Nông hộ cà-phê gặp khó trong đáp ứng quy định EUDR

Việt Nam hiện có hơn 600 nghìn nông hộ sản xuất cà-phê, chiếm hơn 90% diện tích canh tác. Tuy nhiên, phần lớn trong số này đang đối mặt nhiều rào cản khi tiếp cận các yêu cầu của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), đặc biệt trong truy xuất nguồn gốc và chứng minh quyền sử dụng đất.

Thu hoạch cà-phê tại Lâm Đồng.
Thu hoạch cà-phê tại Lâm Đồng.

Theo Quy định EUDR sẽ có hiệu lực từ cuối năm 2025, các mặt hàng nông sản xuất khẩu vào Liên minh châu Âu, trong đó có cà-phê, phải bảo đảm hợp pháp, không gây mất rừng và có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đây là yêu cầu mang tính sống còn, bởi hiện có tới 90% sản lượng cà-phê của Việt Nam được xuất khẩu, trong đó khoảng 40% vào thị trường EU.

Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát do Forest Trends phối hợp tổ chức TAVINA thực hiện trên 95 hộ trồng cà-phê tại Tây Nguyên và Sơn La, việc đáp ứng quy định EUDR đang đặt ra nhiều thách thức đối với các nông hộ.

Nông hộ: “Xương sống” nhưng còn nhiều yếu điểm

Nông hộ hiện chiếm hơn 95% tổng nguồn cung cà-phê của Việt Nam. Cà-phê cũng là sinh kế chính của hàng trăm nghìn hộ gia đình, đóng góp tới gần 80% thu nhập hộ mỗi năm, tương đương khoảng 590 triệu đồng. Tuy nhiên, phần lớn diện tích cà-phê của hộ sản xuất hiện nay đều nhỏ lẻ, phân tán và thiếu tính pháp lý rõ ràng.

Khảo sát cho thấy, mỗi hộ trung bình canh tác 1,3ha cà-phê, thường chia thành nhiều lô nhỏ; 61% số hộ có diện tích dưới 2ha, trong đó 34% có dưới 1ha. Khoảng 96% số lô cà-phê được hộ trồng trước năm 2020, thậm chí có tới 26% được trồng từ trước năm 2000.

thu-hoach-cf-4716.jpg
Người dân tại vùng dự án Café-REDD ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: SNV)

Việc thiếu giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất là một trong những trở ngại lớn nhất. Dù phần lớn lô đất được coi là rủi ro cao do gần rừng đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng vẫn còn không ít hộ chưa có đủ hồ sơ chứng minh quyền sở hữu, đặc biệt là hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Chênh lệch giữa các nhóm dân cư cũng khá rõ nét. Có tới 82% lô đất của hộ người Kinh có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi con số này ở hộ đồng bào chỉ đạt 55%. Đồng thời, khoảng cách từ đất canh tác tới rừng của hộ người Kinh là 9,9km, trong khi của hộ đồng bào là 4,6km, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quy định EUDR cao hơn.

Về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phần lớn các hộ chưa thực hiện đầy đủ việc ghi chép quá trình sản xuất. Khoảng 54% số hộ không ghi chép bất kỳ thông tin nào về thu hái, lưu trữ và tiêu thụ sản phẩm; số còn lại cũng chưa ghi chép theo từng lô đất hoặc từng đợt thu hoạch, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, truy xuất theo yêu cầu EUDR.

Ông Tô Xuân Phúc, Giám đốc Chương trình Chính sách, Tài chính và Thương mại rừng của Forest Trends, nhận định: “Thực trạng sản xuất cà-phê hiện nay cho thấy cần giải quyết nhiều vấn đề ở cấp hộ. Trong đó, lớn nhất là ở khâu sử dụng đất và truy xuất nguồn gốc. Hộ thiếu các bằng chứng chứng minh là chủ thể hợp pháp, thiếu dữ liệu địa lý cụ thể và chưa xây dựng được hệ thống quản lý truy xuất hiệu quả”.

Doanh nghiệp và chính quyền cần đồng hành

Để nâng cao năng lực đáp ứng EUDR, các chuyên gia cho rằng cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ các bên liên quan, đặc biệt là chính quyền địa phương và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.

Về phía chính quyền, cần hỗ trợ nông hộ trong xác minh quyền sử dụng đất, cung cấp thông tin nền về hiện trạng rừng và hướng dẫn thủ tục pháp lý. Đồng thời, xây dựng các chương trình đào tạo, tập huấn tại chỗ, phù hợp với trình độ và điều kiện cụ thể của từng nhóm hộ, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

bai-dinh-trang-a-1-3492.jpg
Cán bộ khuyến nông tỉnh Đắk Nông trao đổi với người dân về canh tác cà-phê bền vững. (Ảnh: nhandan.vn)

Đối với doanh nghiệp, cần coi nông hộ là một phần không thể tách rời trong chuỗi cung ứng, từ đó có trách nhiệm hỗ trợ hộ trong xây dựng hệ thống truy xuất, thực hiện ghi chép và bảo đảm tuân thủ pháp luật.

“Không thể đòi hỏi hộ tự thân vận động trong một cuộc chuyển đổi lớn như thế này. Doanh nghiệp cần vào cuộc thực chất hơn, không chỉ dừng lại ở khâu bao tiêu hay thu mua sản phẩm”, ông Tô Xuân Phúc nhấn mạnh.

Dù không phải toàn bộ nông hộ đều bắt buộc tuân thủ EUDR ngay từ đầu, nhưng xu hướng minh bạch và truy xuất nguồn gốc đã và đang trở thành yêu cầu bắt buộc ở nhiều thị trường. Việc thích ứng với EUDR không chỉ là yêu cầu mang tính ngắn hạn để duy trì xuất khẩu vào EU, mà còn là hướng đi lâu dài để nâng cao tính bền vững và giá trị gia tăng cho ngành cà-phê Việt Nam.

Các chuyên gia khuyến nghị, cần ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các nhóm hộ và địa phương có nguy cơ cao, vừa giúp giảm rủi ro bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa góp phần nâng cao chất lượng ngành hàng cà-phê trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Việc tuân thủ EUDR không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để ngành cafe Việt Nam tái cấu trúc theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn. Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần sự phối hợp đồng bộ giữa người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.

Có thể bạn quan tâm

Bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể - Bộ Tài chính. (Ảnh: BTC)

Hỗ trợ đúng nhu cầu để doanh nghiệp lớn lên

Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đang được định hướng lại theo hướng có trọng tâm, gắn với nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp. Dự thảo Luật mới đồng thời chú trọng giảm chi phí tuân thủ, khơi thông nguồn lực và tạo thuận lợi hơn cho hộ kinh doanh chuyển đổi, doanh nghiệp từng bước nâng quy mô.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Chứng khoán nghiên cứu giao dịch xuyên trưa, phân bảng cổ phiếu

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang nghiên cứu phân bảng cổ phiếu, giao dịch xuyên trưa, điều chỉnh biên độ giá và một số cơ chế giao dịch mới. Các phương án chỉ được triển khai sau khi đánh giá đầy đủ tác động, bảo đảm an toàn hệ thống và ổn định thị trường.

Dự án thành phần 1: đầu tư xây dựng Quốc lộ 15D đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ-La Sơn hiện còn hơn 746 tỷ đồng vốn kéo dài ngân sách Trung ương cần giải ngân. (Ảnh: TT)

Quảng Trị chỉ đạo quyết liệt tháo gỡ khó khăn, phấn đấu giải ngân 100% vốn kéo dài ngân sách Trung ương

Các dự án sử dụng nguồn vốn kéo dài từ ngân sách Trung ương chỉ được phép giải ngân đến hết ngày 31/12/2026, trong khi thời gian còn lại rất ngắn và Quảng Trị đang bước vào mùa mưa lũ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị yêu cầu rất cao để phấn đấu hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn được phép kéo dài. 

VISSAN triển khai kế hoạch sản xuất hàng tết từ đầu tháng 9/2026. (Ảnh: SATRA)

SATRA chủ động nguồn hàng cung ứng Tết Đinh Mùi 2027

Từ vùng nguyên liệu, nhà máy chế biến, chợ đầu mối đến hệ thống bán lẻ, SATRA đang triển khai kế hoạch chuẩn bị hàng Tết Đinh Mùi 2027 với quy mô dự trữ hơn 376 tỷ đồng, đồng thời tăng cường công tác an toàn thực phẩm, logistics và khuyến mại kích cầu nhằm phục vụ thị trường Thành phố Hồ Chí Minh.

Người dân Thủ đô chủ động giữ gìn không gian sống. (Ảnh: Thanh Hậu)

Bảo đảm chất lượng môi trường cho người dân nông thôn Thủ đô

Từ những buổi tổng vệ sinh cuối tuần tạo ra những tuyến đường không rác… thành phố Hà Nội đang biến phong trào bảo vệ môi trường thành việc làm thường xuyên của cộng đồng. Khi người dân tham gia giữ gìn không gian sống, tiêu chí môi trường trong nông thôn mới không còn nằm trên giấy, mà trở thành một phần chất lượng sống.

Mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp thực hiện thủ tục xuất nhập khẩu. (Ảnh: CHQ)

Giữ thông suốt thủ tục xuất nhập khẩu sau phân cấp

Thẩm quyền giải quyết nhiều thủ tục xuất nhập khẩu đang chuyển về địa phương, kéo theo yêu cầu điều chỉnh cách tiếp nhận hồ sơ và trao đổi dữ liệu. Việc mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia được tính toán theo hiện trạng từng hệ thống, nhằm kết nối đúng cơ quan xử lý, tránh trùng lặp và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá vàng ngày 6/10: Thế giới tiếp đà giảm, trong nước đi ngang phiên thứ 3 liên tiếp

Giá vàng thế giới hôm nay (6/10) tiếp tục giảm xuống mức 4.125,9 USD/ounce, trong bối cảnh kỳ vọng lãi suất duy trì ở mức cao tiếp tục hỗ trợ lợi suất trái phiếu Mỹ. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC đi ngang phiên thứ 3 liên tiếp, niêm yết lần lượt ở mức 143,5 triệu đồng/lượng và 143 triệu đồng/lượng.

Trang sức bạc. (Ảnh: THU LAN)

Sáng 6/10, giá bạc thế giới giảm nhẹ

Sáng 6/10, giá bạc thế giới giảm nhẹ về ngưỡng hơn 60 USD/ounce trong bối cảnh đồng USD mạnh lên và lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng vọt, lấn át các yếu tố hỗ trợ từ số liệu việc làm Mỹ yếu hơn dự kiến và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất trong tháng 10 trở nên mờ nhạt.

Ảnh minh họa. (Ảnh: nhandan.vn)

Phát huy giá trị và uy tín Thương hiệu quốc gia Việt Nam

Qua 23 năm thực hiện, Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam đã khẳng định vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức toàn xã hội, nhất là của cộng đồng doanh nghiệp về vai trò của thương hiệu trong sản xuất, kinh doanh và hội nhập quốc tế. 

Công ty cổ phần Cảng quốc tế Nam Vân Phong (Khu kinh tế Vân Phong) đang chờ những quyết định về quy hoạch để mở rộng kho bãi và nâng khả năng tiếp nhận tàu lên 70.000DWT cập cảng.

Khơi thông động lực kinh tế biển

Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa vừa tổ chức hội nghị gặp mặt doanh nghiệp cảng biển, lắng nghe các kiến nghị để tỉnh tập trung tháo gỡ những “điểm nghẽn” nhằm đưa cảng biển và logistics trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế địa phương.