Bên sau một bảng màu êm

Khoảng trống trên tranh của Lê Thiết Cương là điểm thu hút mắt nhìn của cá nhân người viết hơn cả, trong mỗi dịp thưởng lãm tranh của ông. Nó giúp làm cân bằng những chông chênh của dáng vẻ nhân vật, làm nhẹ lại những tâm tư đối thoại hay là độc thoại giữa nhân vật với nhau và với người xem.

Nam, nữ sinh chơi bi-a ở phố Tân Mai, phường Tương Mai, Hà Nội.

Những nỗi lo tưởng chừng như đơn giản

Những tháng hè của học sinh để lấy lại năng lượng sau thời gian học hành căng thẳng lại là nỗi lo của các bậc phụ huynh. Từ những việc đơn giản như ăn uống, ngủ nghỉ khi ở nhà đến an toàn khi các con ra ngoài chơi. Bên cạnh các trò chơi lành mạnh, tốt cho sức khỏe, sự hấp dẫn của các trò chơi “đốt tiền” giết thời gian như game online, bi-a… khiến nhiều phụ huynh nơm nớp mỗi ngày đi làm.

Du khách quốc tế tham dự một lễ hội văn hóa tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Khát vọng thành “đầu tàu” kinh tế sáng tạo

Là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, TP Hồ Chí Minh đang hướng tới trở thành “đầu tàu” phát triển công nghiệp văn hóa, biến sáng tạo thành động lực tăng trưởng mới, lan tỏa “sức mạnh mềm” và bản sắc Việt Nam trong tiến trình hội nhập.

Bà Bích Liên trong một chương trình từ thiện.

Mãi thắm màu hoa lửa thanh niên xung phong

Là cựu thanh niên xung phong (TNXP) ở tuyến lửa Trường Sơn, bà Nguyễn Thị Bích Liên, Trưởng đoàn Nghệ thuật Cựu TNXP Thành phố Hà Nội, đã trải qua nhiều gian khổ. Tập tự truyện “Thời hoa lửa” (NXB Hội Nhà văn) của bà kể chuyện thời thanh xuân kiên cường trong tuyến lửa, là lời tri ân đối với đồng đội.

Ông Lâm Tới diễn vai xã trưởng trong trích đoạn "Xã trưởng, mẹ Đốp" (vở "Quan Âm Thị Kính").

“Linh hoạt” lan tỏa chèo ở làng Gòi

Hình ảnh cây đa, bến nước, mái đình và thanh âm làn điệu chèo thiết tha từ lâu đã trở nên thân thuộc, gần gũi với nhiều thế hệ sinh ra và lớn lên ở làng quê Bắc Bộ. Để những chiếu chèo được ngân vang nơi sân đình hay trong các lễ hội, đó là cả quá trình dày công luyện tập, nỗ lực gìn giữ của những con người thầm lặng.

Không khí sôi nổi tại Trại hè Tam Ngữ Mùa 2.

Giữ tiếng H’Mông bằng cả tiếng Anh, tiếng Việt

Khép lại 8 ngày (31/5-7/6) dạy học tại Sà Phìn (Tuyên Quang), Trại hè Tam Ngữ Mùa 2 đã mang đến không gian học tập và giao lưu cho 50 học sinh địa phương thông qua mô hình giáo dục tam ngữ Việt - Anh - H'Mông. Dự án thúc đẩy giáo dục ba ngôn ngữ (Anh - Việt - H’Mông), trang bị cho học sinh vùng cao năng lực hội nhập toàn cầu đồng thời gìn giữ ngôn ngữ và bản sắc văn hóa H'Mông.

Cây đàn Tính trở thành người bạn tri kỷ của cựu chiến binh Sái Ngọc Luân.

Cựu chiến binh truyền lửa Then Bản Pìn

Gần đây, trong những chỉ đạo lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển văn hóa, có những định hướng cần được quan tâm sâu hơn liên quan đến bồi đắp văn hóa cơ sở. Các văn bản như Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị quyết 28/2026/QH16 của Quốc hội, Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ… đều có những nội dung về việc xây dựng, áp dụng các chính sách, cơ chế dành cho bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa địa phương; tạo điều kiện, hỗ trợ các cộng đồng tổ chức, duy trì và hưởng thụ các hoạt động văn hóa, văn nghệ; củng cố các thiết chế văn hóa và nêu cao trách nhiệm chính quyền cơ sở trong các công việc trên... Hiện ở nhiều địa phương đang có những nhân tố, mô hình hoạt động văn hóa, thực hành di sản, biểu diễn nghệ thuật một cách tự giác và hiệu quả, cần được hỗ trợ và lan tỏa để đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng. Thời Nay xin giới thiệu một số mô hình trong số đó.

Kết nối vinh danh di sản

Cuối tuần qua, một sự kiện đáng chú ý là việc khai mạc triển lãm: “Di sản vàng son - Tinh hoa hội tụ” tại điện Long An - Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế (phường Phú Xuân, thành phố Huế). Triển lãm do Bảo tàng Cổ vật Cung đình Huế bắt tay cùng Hội Cổ vật TP Hồ Chí Minh tổ chức với hơn 100 hiện vật và bộ hiện vật thời đại nhà Nguyễn, thuộc 23 nhà sưu tập khác nhau với các loại hình và chất liệu đa dạng như: Đồ vàng, bạc, pháp lam, đồng tam khí, đồ dệt, gốm sứ và đồ gỗ…

Hai người cán bộ an ninh

Chúng tôi gặp nhau trong một sự tình cờ. Tôi ngồi với bạn. Anh Ngô Đức Lý cùng đồng đội ăn bữa cơm liên hoan tầng trên. Ở cùng một nơi. Gặp nhau, và dần trở thành thương mến.

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Dự án phim ngắn tìm tài năng trẻ

Với chủ đề “Thắp sáng ước mơ - Định hình kiệt tác”, Dự án phim ngắn CJ năm 2026 tiếp tục hỗ trợ kinh phí làm phim lên đến 1,5 tỷ đồng cho năm cái tên xuất sắc nhất. Cuộc thi do CJ Cultural Foundation và CJ CGV Việt Nam tổ chức.

Những suy nghiệm nhân sinh

Những suy nghiệm nhân sinh

“Mưa ở Bình Dương & những truyện ngắn khác” là tập truyện ngắn của nhà văn Văn Giá, được NXB Hội Nhà văn ấn hành cuối năm 2025. Tập sách gồm 40 truyện ngắn xoay quanh chuyện sinh hoạt thường ngày, những thói hư tật xấu, những trăn trở và hoài nghi của con người giữa trần thế xô bồ và phồn tạp.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Đạo diễn Kristina Schippling (thứ ba từ phải sang) tại lễ công bố dự án phim.

Nỗ lực nắm bắt bản sắc Việt

“Beyond the Broken Bridge” (Tên tiếng Việt: Hành trình tìm nguồn cội) là dự án phim về hành trình định vị bản sắc, chữa lành tổn thương và tìm về nguồn cội của một người trẻ thuộc cộng đồng diaspora (người xa xứ). Để giúp độc giả hiểu rõ hơn về những nét giao thoa văn hóa của dự án điện ảnh đang được thực hiện này, chúng tôi đã có cuộc trò chuyện với nữ đạo diễn kiêm biên kịch người Đức - Kristina Schippling, đồng đạo diễn của phim.

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Sau mùa ba tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, tối 11/7, chương trình truyền hình thực tế “Running Man Việt Nam” 2026 chính thức khởi động mùa mới bằng việc ra mắt phim điện ảnh đặc biệt mang tên “Chúa tể thời gian”. Đây là hoạt động mở màn trước khi chương trình lên sóng tập đầu vào ngày 24/7 tới trên HTV7. Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ tham gia chương trình cùng hai khách mời.

Một cảnh trong MV “gái Nghệ”.

Chân thành kể câu chuyện văn hóa

Ca sĩ Hương Tràm (ảnh trên) đang trở lại đường đua âm nhạc với dự án “gái Nghệ” và live concert cá nhân “Phao cứu sinh” dự kiến diễn ra ngày 1/8 tại Hà Nội. Trong cuộc trò chuyện với Thời Nay, nữ ca sĩ chia sẻ quan điểm về việc đưa chất liệu văn hóa vào âm nhạc, cũng như hành trình chuẩn bị cho concert đánh dấu cột mốc mới trong sự nghiệp.

Học sinh Trường Pascal trải nghiệm làm tranh Đông Hồ tại Trung tâm bảo tồn tranh Đông Hồ, Bắc Ninh.

“Màu dân tộc” trong lớp học hôm nay

Trong dòng chảy của văn hóa dân tộc, các dòng tranh dân gian Việt Nam như Đông Hồ, Hàng Trống, Kim Hoàng hay Làng Sình… là sản phẩm nghệ thuật và di sản lưu giữ đời sống tinh thần của cộng đồng qua nhiều thế hệ. Khi khoảng cách giữa thế hệ trẻ và di sản ngày càng xa, việc đưa những giá trị văn hóa này trở lại gần với học sinh trở thành một yêu cầu cấp thiết của giáo dục.