Nông hộ cà-phê gặp khó trong đáp ứng quy định EUDR

Việt Nam hiện có hơn 600 nghìn nông hộ sản xuất cà-phê, chiếm hơn 90% diện tích canh tác. Tuy nhiên, phần lớn trong số này đang đối mặt nhiều rào cản khi tiếp cận các yêu cầu của Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), đặc biệt trong truy xuất nguồn gốc và chứng minh quyền sử dụng đất.

Thu hoạch cà-phê tại Lâm Đồng.
Thu hoạch cà-phê tại Lâm Đồng.

Theo Quy định EUDR sẽ có hiệu lực từ cuối năm 2025, các mặt hàng nông sản xuất khẩu vào Liên minh châu Âu, trong đó có cà-phê, phải bảo đảm hợp pháp, không gây mất rừng và có thể truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đây là yêu cầu mang tính sống còn, bởi hiện có tới 90% sản lượng cà-phê của Việt Nam được xuất khẩu, trong đó khoảng 40% vào thị trường EU.

Tuy nhiên, theo kết quả khảo sát do Forest Trends phối hợp tổ chức TAVINA thực hiện trên 95 hộ trồng cà-phê tại Tây Nguyên và Sơn La, việc đáp ứng quy định EUDR đang đặt ra nhiều thách thức đối với các nông hộ.

Nông hộ: “Xương sống” nhưng còn nhiều yếu điểm

Nông hộ hiện chiếm hơn 95% tổng nguồn cung cà-phê của Việt Nam. Cà-phê cũng là sinh kế chính của hàng trăm nghìn hộ gia đình, đóng góp tới gần 80% thu nhập hộ mỗi năm, tương đương khoảng 590 triệu đồng. Tuy nhiên, phần lớn diện tích cà-phê của hộ sản xuất hiện nay đều nhỏ lẻ, phân tán và thiếu tính pháp lý rõ ràng.

Khảo sát cho thấy, mỗi hộ trung bình canh tác 1,3ha cà-phê, thường chia thành nhiều lô nhỏ; 61% số hộ có diện tích dưới 2ha, trong đó 34% có dưới 1ha. Khoảng 96% số lô cà-phê được hộ trồng trước năm 2020, thậm chí có tới 26% được trồng từ trước năm 2000.

thu-hoach-cf-4716.jpg
Người dân tại vùng dự án Café-REDD ở huyện Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: SNV)

Việc thiếu giấy tờ hợp pháp về quyền sử dụng đất là một trong những trở ngại lớn nhất. Dù phần lớn lô đất được coi là rủi ro cao do gần rừng đã có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, nhưng vẫn còn không ít hộ chưa có đủ hồ sơ chứng minh quyền sở hữu, đặc biệt là hộ đồng bào dân tộc thiểu số.

Chênh lệch giữa các nhóm dân cư cũng khá rõ nét. Có tới 82% lô đất của hộ người Kinh có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, trong khi con số này ở hộ đồng bào chỉ đạt 55%. Đồng thời, khoảng cách từ đất canh tác tới rừng của hộ người Kinh là 9,9km, trong khi của hộ đồng bào là 4,6km, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm quy định EUDR cao hơn.

Về truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phần lớn các hộ chưa thực hiện đầy đủ việc ghi chép quá trình sản xuất. Khoảng 54% số hộ không ghi chép bất kỳ thông tin nào về thu hái, lưu trữ và tiêu thụ sản phẩm; số còn lại cũng chưa ghi chép theo từng lô đất hoặc từng đợt thu hoạch, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, truy xuất theo yêu cầu EUDR.

Ông Tô Xuân Phúc, Giám đốc Chương trình Chính sách, Tài chính và Thương mại rừng của Forest Trends, nhận định: “Thực trạng sản xuất cà-phê hiện nay cho thấy cần giải quyết nhiều vấn đề ở cấp hộ. Trong đó, lớn nhất là ở khâu sử dụng đất và truy xuất nguồn gốc. Hộ thiếu các bằng chứng chứng minh là chủ thể hợp pháp, thiếu dữ liệu địa lý cụ thể và chưa xây dựng được hệ thống quản lý truy xuất hiệu quả”.

Doanh nghiệp và chính quyền cần đồng hành

Để nâng cao năng lực đáp ứng EUDR, các chuyên gia cho rằng cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ các bên liên quan, đặc biệt là chính quyền địa phương và doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng.

Về phía chính quyền, cần hỗ trợ nông hộ trong xác minh quyền sử dụng đất, cung cấp thông tin nền về hiện trạng rừng và hướng dẫn thủ tục pháp lý. Đồng thời, xây dựng các chương trình đào tạo, tập huấn tại chỗ, phù hợp với trình độ và điều kiện cụ thể của từng nhóm hộ, đặc biệt là đồng bào dân tộc thiểu số.

bai-dinh-trang-a-1-3492.jpg
Cán bộ khuyến nông tỉnh Đắk Nông trao đổi với người dân về canh tác cà-phê bền vững. (Ảnh: nhandan.vn)

Đối với doanh nghiệp, cần coi nông hộ là một phần không thể tách rời trong chuỗi cung ứng, từ đó có trách nhiệm hỗ trợ hộ trong xây dựng hệ thống truy xuất, thực hiện ghi chép và bảo đảm tuân thủ pháp luật.

“Không thể đòi hỏi hộ tự thân vận động trong một cuộc chuyển đổi lớn như thế này. Doanh nghiệp cần vào cuộc thực chất hơn, không chỉ dừng lại ở khâu bao tiêu hay thu mua sản phẩm”, ông Tô Xuân Phúc nhấn mạnh.

Dù không phải toàn bộ nông hộ đều bắt buộc tuân thủ EUDR ngay từ đầu, nhưng xu hướng minh bạch và truy xuất nguồn gốc đã và đang trở thành yêu cầu bắt buộc ở nhiều thị trường. Việc thích ứng với EUDR không chỉ là yêu cầu mang tính ngắn hạn để duy trì xuất khẩu vào EU, mà còn là hướng đi lâu dài để nâng cao tính bền vững và giá trị gia tăng cho ngành cà-phê Việt Nam.

Các chuyên gia khuyến nghị, cần ưu tiên nguồn lực hỗ trợ các nhóm hộ và địa phương có nguy cơ cao, vừa giúp giảm rủi ro bị loại khỏi chuỗi cung ứng toàn cầu, vừa góp phần nâng cao chất lượng ngành hàng cà-phê trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Việc tuân thủ EUDR không chỉ là thách thức mà còn là cơ hội để ngành cafe Việt Nam tái cấu trúc theo hướng minh bạch, hiệu quả và bền vững hơn. Tuy nhiên, để làm được điều đó, cần sự phối hợp đồng bộ giữa người dân, doanh nghiệp và Nhà nước.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu thảo luận tại Diễn đàn.

Đà Nẵng hướng tới điểm kết nối cửa ngõ logistics Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Đà Nẵng có nền tảng để phát triển thành trung tâm logistics tích hợp đa phương thức và cửa ngõ thương mại quốc tế. Thành phố hướng tới chuyển mình từ một đầu mối logistics của miền trung thành một điểm kết nối trong mạng lưới chuỗi cung ứng Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, liên kết hiệu quả các thị trường khác.

Tuyến đường bộ cao tốc Ninh Bình-Hải Phòng là một trục giao thông chiến lược, kết nối các tỉnh ven biển phía bắc với trục cao tốc bắc-nam. (Ảnh: NGỌC BIỂN)

Tìm hướng khơi thông vốn tín dụng cho các dự án PPP giao thông

Thời gian qua, nhu cầu đầu tư hạ tầng giao thông có xu hướng tăng nhanh, song khi quy mô dự án ngày càng lớn, thời gian hoàn vốn kéo dài và rủi ro doanh thu được nhìn nhận thận trọng hơn, nguồn vốn tín dụng đang trở thành một trong những “cửa ải” quyết định tính khả thi của dự án hạ tầng theo phương thức đối tác công-tư (PPP).

Ảnh: dms.gov.vn

Giá xăng đồng loạt giảm trong kỳ điều hành ngày 13/8

Từ 15 giờ chiều 13/8, giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm theo kỳ điều hành của liên Bộ Công thương-Tài chính. Trong đó, xăng E5RON92 giảm gần 500 đồng/lít, xăng E10RON95-III giảm hơn 200 đồng/lít; dầu diesel cũng tiếp tục giảm so kỳ điều hành trước.

Tòa nhà Hội sở Sacombank. (Ảnh: Như Quỳnh)

Sacombank chủ động giảm 2% lãi suất cho vay hỗ trợ doanh nghiệp

Ngay sau buổi làm việc của Thủ tướng Chính phủ với Ngân hàng Nhà nước và hệ thống các tổ chức tín dụng, Sacombank là một trong những ngân hàng đầu tiên chủ động thu hẹp biên lợi nhuận xuống còn 0,79% để hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời có các phương án hướng dòng tiền vào các lĩnh vực ưu tiên, hộ kinh doanh và doanh nghiệp FDI.

Công nhân EVVNPC kiểm tra hệ thống điện. (Ảnh: EVNNPC)

EVNNPC tăng tốc hoàn thành kế hoạch năm 2026

Trong 7 tháng năm 2026, Tổng công ty Điện lực miền bắc (EVNNPC) tiếp tục bảo đảm cung ứng điện phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống nhân dân tại 17 tỉnh, thành phố phía bắc, đồng thời đẩy mạnh đầu tư xây dựng, phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ và ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Rừng pơ mu ở xã Hùng Sơn trở thành điểm đến ưa thích của du khách trong và ngoài nước.

Phát triển kinh tế dưới những tán rừng

Thời gian qua, nhiều địa phương miền núi của Đà Nẵng đã phát triển mạnh kinh tế dưới tán rừng như trồng cây dược liệu, du lịch sinh thái… đem lại thu nhập bền vững cho người dân, góp phần giữ rừng, bảo vệ sinh thái và phát triển kinh tế-xã hội.

Ngâm tre là công đoạn đầu tiên trong quy trình xử lý nguyên liệu của làng nghề Xuân Lai, giúp tăng độ bền và tạo điều kiện để tre đạt màu sắc đặc trưng sau khi hun khói.

“Giữ lửa” làng nghề trước áp lực thị trường

Việt Nam hiện có hơn 5.400 làng nghề và làng có nghề, không chỉ tạo sinh kế cho hàng triệu lao động mà còn góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống. Tuy nhiên, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một do khó khăn về đầu ra cho sản phẩm, thiếu vốn, nguyên liệu, lao động lành nghề...

Các kỹ sư, công nhân làm việc tại mỏ Đại Hùng.

Hồi sinh mỏ Đại Hùng

Từ mỏ dầu bị đánh giá không còn hiệu quả kinh tế, được chuyển nhượng với giá 1 USD, nhưng quá trình nghiên cứu, áp dụng các giải pháp khoa học-kỹ thuật đã giúp mỏ Đại Hùng “hồi sinh” với doanh thu hàng tỷ USD.