Môi trường quân ngũ luôn có cường độ huấn luyện cao, nhiệm vụ dày đặc và đời sống kỷ luật nghiêm ngặt, song văn hóa đọc vẫn được nuôi dưỡng bền bỉ. Từ thư viện, tủ sách đơn vị đến những giờ đọc sách cuối tuần, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã hình thành thói quen đọc sách. Điều đáng quý là còn có sự xuất hiện của những người lính trẻ yêu văn chương, say mê sáng tác, mang đến tác phẩm gần gũi với đời sống hôm nay.
Ở nhiều đơn vị, sách là phương tiện bổ trợ kiến thức, đồng thời trở thành một phần đời sống tinh thần của cán bộ, chiến sĩ. Hòa vào nhịp chung, Thiếu úy Trần Việt Hoàng, Chính trị viên phó Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 đã để lại nhiều ấn tượng với hình ảnh người lính trẻ đam mê văn chương và mong muốn lan tỏa văn hóa đọc đến đồng đội.
Trong mọi nhiệm vụ, người sĩ quan sinh năm 2000 quê Hà Tĩnh luôn quyết liệt, nghiêm túc và mỗi khi có chút thời gian rảnh rỗi, anh lại trở về với những trang sách và bản thảo còn dang dở. Nhiều bài thơ được viết ngay sau giờ huấn luyện, khi mồ hôi thao trường còn chưa kịp khô. Với anh, văn chương không phải khoảng trời tách biệt với đời sống quân ngũ mà đó chính là không gian giúp anh hiểu sâu hơn về gia đình, đồng đội, trách nhiệm của người lính và qua bao điều bình dị. Tập thơ “Ngày chưa sương vội” xuất bản năm 2024, trường ca “Bay phía mùa” ra mắt năm 2025 cùng nhiều tác phẩm đăng tải trên báo chí trong và ngoài quân đội cho thấy sự trưởng thành của cây bút trẻ đi lên từ chính đời sống quân ngũ.
Điều đáng quý ở Hoàng còn ở cách anh đưa tình yêu sách vào đời sống đơn vị. Là Bí thư Chi đoàn, anh đề xuất xây dựng khung thời gian đọc sách trong “giờ thứ 8” và ngày cuối tuần, khuyến khích bộ đội mượn sách ở thư viện, ghi lại cảm nhận sau mỗi cuốn sách đã đọc. Từ những dòng chia sẻ mộc mạc, cán bộ có thể hiểu thêm suy nghĩ, tâm tư của chiến sĩ trẻ. Chỉ huy đơn vị ghi nhận, những người lính tiêu biểu như Trần Việt Hoàng đã biết vận dụng khả năng viết lách, diễn đạt vào công tác tuyên truyền, giáo dục. Nhờ đó, những bài nói chuyện, sinh hoạt chính trị của các anh thường gần gũi, dễ tiếp nhận và tạo được sự đồng cảm với cán bộ, chiến sĩ.
Cùng Sư đoàn 5 còn có Thiếu úy Lâm Minh Thường người dân tộc Khmer, học cùng Hoàng tại Trường Sĩ quan Chính trị, cũng miệt mài với hành trình sáng tạo. Trúng tuyển vào trường bằng kết quả thi khối A nhưng trong môi trường quân ngũ, qua những trải nghiệm đời sống và quá trình tích lũy vốn sống, Thường dần bén duyên với thơ ca. Những sáng tác của Thường in đều đặn trên báo Văn nghệ, tạp chí Văn nghệ Quân đội, tạp chí Sông Hương… với dấu ấn văn hóa dân tộc, đồng thời phản ánh chiều sâu tâm tư trong tâm hồn người lính.
Một gương mặt khác cũng đang âm thầm lan tỏa tình yêu sách trong quân ngũ là Thiếu úy Đặng Việt Trung, Chính trị viên phó Đại đội 9, Tiểu đoàn 9,Trung đoàn 209, Quân đoàn 12.Anh từng đạt Giải nhì kỳ thi học sinh giỏi quốc gia môn Ngữ văn năm 2020. Dù bận rộn trong nhiệm vụ, anh vẫn duy trì thói quen đọc và viết, đồng thời giới thiệu cho chiến sĩ trong đơn vị những cuốn sách hay về lịch sử, văn học, kỹ năng sống và truyền thống quân đội... Với Trung, mỗi cuốn sách giúp người lính sống sâu sắc, có lý tưởng và trách nhiệm hơn...
Từ những hạt nhân như vậy, phong trào đọc sách trong quân đội hiện đang có thêm sự đồng hành của nhiều tổ chức, cá nhân tâm huyết. Tiến sĩ Giáo dục Nguyễn Thụy Anh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ “Đọc sách cùng con” đã tổ chức nhiều chuỗi chương trình giao lưu lan tỏa giá trị sách và văn hóa đọc tới cán bộ, chiến sĩ trong các đơn vị quân đội. Trả lời câu hỏi làm sao để cân bằng giữa nhiệm vụ và việc đọc sách, Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh cho rằng, đọc sách không phải việc chỉ làm khi rảnh rỗi mà là cách để làm giàu tâm hồn ngay cả trong những ngày bận rộn nhất. Một người lính đặt câu hỏi khiến cả hội trường lặng đi: “Làm sao để giúp con hình thành thói quen đọc sách khi bố thường xuyên xa nhà?”. Tiến sĩ Nguyễn Thụy Anh gợi mở: Người cha có thể kể cho con nghe về một cuốn sách hay trong mỗi cuộc điện thoại, gửi tặng con sách phù hợp hoặc viết thư chia sẻ cảm nhận về điều mình đã đọc. Khi đứa trẻ biết cha mình yêu sách, tình yêu đọc sẽ tự nhiên hình thành.
Trong chương trình giao lưu trên Tàu 20, Lữ đoàn 172, Vùng 3 Hải quân, dù không gian chật hẹp, sách vẫn xuất hiện ở nhiều góc nhỏ. Những người lính biển chia sẻ, cùng với nhiệm vụ dài ngày, sách như người bạn đồng hành giúp họ vơi đi nỗi nhớ nhà và giữ cho tâm hồn bình yên hơn trước sóng gió. Bao cuốn sách được chuyền tay nhau trên tàu, ai đọc xong lại giới thiệu cho đồng đội. Sự sẻ chia khiến việc đọc không còn là câu chuyện cá nhân mà trở thành sợi dây kết nối đầy ấm áp, tin yêu.
Việc phát triển văn hóa đọc trong quân đội cho thấy khi việc đọc được đặt trong môi trường có kỷ luật, nền nếp và định hướng đúng đắn, thói quen đọc hoàn toàn có thể được hình thành, duy trì bền vững. Đây cũng là mô hình đáng tham khảo để nhân rộng các mô hình phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, cơ quan, cộng đồng dân cư hôm nay.
Việc phát triển văn hóa đọc trong quân đội cho thấy khi việc đọc được đặt trong môi trường có kỷ luật, nền nếp và định hướng đúng đắn, thói quen đọc hoàn toàn có thể được hình thành, duy trì bền vững. Đây cũng là mô hình đáng tham khảo để nhân rộng các mô hình phát triển văn hóa đọc trong nhà trường, cơ quan, cộng đồng dân cư hôm nay.
